Parva.Adhyaya 6.66

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अकरोत्तुमुलं युद्धं भीष्मः शांतनवस्तदाभीमसेनभयादिच्छन्पुत्रांस्तारयितुं तव

akarottumulaṃ yuddhaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavastadābhīmasenabhayādicchanputrāṃstārayituṃ tava

पूर्वाह्णे तन्महारौद्रं राज्ञां युद्धमवर्ततकुरूणां पाण्डवानां च मुख्यशूरविनाशनम्

pūrvāhṇe tanmahāraudraṃ rājñāṃ yuddhamavartatakurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca mukhyaśūravināśanam

तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभयेअभवत्तुमुलः शब्दः संस्पृशन्गगनं महत्

tasminnākulasaṃgrāme vartamāne mahābhayeabhavattumulaḥ śabdaḥ saṃspṛśangaganaṃ mahat

नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिःभेरीशङ्खनिनादैश्च तुमुलः समपद्यत

nadadbhiśca mahānāgairheṣamāṇaiśca vājibhiḥbherīśaṅkhaninādaiśca tumulaḥ samapadyata

युयुत्सवस्ते विक्रान्ता विजयाय महाबलाःअन्योन्यमभिगर्जन्तो गोष्ठेष्विव महर्षभाः

yuyutsavaste vikrāntā vijayāya mahābalāḥanyonyamabhigarjanto goṣṭheṣviva maharṣabhāḥ

शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैःअश्मवृष्टिरिवाकाशे बभूव भरतर्षभ

śirasāṃ pātyamānānāṃ samare niśitaiḥ śaraiḥaśmavṛṣṭirivākāśe babhūva bharatarṣabha

कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि चपतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ

kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpojjvalāni capatitāni sma dṛśyante śirāṃsi bharatarṣabha

विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैःसहस्ताभरणैश्चान्यैरभवच्छादिता मही

viśikhonmathitairgātrairbāhubhiśca sakārmukaiḥsahastābharaṇaiścānyairabhavacchāditā mahī

कवचोपहितैर्गात्रैर्हस्तैश्च समलंकृतैःमुखैश्च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः

kavacopahitairgātrairhastaiśca samalaṃkṛtaiḥmukhaiśca candrasaṃkāśai raktāntanayanaiḥ śubhaiḥ

गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश्च भूपतेआसीत्सर्वा समाकीर्णा मुहूर्तेन वसुंधरा

gajavājimanuṣyāṇāṃ sarvagātraiśca bhūpateāsītsarvā samākīrṇā muhūrtena vasuṃdharā

रजोमेघैश्च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैःआयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमोऽभवत्

rajomeghaiśca tumulaiḥ śastravidyutprakāśitaiḥāyudhānāṃ ca nirghoṣaḥ stanayitnusamo'bhavat

स संप्रहारस्तुमुलः कटुकः शोणितोदकःप्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत

sa saṃprahārastumulaḥ kaṭukaḥ śoṇitodakaḥprāvartata kurūṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca bhārata

तस्मिन्महाभये घोरे तुमुले लोमहर्षणेववर्षुः शरवर्षाणि क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

tasminmahābhaye ghore tumule lomaharṣaṇevavarṣuḥ śaravarṣāṇi kṣatriyā yuddhadurmadāḥ

क्रोशन्ति कुञ्जरास्तत्र शरवर्षप्रतापिताःतावकानां परेषां च संयुगे भरतोत्तमअश्वाश्च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश

krośanti kuñjarāstatra śaravarṣapratāpitāḥtāvakānāṃ pareṣāṃ ca saṃyuge bharatottamaaśvāśca paryadhāvanta hatārohā diśo daśa

उत्पत्य निपतन्त्यन्ये शरघातप्रपीडिताःतावकानां परेषां च योधानां भरतर्षभ

utpatya nipatantyanye śaraghātaprapīḍitāḥtāvakānāṃ pareṣāṃ ca yodhānāṃ bharatarṣabha

अश्वानां कुञ्जराणां च रथानां चातिवर्तताम्संघाताः स्म प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशां पते

aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca rathānāṃ cātivartatāmsaṃghātāḥ sma pradṛśyante tatra tatra viśāṃ pate

गदाभिरसिभिः प्रासैर्बाणैश्च नतपर्वभिःजघ्नुः परस्परं तत्र क्षत्रियाः कालचोदिताः

gadābhirasibhiḥ prāsairbāṇaiśca nataparvabhiḥjaghnuḥ parasparaṃ tatra kṣatriyāḥ kālacoditāḥ

अपरे बाहुभिर्वीरा नियुद्धकुशला युधिबहुधा समसज्जन्त आयसैः परिघैरिव

apare bāhubhirvīrā niyuddhakuśalā yudhibahudhā samasajjanta āyasaiḥ parighairiva

मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव तलैश्चैव विशां पतेअन्योन्यं जघ्निरे वीरास्तावकाः पाण्डवैः सह

muṣṭibhirjānubhiścaiva talaiścaiva viśāṃ pateanyonyaṃ jaghnire vīrāstāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha

विरथा रथिनश्चात्र निस्त्रिंशवरधारिणःअन्योन्यमभिधावन्त परस्परवधैषिणः

virathā rathinaścātra nistriṃśavaradhāriṇaḥanyonyamabhidhāvanta parasparavadhaiṣiṇaḥ

ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर्बहुभिर्वृतःपुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवानभ्यवर्तत

tato duryodhano rājā kaliṅgairbahubhirvṛtaḥpuraskṛtya raṇe bhīṣmaṃ pāṇḍavānabhyavartata

तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम्भीष्ममभ्यद्रवन्क्रुद्धा रणे रभसवाहनाः

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve parivārya vṛkodarambhīṣmamabhyadravankruddhā raṇe rabhasavāhanāḥ