Parva.Adhyaya 7.11

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

हन्त ते वर्णयिष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान्यथा स न्यपतद्द्रोणः सादितः पाण्डुसृञ्जयैः

hanta te varṇayiṣyāmi sarvaṃ pratyakṣadarśivānyathā sa nyapataddroṇaḥ sāditaḥ pāṇḍusṛñjayaiḥ

सेनापतित्वं संप्राप्य भारद्वाजो महारथःमध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पुत्रं ते वाक्यमब्रवीत्

senāpatitvaṃ saṃprāpya bhāradvājo mahārathaḥmadhye sarvasya sainyasya putraṃ te vākyamabravīt

यत्कौरवाणामृषभादापगेयादनन्तरम्सेनापत्येन मां राजन्नद्य सत्कृतवानसि

yatkauravāṇāmṛṣabhādāpageyādanantaramsenāpatyena māṃ rājannadya satkṛtavānasi

सदृशं कर्मणस्तस्य फलं प्राप्नुहि पार्थिवकरोमि कामं कं तेऽद्य प्रवृणीष्व यमिच्छसि

sadṛśaṃ karmaṇastasya phalaṃ prāpnuhi pārthivakaromi kāmaṃ kaṃ te'dya pravṛṇīṣva yamicchasi

ततो दुर्योधनश्चिन्त्य कर्णदुःशासनादिभिःतमथोवाच दुर्धर्षमाचार्यं जयतां वरम्

tato duryodhanaścintya karṇaduḥśāsanādibhiḥtamathovāca durdharṣamācāryaṃ jayatāṃ varam

ददासि चेद्वरं मह्यं जीवग्राहं युधिष्ठिरम्गृहीत्वा रथिनां श्रेष्ठं मत्समीपमिहानय

dadāsi cedvaraṃ mahyaṃ jīvagrāhaṃ yudhiṣṭhiramgṛhītvā rathināṃ śreṣṭhaṃ matsamīpamihānaya

ततः कुरूणामाचार्यः श्रुत्वा पुत्रस्य ते वचःसेनां प्रहर्षयन्सर्वामिदं वचनमब्रवीत्

tataḥ kurūṇāmācāryaḥ śrutvā putrasya te vacaḥsenāṃ praharṣayansarvāmidaṃ vacanamabravīt

धन्यः कुन्तीसुतो राजा यस्य ग्रहणमिच्छसिन वधार्थं सुदुर्धर्ष वरमद्य प्रयाचसि

dhanyaḥ kuntīsuto rājā yasya grahaṇamicchasina vadhārthaṃ sudurdharṣa varamadya prayācasi

किमर्थं च नरव्याघ्र न वधं तस्य काङ्क्षसिनाशंससि क्रियामेतां मत्तो दुर्योधन ध्रुवम्

kimarthaṃ ca naravyāghra na vadhaṃ tasya kāṅkṣasināśaṃsasi kriyāmetāṃ matto duryodhana dhruvam

आहोस्विद्धर्मपुत्रस्य द्वेष्टा तस्य न विद्यतेयदिच्छसि त्वं जीवन्तं कुलं रक्षसि चात्मनि

āhosviddharmaputrasya dveṣṭā tasya na vidyateyadicchasi tvaṃ jīvantaṃ kulaṃ rakṣasi cātmani

अथ वा भरतश्रेष्ठ निर्जित्य युधि पाण्डवान्राज्यांशं प्रतिदत्त्वा च सौभ्रात्रं कर्तुमिच्छसि

atha vā bharataśreṣṭha nirjitya yudhi pāṇḍavānrājyāṃśaṃ pratidattvā ca saubhrātraṃ kartumicchasi

धन्यः कुन्तीसुतो राजा सुजाता चास्य धीमतःअजातशत्रुता सत्या तस्य यत्स्निह्यते भवान्

dhanyaḥ kuntīsuto rājā sujātā cāsya dhīmataḥajātaśatrutā satyā tasya yatsnihyate bhavān

द्रोणेन त्वेवमुक्तस्य तव पुत्रस्य भारतसहसा निःसृतो भावो योऽस्य नित्यं प्रवर्तते

droṇena tvevamuktasya tava putrasya bhāratasahasā niḥsṛto bhāvo yo'sya nityaṃ pravartate

नाकारो गूहितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपितस्मात्तव सुतो राजन्प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्

nākāro gūhituṃ śakyo bṛhaspatisamairapitasmāttava suto rājanprahṛṣṭo vākyamabravīt

वधे कुन्तीसुतस्याजौ नाचार्य विजयो ममहते युधिष्ठिरे पार्थो हन्यात्सर्वान्हि नो ध्रुवम्

vadhe kuntīsutasyājau nācārya vijayo mamahate yudhiṣṭhire pārtho hanyātsarvānhi no dhruvam

न च शक्यो रणे सर्वैर्निहन्तुममरैरपिय एव चैषां शेषः स्यात्स एवास्मान्न शेषयेत्

na ca śakyo raṇe sarvairnihantumamarairapiya eva caiṣāṃ śeṣaḥ syātsa evāsmānna śeṣayet

सत्यप्रतिज्ञे त्वानीते पुनर्द्यूतेन निर्जितेपुनर्यास्यन्त्यरण्याय कौन्तेयास्तमनुव्रताः

satyapratijñe tvānīte punardyūtena nirjitepunaryāsyantyaraṇyāya kaunteyāstamanuvratāḥ

सोऽयं मम जयो व्यक्तं दीर्घकालं भविष्यतिअतो न वधमिच्छामि धर्मराजस्य कर्हिचित्

so'yaṃ mama jayo vyaktaṃ dīrghakālaṃ bhaviṣyatiato na vadhamicchāmi dharmarājasya karhicit

तस्य जिह्ममभिप्रायं ज्ञात्वा द्रोणोऽर्थतत्त्ववित्तं वरं सान्तरं तस्मै ददौ संचिन्त्य बुद्धिमान्

tasya jihmamabhiprāyaṃ jñātvā droṇo'rthatattvavittaṃ varaṃ sāntaraṃ tasmai dadau saṃcintya buddhimān

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

न चेद्युधिष्ठिरं वीर पालयेदर्जुनो युधिमन्यस्व पाण्डवं ज्येष्ठमानीतं वशमात्मनः

na cedyudhiṣṭhiraṃ vīra pālayedarjuno yudhimanyasva pāṇḍavaṃ jyeṣṭhamānītaṃ vaśamātmanaḥ

न हि पार्थो रणे शक्यः सेन्द्रैर्देवासुरैरपिप्रत्युद्यातुमतस्तात नैतदामर्षयाम्यहम्

na hi pārtho raṇe śakyaḥ sendrairdevāsurairapipratyudyātumatastāta naitadāmarṣayāmyaham

असंशयं स शिष्यो मे मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणितरुणः कीर्तियुक्तश्च एकायनगतश्च सः

asaṃśayaṃ sa śiṣyo me matpūrvaścāstrakarmaṇitaruṇaḥ kīrtiyuktaśca ekāyanagataśca saḥ

अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च भूयांसि समवाप्तवान्अमर्षितश्च ते राजंस्तेन नामर्षयाम्यहम्

astrāṇīndrācca rudrācca bhūyāṃsi samavāptavānamarṣitaśca te rājaṃstena nāmarṣayāmyaham

स चापक्रम्यतां युद्धाद्येनोपायेन शक्यतेअपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया

sa cāpakramyatāṃ yuddhādyenopāyena śakyateapanīte tataḥ pārthe dharmarājo jitastvayā

ग्रहणं चेज्जयं तस्य मन्यसे पुरुषर्षभएतेन चाभ्युपायेन ध्रुवं ग्रहणमेष्यति

grahaṇaṃ cejjayaṃ tasya manyase puruṣarṣabhaetena cābhyupāyena dhruvaṃ grahaṇameṣyati

अहं गृहीत्वा राजानं सत्यधर्मपरायणम्आनयिष्यामि ते राजन्वशमद्य न संशयः

ahaṃ gṛhītvā rājānaṃ satyadharmaparāyaṇamānayiṣyāmi te rājanvaśamadya na saṃśayaḥ

यदि स्थास्यति संग्रामे मुहूर्तमपि मेऽग्रतःअपनीते नरव्याघ्रे कुन्तीपुत्रे धनंजये

yadi sthāsyati saṃgrāme muhūrtamapi me'grataḥapanīte naravyāghre kuntīputre dhanaṃjaye

फल्गुनस्य समक्षं तु न हि पार्थो युधिष्ठिरःग्रहीतुं समरे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः

phalgunasya samakṣaṃ tu na hi pārtho yudhiṣṭhiraḥgrahītuṃ samare śakyaḥ sendrairapi surāsuraiḥ

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

सान्तरं तु प्रतिज्ञाते राज्ञो द्रोणेन निग्रहेगृहीतं तममन्यन्त तव पुत्राः सुबालिशाः

sāntaraṃ tu pratijñāte rājño droṇena nigrahegṛhītaṃ tamamanyanta tava putrāḥ subāliśāḥ

पाण्डवेषु हि सापेक्षं द्रोणं जानाति ते सुतःततः प्रतिज्ञास्थैर्यार्थं स मन्त्रो बहुलीकृतः

pāṇḍaveṣu hi sāpekṣaṃ droṇaṃ jānāti te sutaḥtataḥ pratijñāsthairyārthaṃ sa mantro bahulīkṛtaḥ

ततो दुर्योधनेनापि ग्रहणं पाण्डवस्य तत्सैन्यस्थानेषु सर्वेषु व्याघोषितमरिंदम

tato duryodhanenāpi grahaṇaṃ pāṇḍavasya tatsainyasthāneṣu sarveṣu vyāghoṣitamariṃdama