पर्व.अध्याय 6.76

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अथ शूरा महाराज परस्परकृतागसःजग्मुः स्वशिबिराण्येव रुधिरेण समुक्षिताः

atha śūrā mahārāja parasparakṛtāgasaḥjagmuḥ svaśibirāṇyeva rudhireṇa samukṣitāḥ

विश्रम्य च यथान्यायं पूजयित्वा परस्परम्संनद्धाः समदृश्यन्त भूयो युद्धचिकीर्षया

viśramya ca yathānyāyaṃ pūjayitvā parasparamsaṃnaddhāḥ samadṛśyanta bhūyo yuddhacikīrṣayā

ततस्तव सुतो राजंश्चिन्तयाभिपरिप्लुतःविस्रवच्छोणिताक्ताङ्गः पप्रच्छेदं पितामहम्

tatastava suto rājaṃścintayābhipariplutaḥvisravacchoṇitāktāṅgaḥ papracchedaṃ pitāmaham

सैन्यानि रौद्राणि भयानकानि; व्यूढानि सम्यग्बहुलध्वजानिविदार्य हत्वा च निपीड्य शूरा;स्ते पाण्डवानां त्वरिता रथौघाः

sainyāni raudrāṇi bhayānakāni; vyūḍhāni samyagbahuladhvajānividārya hatvā ca nipīḍya śūrā;ste pāṇḍavānāṃ tvaritā rathaughāḥ

संमोह्य सर्वान्युधि कीर्तिमन्तो; व्यूहं च तं मकरं वज्रकल्पम्प्रविश्य भीमेन निबर्हितोऽस्मि; घोरैः शरैर्मृत्युदण्डप्रकाशैः

saṃmohya sarvānyudhi kīrtimanto; vyūhaṃ ca taṃ makaraṃ vajrakalpampraviśya bhīmena nibarhito'smi; ghoraiḥ śarairmṛtyudaṇḍaprakāśaiḥ

क्रुद्धं तमुद्वीक्ष्य भयेन राज;न्संमूर्छितो नालभं शान्तिमद्यइच्छे प्रसादात्तव सत्यसंध; प्राप्तुं जयं पाण्डवेयांश्च हन्तुम्

kruddhaṃ tamudvīkṣya bhayena rāja;nsaṃmūrchito nālabhaṃ śāntimadyaicche prasādāttava satyasaṃdha; prāptuṃ jayaṃ pāṇḍaveyāṃśca hantum

तेनैवमुक्तः प्रहसन्महात्मा; दुर्योधनं जातमन्युं विदित्वातं प्रत्युवाचाविमना मनस्वी; गङ्गासुतः शस्त्रभृतां वरिष्ठः

tenaivamuktaḥ prahasanmahātmā; duryodhanaṃ jātamanyuṃ viditvātaṃ pratyuvācāvimanā manasvī; gaṅgāsutaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhaḥ

परेण यत्नेन विगाह्य सेनां; सर्वात्मनाहं तव राजपुत्रइच्छामि दातुं विजयं सुखं च; न चात्मानं छादयेऽहं त्वदर्थे

pareṇa yatnena vigāhya senāṃ; sarvātmanāhaṃ tava rājaputraicchāmi dātuṃ vijayaṃ sukhaṃ ca; na cātmānaṃ chādaye'haṃ tvadarthe

एते तु रौद्रा बहवो महारथा; यशस्विनः शूरतमाः कृतास्त्राःये पाण्डवानां समरे सहाया; जितक्लमाः क्रोधविषं वमन्ति

ete tu raudrā bahavo mahārathā; yaśasvinaḥ śūratamāḥ kṛtāstrāḥye pāṇḍavānāṃ samare sahāyā; jitaklamāḥ krodhaviṣaṃ vamanti

ते नेह शक्याः सहसा विजेतुं; वीर्योन्नद्धाः कृतवैरास्त्वया चअहं ह्येतान्प्रतियोत्स्यामि राज;न्सर्वात्मना जीवितं त्यज्य वीर

te neha śakyāḥ sahasā vijetuṃ; vīryonnaddhāḥ kṛtavairāstvayā caahaṃ hyetānpratiyotsyāmi rāja;nsarvātmanā jīvitaṃ tyajya vīra

रणे तवार्थाय महानुभाव; न जीवितं रक्ष्यतमं ममाद्यसर्वांस्तवार्थाय सदेवदैत्याँ;ल्लोकान्दहेयं किमु शत्रूंस्तवेह

raṇe tavārthāya mahānubhāva; na jīvitaṃ rakṣyatamaṃ mamādyasarvāṃstavārthāya sadevadaityām̐;llokāndaheyaṃ kimu śatrūṃstaveha

तत्पाण्डवान्योधयिष्यामि राज;न्प्रियं च ते सर्वमहं करिष्येश्रुत्वैव चैतत्परमप्रतीतो; दुर्योधनः प्रीतमना बभूव

tatpāṇḍavānyodhayiṣyāmi rāja;npriyaṃ ca te sarvamahaṃ kariṣyeśrutvaiva caitatparamapratīto; duryodhanaḥ prītamanā babhūva

सर्वाणि सैन्यानि ततः प्रहृष्टो; निर्गच्छतेत्याह नृपांश्च सर्वान्तदाज्ञया तानि विनिर्ययुर्द्रुतं; रथाश्वपादातगजायुतानि

sarvāṇi sainyāni tataḥ prahṛṣṭo; nirgacchatetyāha nṛpāṃśca sarvāntadājñayā tāni viniryayurdrutaṃ; rathāśvapādātagajāyutāni

प्रहर्षयुक्तानि तु तानि राज;न्महान्ति नानाविधशस्त्रवन्तिस्थितानि नागाश्वपदातिमन्ति; विरेजुराजौ तव राजन्बलानि

praharṣayuktāni tu tāni rāja;nmahānti nānāvidhaśastravantisthitāni nāgāśvapadātimanti; virejurājau tava rājanbalāni

वृन्दैः स्थिताश्चापि सुसंप्रयुक्ता;श्चकाशिरे दन्तिगणाः समन्तात्शस्त्रास्त्रविद्भिर्नरदेव योधै;रधिष्ठिताः सैन्यगणास्त्वदीयाः

vṛndaiḥ sthitāścāpi susaṃprayuktā;ścakāśire dantigaṇāḥ samantātśastrāstravidbhirnaradeva yodhai;radhiṣṭhitāḥ sainyagaṇāstvadīyāḥ

रथैश्च पादातगजाश्वसंघैः; प्रयाद्भिराजौ विधिवत्प्रणुन्नैःसमुद्धतं वै तरुणार्कवर्णं; रजो बभौ छादयत्सूर्यरश्मीन्

rathaiśca pādātagajāśvasaṃghaiḥ; prayādbhirājau vidhivatpraṇunnaiḥsamuddhataṃ vai taruṇārkavarṇaṃ; rajo babhau chādayatsūryaraśmīn

रेजुः पताका रथदन्तिसंस्था; वातेरिता भ्राम्यमाणाः समन्तात्नानारङ्गाः समरे तत्र राज;न्मेघैर्युक्ता विद्युतः खे यथैव

rejuḥ patākā rathadantisaṃsthā; vāteritā bhrāmyamāṇāḥ samantātnānāraṅgāḥ samare tatra rāja;nmeghairyuktā vidyutaḥ khe yathaiva

धनूंषि विस्फारयतां नृपाणां; बभूव शब्दस्तुमुलोऽतिघोरःविमथ्यतो देवमहासुरौघै;र्यथार्णवस्यादियुगे तदानीम्

dhanūṃṣi visphārayatāṃ nṛpāṇāṃ; babhūva śabdastumulo'tighoraḥvimathyato devamahāsuraughai;ryathārṇavasyādiyuge tadānīm

तदुग्रनादं बहुरूपवर्णं; तवात्मजानां समुदीर्णमेवम्बभूव सैन्यं रिपुसैन्यहन्तृ; युगान्तमेघौघनिभं तदानीम्

tadugranādaṃ bahurūpavarṇaṃ; tavātmajānāṃ samudīrṇamevambabhūva sainyaṃ ripusainyahantṛ; yugāntameghaughanibhaṃ tadānīm