Parva.Adhyaya 7.14

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

बहूनि सुविचित्राणि द्वंद्वयुद्धानि संजयत्वयोक्तानि निशम्याहं स्पृहयामि सचक्षुषाम्

bahūni suvicitrāṇi dvaṃdvayuddhāni saṃjayatvayoktāni niśamyāhaṃ spṛhayāmi sacakṣuṣām

आश्चर्यभूतं लोकेषु कथयिष्यन्ति मानवाःकुरूणां पाण्डवानां च युद्धं देवासुरोपमम्

āścaryabhūtaṃ lokeṣu kathayiṣyanti mānavāḥkurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yuddhaṃ devāsuropamam

न हि मे तृप्तिरस्तीह शृण्वतो युद्धमुत्तमम्तस्मादार्तायनेर्युद्धं सौभद्रस्य च शंस मे

na hi me tṛptirastīha śṛṇvato yuddhamuttamamtasmādārtāyaneryuddhaṃ saubhadrasya ca śaṃsa me

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

सादितं प्रेक्ष्य यन्तारं शल्यः सर्वायषीं गदाम्समुत्क्षिप्य नदन्क्रुद्धः प्रचस्कन्द रथोत्तमात्

sāditaṃ prekṣya yantāraṃ śalyaḥ sarvāyaṣīṃ gadāmsamutkṣipya nadankruddhaḥ pracaskanda rathottamāt

तं दीप्तमिव कालाग्निं दण्डहस्तमिवान्तकम्जवेनाभ्यपतद्भीमः प्रगृह्य महतीं गदाम्

taṃ dīptamiva kālāgniṃ daṇḍahastamivāntakamjavenābhyapatadbhīmaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām

सौभद्रोऽप्यशनिप्रख्यां प्रगृह्य महतीं गदाम्एह्येहीत्यब्रवीच्छल्यं यत्नाद्भीमेन वारितः

saubhadro'pyaśaniprakhyāṃ pragṛhya mahatīṃ gadāmehyehītyabravīcchalyaṃ yatnādbhīmena vāritaḥ

वारयित्वा तु सौभद्रं भीमसेनः प्रतापवान्शल्यमासाद्य समरे तस्थौ गिरिरिवाचलः

vārayitvā tu saubhadraṃ bhīmasenaḥ pratāpavānśalyamāsādya samare tasthau giririvācalaḥ

तथैव मद्रराजोऽपि भीमं दृष्ट्वा महाबलम्ससाराभिमुखस्तूर्णं शार्दूल इव कुञ्जरम्

tathaiva madrarājo'pi bhīmaṃ dṛṣṭvā mahābalamsasārābhimukhastūrṇaṃ śārdūla iva kuñjaram

ततस्तूर्यनिनादाश्च शङ्खानां च सहस्रशःसिंहनादाश्च संजज्ञुर्भेरीणां च महास्वनाः

tatastūryaninādāśca śaṅkhānāṃ ca sahasraśaḥsiṃhanādāśca saṃjajñurbherīṇāṃ ca mahāsvanāḥ

पश्यतां शतशो ह्यासीदन्योन्यसमचेतसाम्पाण्डवानां कुरूणां च साधु साध्विति निस्वनः

paśyatāṃ śataśo hyāsīdanyonyasamacetasāmpāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca sādhu sādhviti nisvanaḥ

न हि मद्राधिपादन्यः सर्वराजसु भारतसोढुमुत्सहते वेगं भीमसेनस्य संयुगे

na hi madrādhipādanyaḥ sarvarājasu bhāratasoḍhumutsahate vegaṃ bhīmasenasya saṃyuge

तथा मद्राधिपस्यापि गदावेगं महात्मनःसोढुमुत्सहते लोके कोऽन्यो युधि वृकोदरात्

tathā madrādhipasyāpi gadāvegaṃ mahātmanaḥsoḍhumutsahate loke ko'nyo yudhi vṛkodarāt

पट्टैर्जाम्बूनदैर्बद्धा बभूव जनहर्षिणीप्रजज्वाल तथाविद्धा भीमेन महती गदा

paṭṭairjāmbūnadairbaddhā babhūva janaharṣiṇīprajajvāla tathāviddhā bhīmena mahatī gadā

तथैव चरतो मार्गान्मण्डलानि च भागशःमहाविद्युत्प्रतीकाशा शल्यस्य शुशुभे गदा

tathaiva carato mārgānmaṇḍalāni ca bhāgaśaḥmahāvidyutpratīkāśā śalyasya śuśubhe gadā

तौ वृषाविव नर्दन्तौ मण्डलानि विचेरतुःआवर्जितगदाशृङ्गावुभौ शल्यवृकोदरौ

tau vṛṣāviva nardantau maṇḍalāni viceratuḥāvarjitagadāśṛṅgāvubhau śalyavṛkodarau

मण्डलावर्तमार्गेषु गदाविहरणेषु चनिर्विशेषमभूद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः

maṇḍalāvartamārgeṣu gadāviharaṇeṣu canirviśeṣamabhūdyuddhaṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ

ताडिता भीमसेनेन शल्यस्य महती गदासाग्निज्वाला महारौद्रा गदाचूर्णमशीर्यत

tāḍitā bhīmasenena śalyasya mahatī gadāsāgnijvālā mahāraudrā gadācūrṇamaśīryata

तथैव भीमसेनस्य द्विषताभिहता गदावर्षाप्रदोषे खद्योतैर्वृतो वृक्ष इवाबभौ

tathaiva bhīmasenasya dviṣatābhihatā gadāvarṣāpradoṣe khadyotairvṛto vṛkṣa ivābabhau

गदा क्षिप्ता तु समरे मद्रराजेन भारतव्योम संदीपयाना सा ससृजे पावकं बहु

gadā kṣiptā tu samare madrarājena bhāratavyoma saṃdīpayānā sā sasṛje pāvakaṃ bahu

तथैव भीमसेनेन द्विषते प्रेषिता गदातापयामास तत्सैन्यं महोल्का पतती यथा

tathaiva bhīmasenena dviṣate preṣitā gadātāpayāmāsa tatsainyaṃ maholkā patatī yathā

ते चैवोभे गदे श्रेष्ठे समासाद्य परस्परम्श्वसन्त्यौ नागकन्येव ससृजाते विभावसुम्

te caivobhe gade śreṣṭhe samāsādya parasparamśvasantyau nāgakanyeva sasṛjāte vibhāvasum

नखैरिव महाव्याघ्रौ दन्तैरिव महागजौतौ विचेरतुरासाद्य गदाभ्यां च परस्परम्

nakhairiva mahāvyāghrau dantairiva mahāgajautau viceraturāsādya gadābhyāṃ ca parasparam

ततो गदाग्राभिहतौ क्षणेन रुधिरोक्षितौददृशाते महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ

tato gadāgrābhihatau kṣaṇena rudhirokṣitaudadṛśāte mahātmānau puṣpitāviva kiṃśukau

शुश्रुवे दिक्षु सर्वासु तयोः पुरुषसिंहयोःगदाभिघातसंह्रादः शक्राशनिरवोपमः

śuśruve dikṣu sarvāsu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥgadābhighātasaṃhrādaḥ śakrāśaniravopamaḥ

गदया मद्रराजेन सव्यदक्षिणमाहतःनाकम्पत तदा भीमो भिद्यमान इवाचलः

gadayā madrarājena savyadakṣiṇamāhataḥnākampata tadā bhīmo bhidyamāna ivācalaḥ

तथा भीमगदावेगैस्ताड्यमानो महाबलःधैर्यान्मद्राधिपस्तस्थौ वज्रैर्गिरिरिवाहतः

tathā bhīmagadāvegaistāḍyamāno mahābalaḥdhairyānmadrādhipastasthau vajrairgiririvāhataḥ

आपेततुर्महावेगौ समुच्छ्रितमहागदौपुनरन्तरमार्गस्थौ मण्डलानि विचेरतुः

āpetaturmahāvegau samucchritamahāgadaupunarantaramārgasthau maṇḍalāni viceratuḥ

अथाप्लुत्य पदान्यष्टौ संनिपत्य गजाविवसहसा लोहदण्डाभ्यामन्योन्यमभिजघ्नतुः

athāplutya padānyaṣṭau saṃnipatya gajāvivasahasā lohadaṇḍābhyāmanyonyamabhijaghnatuḥ

तौ परस्परवेगाच्च गदाभ्यां च भृशाहतौयुगपत्पेततुर्वीरौ क्षिताविन्द्रध्वजाविव

tau parasparavegācca gadābhyāṃ ca bhṛśāhatauyugapatpetaturvīrau kṣitāvindradhvajāviva

ततो विह्वलमानं तं निःश्वसन्तं पुनः पुनःशल्यमभ्यपतत्तूर्णं कृतवर्मा महारथः

tato vihvalamānaṃ taṃ niḥśvasantaṃ punaḥ punaḥśalyamabhyapatattūrṇaṃ kṛtavarmā mahārathaḥ

दृष्ट्वा चैनं महाराज गदयाभिनिपीडितम्विचेष्टन्तं यथा नागं मूर्छयाभिपरिप्लुतम्

dṛṣṭvā cainaṃ mahārāja gadayābhinipīḍitamviceṣṭantaṃ yathā nāgaṃ mūrchayābhipariplutam

ततः सगदमारोप्य मद्राणामधिपं रथम्अपोवाह रणात्तूर्णं कृतवर्मा महारथः

tataḥ sagadamāropya madrāṇāmadhipaṃ rathamapovāha raṇāttūrṇaṃ kṛtavarmā mahārathaḥ

क्षीबवद्विह्वलो वीरो निमेषात्पुनरुत्थितःभीमोऽपि सुमहाबाहुर्गदापाणिरदृश्यत

kṣībavadvihvalo vīro nimeṣātpunarutthitaḥbhīmo'pi sumahābāhurgadāpāṇiradṛśyata

ततो मद्राधिपं दृष्ट्वा तव पुत्राः पराङ्मुखम्सनागरथपत्त्यश्वाः समकम्पन्त मारिष

tato madrādhipaṃ dṛṣṭvā tava putrāḥ parāṅmukhamsanāgarathapattyaśvāḥ samakampanta māriṣa

ते पाण्डवैरर्द्यमानास्तावका जितकाशिभिःभीता दिशोऽन्वपद्यन्त वातनुन्ना घना इव

te pāṇḍavairardyamānāstāvakā jitakāśibhiḥbhītā diśo'nvapadyanta vātanunnā ghanā iva

निर्जित्य धार्तराष्ट्रांस्तु पाण्डवेया महारथाःव्यरोचन्त रणे राजन्दीप्यमाना यशस्विनः

nirjitya dhārtarāṣṭrāṃstu pāṇḍaveyā mahārathāḥvyarocanta raṇe rājandīpyamānā yaśasvinaḥ

सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च हर्षिताःभेरीश्च वादयामासुर्मृदङ्गांश्चानकैः सह

siṃhanādānbhṛśaṃ cakruḥ śaṅkhāndadhmuśca harṣitāḥbherīśca vādayāmāsurmṛdaṅgāṃścānakaiḥ saha