Mahabharata · 33 verses
Read this chapter as a bookधृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महाबलम्मेघस्तनितनिर्घोषं के वीराः पर्यवारयन्
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahābalammeghastanitanirghoṣaṃ ke vīrāḥ paryavārayan
न हि पश्याम्यहं तं वै त्रिषु लोकेषु संजयक्रुद्धस्य भीमसेनस्य यस्तिष्ठेदग्रतो रणे
na hi paśyāmyahaṃ taṃ vai triṣu lokeṣu saṃjayakruddhasya bhīmasenasya yastiṣṭhedagrato raṇe
गदामुद्यच्छमानस्य कालस्येव महामृधेन हि पश्याम्यहं तात यस्तिष्ठेत रणाजिरे
gadāmudyacchamānasya kālasyeva mahāmṛdhena hi paśyāmyahaṃ tāta yastiṣṭheta raṇājire
रथं रथेन यो हन्यात्कुञ्जरं कुञ्जरेण चकस्तस्य समरे स्थाता साक्षादपि शतक्रतुः
rathaṃ rathena yo hanyātkuñjaraṃ kuñjareṇa cakastasya samare sthātā sākṣādapi śatakratuḥ
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य मम पुत्राञ्जिघांसतःदुर्योधनहिते युक्ताः समतिष्ठन्त केऽग्रतः
kruddhasya bhīmasenasya mama putrāñjighāṃsataḥduryodhanahite yuktāḥ samatiṣṭhanta ke'grataḥ
भीमसेनदवाग्नेस्तु मम पुत्रतृणोलपम्प्रधक्ष्यतो रणमुखे के वीराः प्रमुखे स्थिताः
bhīmasenadavāgnestu mama putratṛṇolapampradhakṣyato raṇamukhe ke vīrāḥ pramukhe sthitāḥ
काल्यमानान्हि मे पुत्रान्भीमेनावेक्ष्य संयुगेकालेनेव प्रजाः सर्वाः के भीमं पर्यवारयन्
kālyamānānhi me putrānbhīmenāvekṣya saṃyugekāleneva prajāḥ sarvāḥ ke bhīmaṃ paryavārayan
भीमवह्नेः प्रदीप्तस्य मम पुत्रान्दिधक्षतःके शूराः पर्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व संजय
bhīmavahneḥ pradīptasya mama putrāndidhakṣataḥke śūrāḥ paryavartanta tanmamācakṣva saṃjaya
संजय उवाच · saṃjaya uvāca
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महारथम्तुमुलेनैव शब्देन कर्णोऽप्यभ्यपतद्बली
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahārathamtumulenaiva śabdena karṇo'pyabhyapatadbalī
व्याक्षिपन्बलवच्चापमतिमात्रममर्षणःकर्णस्तु युद्धमाकाङ्क्षन्दर्शयिष्यन्बलं बली
vyākṣipanbalavaccāpamatimātramamarṣaṇaḥkarṇastu yuddhamākāṅkṣandarśayiṣyanbalaṃ balī
प्रावेपन्निव गात्राणि कर्णभीमसमागमेरथिनां सादिनां चैव तयोः श्रुत्वा तलस्वनम्
prāvepanniva gātrāṇi karṇabhīmasamāgamerathināṃ sādināṃ caiva tayoḥ śrutvā talasvanam
भीमसेनस्य निनदं घोरं श्रुत्वा रणाजिरेखं च भूमिं च संबद्धां मेनिरे क्षत्रियर्षभाः
bhīmasenasya ninadaṃ ghoraṃ śrutvā raṇājirekhaṃ ca bhūmiṃ ca saṃbaddhāṃ menire kṣatriyarṣabhāḥ
पुनर्घोरेण नादेन पाण्डवस्य महात्मनःसमरे सर्वयोधानां धनूंष्यभ्यपतन्क्षितौ
punarghoreṇa nādena pāṇḍavasya mahātmanaḥsamare sarvayodhānāṃ dhanūṃṣyabhyapatankṣitau
वित्रस्तानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रसुस्रुवुःवाहनानि महाराज बभूवुर्विमनांसि च
vitrastāni ca sarvāṇi śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥvāhanāni mahārāja babhūvurvimanāṃsi ca
प्रादुरासन्निमित्तानि घोराणि च बहूनि चतस्मिंस्तु तुमुले राजन्भीमकर्णसमागमे
prādurāsannimittāni ghorāṇi ca bahūni catasmiṃstu tumule rājanbhīmakarṇasamāgame
ततः कर्णस्तु विंशत्या शराणां भीममार्दयत्विव्याध चास्य त्वरितः सूतं पञ्चभिराशुगैः
tataḥ karṇastu viṃśatyā śarāṇāṃ bhīmamārdayatvivyādha cāsya tvaritaḥ sūtaṃ pañcabhirāśugaiḥ
प्रहस्य भीमसेनस्तु कर्णं प्रत्यर्पयद्रणेसायकानां चतुःषष्ट्या क्षिप्रकारी महाबलः
prahasya bhīmasenastu karṇaṃ pratyarpayadraṇesāyakānāṃ catuḥṣaṣṭyā kṣiprakārī mahābalaḥ
तस्य कर्णो महेष्वासः सायकांश्चतुरोऽक्षिपत्असंप्राप्तांस्तु तान्भीमः सायकैर्नतपर्वभिःचिच्छेद बहुधा राजन्दर्शयन्पाणिलाघवम्
tasya karṇo maheṣvāsaḥ sāyakāṃścaturo'kṣipatasaṃprāptāṃstu tānbhīmaḥ sāyakairnataparvabhiḥciccheda bahudhā rājandarśayanpāṇilāghavam
तं कर्णश्छादयामास शरव्रातैरनेकशःसंछाद्यमानः कर्णेन बहुधा पाण्डुनन्दनः
taṃ karṇaśchādayāmāsa śaravrātairanekaśaḥsaṃchādyamānaḥ karṇena bahudhā pāṇḍunandanaḥ
चिच्छेद चापं कर्णस्य मुष्टिदेशे महारथःविव्याध चैनं बहुभिः सायकैर्नतपर्वभिः
ciccheda cāpaṃ karṇasya muṣṭideśe mahārathaḥvivyādha cainaṃ bahubhiḥ sāyakairnataparvabhiḥ
अथान्यद्धनुरादाय सज्यं कृत्वा च सूतजःविव्याध समरे भीमं भीमकर्मा महारथः
athānyaddhanurādāya sajyaṃ kṛtvā ca sūtajaḥvivyādha samare bhīmaṃ bhīmakarmā mahārathaḥ
तस्य भीमो भृशं क्रुद्धस्त्रीञ्शरान्नतपर्वणःनिचखानोरसि तदा सूतपुत्रस्य वेगितः
tasya bhīmo bhṛśaṃ kruddhastrīñśarānnataparvaṇaḥnicakhānorasi tadā sūtaputrasya vegitaḥ
तैः कर्णोऽभ्राजत शरैरुरोमध्यगतैस्तदामहीधर इवोदग्रस्त्रिशृङ्गो भरतर्षभ
taiḥ karṇo'bhrājata śarairuromadhyagataistadāmahīdhara ivodagrastriśṛṅgo bharatarṣabha
सुस्राव चास्य रुधिरं विद्धस्य परमेषुभिःधातुप्रस्यन्दिनः शैलाद्यथा गैरिकराजयः
susrāva cāsya rudhiraṃ viddhasya parameṣubhiḥdhātuprasyandinaḥ śailādyathā gairikarājayaḥ
किंचिद्विचलितः कर्णः सुप्रहाराभिपीडितःससायकं धनुः कृत्वा भीमं विव्याध मारिषचिक्षेप च पुनर्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः
kiṃcidvicalitaḥ karṇaḥ suprahārābhipīḍitaḥsasāyakaṃ dhanuḥ kṛtvā bhīmaṃ vivyādha māriṣacikṣepa ca punarbāṇāñśataśo'tha sahasraśaḥ
स छाद्यमानः सहसा कर्णेन दृढधन्विनाधनुर्ज्यामच्छिनत्तूर्णमुत्स्मयन्पाण्डुनन्दनः
sa chādyamānaḥ sahasā karṇena dṛḍhadhanvinādhanurjyāmacchinattūrṇamutsmayanpāṇḍunandanaḥ
सारथिं चास्य भल्लेन प्राहिणोद्यमसादनम्वाहांश्च चतुरः संख्ये व्यसूंश्चक्रे महारथः
sārathiṃ cāsya bhallena prāhiṇodyamasādanamvāhāṃśca caturaḥ saṃkhye vyasūṃścakre mahārathaḥ
हताश्वात्तु रथात्कर्णः समाप्लुत्य विशां पतेस्यन्दनं वृषसेनस्य समारोहन्महारथः
hatāśvāttu rathātkarṇaḥ samāplutya viśāṃ patesyandanaṃ vṛṣasenasya samārohanmahārathaḥ
निर्जित्य तु रणे कर्णं भीमसेनः प्रतापवान्ननाद सुमहानादं पर्जन्यनिनदोपमम्
nirjitya tu raṇe karṇaṃ bhīmasenaḥ pratāpavānnanāda sumahānādaṃ parjanyaninadopamam
तस्य तं निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽभूद्युधिष्ठिरःकर्णं च निर्जितं मत्वा भीमसेनेन भारत
tasya taṃ ninadaṃ śrutvā prahṛṣṭo'bhūdyudhiṣṭhiraḥkarṇaṃ ca nirjitaṃ matvā bhīmasenena bhārata
समन्ताच्छङ्खनिनदं पाण्डुसेनाकरोत्तदाशत्रुसेनाध्वनिं श्रुत्वा तावका ह्यपि नानदन्गाण्डीवं प्राक्षिपत्पार्थः कृष्णोऽप्यब्जमवादयत्
samantācchaṅkhaninadaṃ pāṇḍusenākarottadāśatrusenādhvaniṃ śrutvā tāvakā hyapi nānadangāṇḍīvaṃ prākṣipatpārthaḥ kṛṣṇo'pyabjamavādayat
तमन्तर्धाय निनदं ध्वनिर्भीमस्य नर्दतःअश्रूयत महाराज सर्वसैन्येषु भारत
tamantardhāya ninadaṃ dhvanirbhīmasya nardataḥaśrūyata mahārāja sarvasainyeṣu bhārata
ततो व्यायच्छतामस्त्रैः पृथक्पृथगरिंदमौमृदुपूर्वं च राधेयो दृढपूर्वं च पाण्डवः
tato vyāyacchatāmastraiḥ pṛthakpṛthagariṃdamaumṛdupūrvaṃ ca rādheyo dṛḍhapūrvaṃ ca pāṇḍavaḥ