Parva.Adhyaya 7.119

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

अजितो द्रोणराधेयविकर्णकृतवर्मभिःतीर्णः सैन्यार्णवं वीरः प्रतिश्रुत्य युधिष्ठिरे

ajito droṇarādheyavikarṇakṛtavarmabhiḥtīrṇaḥ sainyārṇavaṃ vīraḥ pratiśrutya yudhiṣṭhire

स कथं कौरवेयेण समरेष्वनिवारितःनिगृह्य भूरिश्रवसा बलाद्भुवि निपातितः

sa kathaṃ kauraveyeṇa samareṣvanivāritaḥnigṛhya bhūriśravasā balādbhuvi nipātitaḥ

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

शृणु राजन्निहोत्पत्तिं शैनेयस्य यथा पुरायथा च भूरिश्रवसो यत्र ते संशयो नृप

śṛṇu rājannihotpattiṃ śaineyasya yathā purāyathā ca bhūriśravaso yatra te saṃśayo nṛpa

अत्रेः पुत्रोऽभवत्सोमः सोमस्य तु बुधः स्मृतःबुधस्यासीन्महेन्द्राभः पुत्र एकः पुरूरवाः

atreḥ putro'bhavatsomaḥ somasya tu budhaḥ smṛtaḥbudhasyāsīnmahendrābhaḥ putra ekaḥ purūravāḥ

पुरूरवस आयुस्तु आयुषो नहुषः स्मृतःनहुषस्य ययातिस्तु राजर्षिर्देवसंमितः

purūravasa āyustu āyuṣo nahuṣaḥ smṛtaḥnahuṣasya yayātistu rājarṣirdevasaṃmitaḥ

ययातेर्देवयान्यां तु यदुर्ज्येष्ठोऽभवत्सुतःयदोरभूदन्ववाये देवमीढ इति श्रुतः

yayāterdevayānyāṃ tu yadurjyeṣṭho'bhavatsutaḥyadorabhūdanvavāye devamīḍha iti śrutaḥ

यादवस्तस्य च सुतः शूरस्त्रैलोक्यसंमतःशूरस्य शौरिर्नृवरो वसुदेवो महायशाः

yādavastasya ca sutaḥ śūrastrailokyasaṃmataḥśūrasya śaurirnṛvaro vasudevo mahāyaśāḥ

धनुष्यनवरः शूरः कार्तवीर्यसमो युधितद्वीर्यश्चापि तत्रैव कुले शिनिरभून्नृपः

dhanuṣyanavaraḥ śūraḥ kārtavīryasamo yudhitadvīryaścāpi tatraiva kule śinirabhūnnṛpaḥ

एतस्मिन्नेव काले तु देवकस्य महात्मनःदुहितुः स्वयंवरे राजन्सर्वक्षत्रसमागमे

etasminneva kāle tu devakasya mahātmanaḥduhituḥ svayaṃvare rājansarvakṣatrasamāgame

तत्र वै देवकीं देवीं वसुदेवार्थमाप्तवान्निर्जित्य पार्थिवान्सर्वान्रथमारोपयच्छिनिः

tatra vai devakīṃ devīṃ vasudevārthamāptavānnirjitya pārthivānsarvānrathamāropayacchiniḥ

तां दृष्ट्वा देवकीं शौरे रथस्थां पुरुषर्षभःनामृष्यत महातेजाः सोमदत्तः शिनेर्नृप

tāṃ dṛṣṭvā devakīṃ śaure rathasthāṃ puruṣarṣabhaḥnāmṛṣyata mahātejāḥ somadattaḥ śinernṛpa

तयोर्युद्धमभूद्राजन्दिनार्धं चित्रमद्भुतम्बाहुयुद्धं सुबलिनोः शक्रप्रह्रादयोरिव

tayoryuddhamabhūdrājandinārdhaṃ citramadbhutambāhuyuddhaṃ subalinoḥ śakraprahrādayoriva

शिनिना सोमदत्तस्तु प्रसह्य भुवि पातितःअसिमुद्यम्य केशेषु प्रगृह्य च पदा हतः

śininā somadattastu prasahya bhuvi pātitaḥasimudyamya keśeṣu pragṛhya ca padā hataḥ

मध्ये राजसहस्राणां प्रेक्षकाणां समन्ततःकृपया च पुनस्तेन जीवेति स विसर्जितः

madhye rājasahasrāṇāṃ prekṣakāṇāṃ samantataḥkṛpayā ca punastena jīveti sa visarjitaḥ

तदवस्थः कृतस्तेन सोमदत्तोऽथ मारिषप्रसादयन्महादेवममर्षवशमास्थितः

tadavasthaḥ kṛtastena somadatto'tha māriṣaprasādayanmahādevamamarṣavaśamāsthitaḥ

तस्य तुष्टो महादेवो वराणां वरदः प्रभुःवरेण छन्दयामास स तु वव्रे वरं नृपः

tasya tuṣṭo mahādevo varāṇāṃ varadaḥ prabhuḥvareṇa chandayāmāsa sa tu vavre varaṃ nṛpaḥ

पुत्रमिच्छामि भगवन्यो निहन्याच्छिनेः सुतम्मध्ये राजसहस्राणां पदा हन्याच्च संयुगे

putramicchāmi bhagavanyo nihanyācchineḥ sutammadhye rājasahasrāṇāṃ padā hanyācca saṃyuge

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोमदत्तस्य पार्थिवएवमस्त्विति तत्रोक्त्वा स देवोऽन्तरधीयत

tasya tadvacanaṃ śrutvā somadattasya pārthivaevamastviti tatroktvā sa devo'ntaradhīyata

स तेन वरदानेन लब्धवान्भूरिदक्षिणम्न्यपातयच्च समरे सौमदत्तिः शिनेः सुतम्

sa tena varadānena labdhavānbhūridakṣiṇamnyapātayacca samare saumadattiḥ śineḥ sutam

एतत्ते कथितं राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसिन हि शक्या रणे जेतुं सात्वता मनुजर्षभ

etatte kathitaṃ rājanyanmāṃ tvaṃ paripṛcchasina hi śakyā raṇe jetuṃ sātvatā manujarṣabha

लब्धलक्ष्याश्च संग्रामे बहवश्चित्रयोधिनःदेवदानवगन्धर्वान्विजेतारो ह्यविस्मिताःस्ववीर्यविजये युक्ता नैते परपरिग्रहाः

labdhalakṣyāśca saṃgrāme bahavaścitrayodhinaḥdevadānavagandharvānvijetāro hyavismitāḥsvavīryavijaye yuktā naite paraparigrahāḥ

न तुल्यं वृष्णिभिरिह दृश्यते किंचन प्रभोभूतं भव्यं भविष्यच्च बलेन भरतर्षभ

na tulyaṃ vṛṣṇibhiriha dṛśyate kiṃcana prabhobhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca balena bharatarṣabha

न ज्ञातिमवमन्यन्ते वृद्धानां शासने रताःन देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाःजेतारो वृष्णिवीराणां न पुनर्मानुषा रणे

na jñātimavamanyante vṛddhānāṃ śāsane ratāḥna devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥjetāro vṛṣṇivīrāṇāṃ na punarmānuṣā raṇe

ब्रह्मद्रव्ये गुरुद्रव्ये ज्ञातिद्रव्येऽप्यहिंसकाःएतेषां रक्षितारश्च ये स्युः कस्यांचिदापदि

brahmadravye gurudravye jñātidravye'pyahiṃsakāḥeteṣāṃ rakṣitāraśca ye syuḥ kasyāṃcidāpadi

अर्थवन्तो न चोत्सिक्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनःसमर्थान्नावमन्यन्ते दीनानभ्युद्धरन्ति च

arthavanto na cotsiktā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥsamarthānnāvamanyante dīnānabhyuddharanti ca

नित्यं देवपरा दान्ता दातारश्चाविकत्थनाःतेन वृष्णिप्रवीराणां चक्रं न प्रतिहन्यते

nityaṃ devaparā dāntā dātāraścāvikatthanāḥtena vṛṣṇipravīrāṇāṃ cakraṃ na pratihanyate

अपि मेरुं वहेत्कश्चित्तरेद्वा मकरालयम्न तु वृष्णिप्रवीराणां समेत्यान्तं व्रजेन्नृप

api meruṃ vahetkaścittaredvā makarālayamna tu vṛṣṇipravīrāṇāṃ sametyāntaṃ vrajennṛpa

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्र ते संशयो विभोकुरुराज नरश्रेष्ठ तव ह्यपनयो महान्

etatte sarvamākhyātaṃ yatra te saṃśayo vibhokururāja naraśreṣṭha tava hyapanayo mahān