Parva.Adhyaya 7.105

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तस्मिन्विलुलिते सैन्ये सैन्धवायार्जुने गतेसात्वते भीमसेने च पुत्रस्ते द्रोणमभ्ययात्त्वरन्नेकरथेनैव बहुकृत्यं विचिन्तयन्

tasminvilulite sainye saindhavāyārjune gatesātvate bhīmasene ca putraste droṇamabhyayāttvarannekarathenaiva bahukṛtyaṃ vicintayan

स रथस्तव पुत्रस्य त्वरया परया युतःतूर्णमभ्यपतद्द्रोणं मनोमारुतवेगवान्

sa rathastava putrasya tvarayā parayā yutaḥtūrṇamabhyapataddroṇaṃ manomārutavegavān

उवाच चैनं पुत्रस्ते संरम्भाद्रक्तलोचनःअर्जुनो भीमसेनश्च सात्यकिश्चापराजितः

uvāca cainaṃ putraste saṃrambhādraktalocanaḥarjuno bhīmasenaśca sātyakiścāparājitaḥ

विजित्य सर्वसैन्यानि सुमहान्ति महारथाःसंप्राप्ताः सिन्धुराजस्य समीपमरिकर्शनाःव्यायच्छन्ति च तत्रापि सर्व एवापराजिताः

vijitya sarvasainyāni sumahānti mahārathāḥsaṃprāptāḥ sindhurājasya samīpamarikarśanāḥvyāyacchanti ca tatrāpi sarva evāparājitāḥ

यदि तावद्रणे पार्थो व्यतिक्रान्तो महारथःकथं सात्यकिभीमाभ्यां व्यतिक्रान्तोऽसि मानद

yadi tāvadraṇe pārtho vyatikrānto mahārathaḥkathaṃ sātyakibhīmābhyāṃ vyatikrānto'si mānada

आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्समुद्रस्येव शोषणम्निर्जयं तव विप्राग्र्य सात्वतेनार्जुनेन च

āścaryabhūtaṃ loke'sminsamudrasyeva śoṣaṇamnirjayaṃ tava viprāgrya sātvatenārjunena ca

तथैव भीमसेनेन लोकः संवदते भृशम्कथं द्रोणो जितः संख्ये धनुर्वेदस्य पारगः

tathaiva bhīmasenena lokaḥ saṃvadate bhṛśamkathaṃ droṇo jitaḥ saṃkhye dhanurvedasya pāragaḥ

नाश एव तु मे नूनं मन्दभाग्यस्य संयुगेयत्र त्वां पुरुषव्याघ्रमतिक्रान्तास्त्रयो रथाः

nāśa eva tu me nūnaṃ mandabhāgyasya saṃyugeyatra tvāṃ puruṣavyāghramatikrāntāstrayo rathāḥ

एवं गते तु कृत्येऽस्मिन्ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्यद्गतं गतमेवेह शेषं चिन्तय मानद

evaṃ gate tu kṛtye'sminbrūhi yatte vivakṣitamyadgataṃ gatameveha śeṣaṃ cintaya mānada

यत्कृत्यं सिन्धुराजस्य प्राप्तकालमनन्तरम्तद्ब्रवीतु भवान्क्षिप्रं साधु तत्संविधीयताम्

yatkṛtyaṃ sindhurājasya prāptakālamanantaramtadbravītu bhavānkṣipraṃ sādhu tatsaṃvidhīyatām

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

चिन्त्यं बहु महाराज कृत्यं यत्तत्र मे शृणुत्रयो हि समतिक्रान्ताः पाण्डवानां महारथाःयावदेव भयं पश्चात्तावदेषां पुरःसरम्

cintyaṃ bahu mahārāja kṛtyaṃ yattatra me śṛṇutrayo hi samatikrāntāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥyāvadeva bhayaṃ paścāttāvadeṣāṃ puraḥsaram

तद्गरीयस्तरं मन्ये यत्र कृष्णधनंजयौसा पुरस्ताच्च पश्चाच्च गृहीता भारती चमूः

tadgarīyastaraṃ manye yatra kṛṣṇadhanaṃjayausā purastācca paścācca gṛhītā bhāratī camūḥ

तत्र कृत्यमहं मन्ये सैन्धवस्याभिरक्षणम्स नो रक्ष्यतमस्तात क्रुद्धाद्भीतो धनंजयात्

tatra kṛtyamahaṃ manye saindhavasyābhirakṣaṇamsa no rakṣyatamastāta kruddhādbhīto dhanaṃjayāt

गतौ हि सैन्धवं वीरौ युयुधानवृकोदरौसंप्राप्तं तदिदं द्यूतं यत्तच्छकुनिबुद्धिजम्

gatau hi saindhavaṃ vīrau yuyudhānavṛkodarausaṃprāptaṃ tadidaṃ dyūtaṃ yattacchakunibuddhijam

न सभायां जयो वृत्तो नापि तत्र पराजयःइह नो ग्लहमानानामद्य तात जयाजयौ

na sabhāyāṃ jayo vṛtto nāpi tatra parājayaḥiha no glahamānānāmadya tāta jayājayau

यान्स्म तान्ग्लहते घोराञ्शकुनिः कुरुसंसदिअक्षान्संमन्यमानः स प्राक्शरास्ते दुरासदाः

yānsma tānglahate ghorāñśakuniḥ kurusaṃsadiakṣānsaṃmanyamānaḥ sa prākśarāste durāsadāḥ

यत्र ते बहवस्तात कुरवः पर्यवस्थिताःसेनां दुरोदरं विद्धि शरानक्षान्विशां पते

yatra te bahavastāta kuravaḥ paryavasthitāḥsenāṃ durodaraṃ viddhi śarānakṣānviśāṃ pate

ग्लहं च सैन्धवं राजन्नत्र द्यूतस्य निश्चयःसैन्धवे हि महाद्यूतं समासक्तं परैः सह

glahaṃ ca saindhavaṃ rājannatra dyūtasya niścayaḥsaindhave hi mahādyūtaṃ samāsaktaṃ paraiḥ saha

अत्र सर्वे महाराज त्यक्त्वा जीवितमात्मनःसैन्धवस्य रणे रक्षां विधिवत्कर्तुमर्हथतत्र नो ग्लहमानानां ध्रुवौ तात जयाजयौ

atra sarve mahārāja tyaktvā jīvitamātmanaḥsaindhavasya raṇe rakṣāṃ vidhivatkartumarhathatatra no glahamānānāṃ dhruvau tāta jayājayau

यत्र ते परमेष्वासा यत्ता रक्षन्ति सैन्धवम्तत्र याहि स्वयं शीघ्रं तांश्च रक्षस्व रक्षिणः

yatra te parameṣvāsā yattā rakṣanti saindhavamtatra yāhi svayaṃ śīghraṃ tāṃśca rakṣasva rakṣiṇaḥ

इहैव त्वहमासिष्ये प्रेषयिष्यामि चापरान्निरोत्स्यामि च पाञ्चालान्सहितान्पाण्डुसृञ्जयैः

ihaiva tvahamāsiṣye preṣayiṣyāmi cāparānnirotsyāmi ca pāñcālānsahitānpāṇḍusṛñjayaiḥ

ततो दुर्योधनः प्रायात्तूर्णमाचार्यशासनात्उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे सपदानुगः

tato duryodhanaḥ prāyāttūrṇamācāryaśāsanātudyamyātmānamugrāya karmaṇe sapadānugaḥ

चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौबाह्येन सेनामभ्येत्य जग्मतुः सव्यसाचिनम्

cakrarakṣau tu pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasaubāhyena senāmabhyetya jagmatuḥ savyasācinam

तौ हि पूर्वं महाराज वारितौ कृतवर्मणाप्रविष्टे त्वर्जुने राजंस्तव सैन्यं युयुत्सया

tau hi pūrvaṃ mahārāja vāritau kṛtavarmaṇāpraviṣṭe tvarjune rājaṃstava sainyaṃ yuyutsayā

ताभ्यां दुर्योधनः सार्धमगच्छद्युद्धमुत्तमम्त्वरितस्त्वरमाणाभ्यां भ्रातृभ्यां भारतो बली

tābhyāṃ duryodhanaḥ sārdhamagacchadyuddhamuttamamtvaritastvaramāṇābhyāṃ bhrātṛbhyāṃ bhārato balī

तावभिद्रवतामेनमुभावुद्यतकार्मुकौमहारथसमाख्यातौ क्षत्रियप्रवरौ युधि

tāvabhidravatāmenamubhāvudyatakārmukaumahārathasamākhyātau kṣatriyapravarau yudhi

युधामन्युस्तु संक्रुद्धः शरांस्त्रिंशतमायसान्व्यसृजत्तव पुत्रस्य त्वरमाणः स्तनान्तरे

yudhāmanyustu saṃkruddhaḥ śarāṃstriṃśatamāyasānvyasṛjattava putrasya tvaramāṇaḥ stanāntare

दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र पाञ्चाल्यस्योत्तमौजसःजघान चतुरश्चाश्वानुभौ च पार्ष्णिसारथी

duryodhano'pi rājendra pāñcālyasyottamaujasaḥjaghāna caturaścāśvānubhau ca pārṣṇisārathī

उत्तमौजा हताश्वस्तु हतसूतश्च संयुगेआरुरोह रथं भ्रातुर्युधामन्योरभित्वरन्

uttamaujā hatāśvastu hatasūtaśca saṃyugeāruroha rathaṃ bhrāturyudhāmanyorabhitvaran

स रथं प्राप्य तं भ्रातुर्दुर्योधनहयाञ्शरैःबहुभिस्ताडयामास ते हताः प्रापतन्भुवि

sa rathaṃ prāpya taṃ bhrāturduryodhanahayāñśaraiḥbahubhistāḍayāmāsa te hatāḥ prāpatanbhuvi

हयेषु पतितेष्वस्य चिच्छेद परमेषुणायुधामन्युर्धनुः शीघ्रं शरावापं च संयुगे

hayeṣu patiteṣvasya ciccheda parameṣuṇāyudhāmanyurdhanuḥ śīghraṃ śarāvāpaṃ ca saṃyuge

हताश्वसूतात्स रथादवप्लुत्य महारथःगदामादाय ते पुत्रः पाञ्चाल्यावभ्यधावत

hatāśvasūtātsa rathādavaplutya mahārathaḥgadāmādāya te putraḥ pāñcālyāvabhyadhāvata

तमापतन्तं संप्रेक्ष्य क्रुद्धं परपुरंजयम्अवप्लुतौ रथोपस्थाद्युधामन्यूत्तमौजसौ

tamāpatantaṃ saṃprekṣya kruddhaṃ parapuraṃjayamavaplutau rathopasthādyudhāmanyūttamaujasau

ततः स हेमचित्रं तं स्यन्दनप्रवरं गदीगदया पोथयामास साश्वसूतध्वजं रणे

tataḥ sa hemacitraṃ taṃ syandanapravaraṃ gadīgadayā pothayāmāsa sāśvasūtadhvajaṃ raṇe

हत्वा चैनं स पुत्रस्ते हताश्वो हतसारथिःमद्रराजरथं तूर्णमारुरोह परंतपः

hatvā cainaṃ sa putraste hatāśvo hatasārathiḥmadrarājarathaṃ tūrṇamāruroha paraṃtapaḥ

पाञ्चालानां तु मुख्यौ तौ राजपुत्रौ महाबलौरथमन्यं समारुह्य धनंजयमभीयतुः

pāñcālānāṃ tu mukhyau tau rājaputrau mahābalaurathamanyaṃ samāruhya dhanaṃjayamabhīyatuḥ