Parva.Adhyaya 7.26

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

यन्मां पार्थस्य संग्रामे कर्माणि परिपृच्छसितच्छृणुष्व महाराज पार्थो यदकरोन्मृधे

yanmāṃ pārthasya saṃgrāme karmāṇi paripṛcchasitacchṛṇuṣva mahārāja pārtho yadakaronmṛdhe

रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिस्वनम्भज्यतां भगदत्तेन कौन्तेयः कृष्णमब्रवीत्

rajo dṛṣṭvā samudbhūtaṃ śrutvā ca gajanisvanambhajyatāṃ bhagadattena kaunteyaḥ kṛṣṇamabravīt

यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदनत्वरमाणोऽभ्यतिक्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निस्वनः

yathā prāgjyotiṣo rājā gajena madhusūdanatvaramāṇo'bhyatikrānto dhruvaṃ tasyaiṣa nisvanaḥ

इन्द्रादनवरः संख्ये गजयानविशारदःप्रथमो वा द्वितीयो वा पृथिव्यामिति मे मतिः

indrādanavaraḥ saṃkhye gajayānaviśāradaḥprathamo vā dvitīyo vā pṛthivyāmiti me matiḥ

स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाप्रतिगजो युधिसर्वशब्दातिगः संख्ये कृतकर्मा जितक्लमः

sa cāpi dviradaśreṣṭhaḥ sadāpratigajo yudhisarvaśabdātigaḥ saṃkhye kṛtakarmā jitaklamaḥ

सहः शस्त्रनिपातानामग्निस्पर्शस्य चानघस पाण्डवबलं व्यक्तमद्यैको नाशयिष्यति

sahaḥ śastranipātānāmagnisparśasya cānaghasa pāṇḍavabalaṃ vyaktamadyaiko nāśayiṣyati

न चावाभ्यामृतेऽन्योऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम्त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः

na cāvābhyāmṛte'nyo'sti śaktastaṃ pratibādhitumtvaramāṇastato yāhi yataḥ prāgjyotiṣādhipaḥ

शक्रसख्याद्द्विपबलैर्वयसा चापि विस्मितम्अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम्

śakrasakhyāddvipabalairvayasā cāpi vismitamadyainaṃ preṣayiṣyāmi balahantuḥ priyātithim

वचनादथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनःदार्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी

vacanādatha kṛṣṇastu prayayau savyasācinaḥdāryate bhagadattena yatra pāṇḍavavāhinī

तं प्रयान्तं ततः पश्चादाह्वयन्तो महारथाःसंशप्तकाः समारोहन्सहस्राणि चतुर्दश

taṃ prayāntaṃ tataḥ paścādāhvayanto mahārathāḥsaṃśaptakāḥ samārohansahasrāṇi caturdaśa

दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां नराधिपचत्वारि तु सहस्राणि वासुदेवस्य येऽनुगाः

daśaiva tu sahasrāṇi trigartānāṃ narādhipacatvāri tu sahasrāṇi vāsudevasya ye'nugāḥ

दार्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मारिषआहूयमानस्य च तैरभवद्धृदयं द्विधा

dāryamāṇāṃ camūṃ dṛṣṭvā bhagadattena māriṣaāhūyamānasya ca tairabhavaddhṛdayaṃ dvidhā

किं नु श्रेयस्करं कर्म भवेदिति विचिन्तयन्इतो वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम्

kiṃ nu śreyaskaraṃ karma bhavediti vicintayanito vā vinivarteyaṃ gaccheyaṃ vā yudhiṣṭhiram

तस्य बुद्ध्या विचार्यैतदर्जुनस्य कुरूद्वहअभवद्भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा

tasya buddhyā vicāryaitadarjunasya kurūdvahaabhavadbhūyasī buddhiḥ saṃśaptakavadhe sthirā

स संनिवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनःएको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे

sa saṃnivṛttaḥ sahasā kapipravaraketanaḥeko rathasahasrāṇi nihantuṃ vāsavī raṇe

सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोःअर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधमकल्पयत्

sā hi duryodhanasyāsīnmatiḥ karṇasya cobhayoḥarjunasya vadhopāye tena dvaidhamakalpayat

स तु संवर्तयामास द्वैधीभावेन पाण्डवःरथेन तु रथाग्र्याणामकरोत्तां मृषा तदा

sa tu saṃvartayāmāsa dvaidhībhāvena pāṇḍavaḥrathena tu rathāgryāṇāmakarottāṃ mṛṣā tadā

ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्व्यसृजन्नर्जुने राजन्संशप्तकमहारथाः

tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇāmvyasṛjannarjune rājansaṃśaptakamahārathāḥ

नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनःन हया न रथो राजन्दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः

naiva kuntīsutaḥ pārtho naiva kṛṣṇo janārdanaḥna hayā na ratho rājandṛśyante sma śaraiścitāḥ

यदा मोहमनुप्राप्तः सस्वेदश्च जनार्दनःततस्तान्प्रायशः पार्थो वज्रास्त्रेण निजघ्निवान्

yadā mohamanuprāptaḥ sasvedaśca janārdanaḥtatastānprāyaśaḥ pārtho vajrāstreṇa nijaghnivān

शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाःकेतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन्क्षितौ

śataśaḥ pāṇayaśchinnāḥ seṣujyātalakārmukāḥketavo vājinaḥ sūtā rathinaścāpatankṣitau

द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समरूपाः सुकल्पिताःहतारोहाः क्षितौ पेतुर्द्विपाः पार्थशराहताः

drumācalāgrāmbudharaiḥ samarūpāḥ sukalpitāḥhatārohāḥ kṣitau peturdvipāḥ pārthaśarāhatāḥ

विप्रविद्धकुथावल्गाश्छिन्नभाण्डाः परासवःसारोहास्तुरगाः पेतुर्मथिताः पार्थमार्गणैः

vipraviddhakuthāvalgāśchinnabhāṇḍāḥ parāsavaḥsārohāsturagāḥ peturmathitāḥ pārthamārgaṇaiḥ

सर्ष्टिचर्मासिनखराः समुद्गरपरश्वधाःसंछिन्ना बाहवः पेतुर्नृणां भल्लैः किरीटिना

sarṣṭicarmāsinakharāḥ samudgaraparaśvadhāḥsaṃchinnā bāhavaḥ peturnṛṇāṃ bhallaiḥ kirīṭinā

बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिषसंछिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वीं प्रपेदिरे

bālādityāmbujendūnāṃ tulyarūpāṇi māriṣasaṃchinnānyarjunaśaraiḥ śirāṃsyurvīṃ prapedire

जज्वालालंकृतैः सेना पत्रिभिः प्राणभोजनैःनानालिङ्गैस्तदामित्रान्क्रुद्धे निघ्नति फल्गुने

jajvālālaṃkṛtaiḥ senā patribhiḥ prāṇabhojanaiḥnānāliṅgaistadāmitrānkruddhe nighnati phalgune

क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीमिवधनंजयं भूतगणाः साधु साध्वित्यपूजयन्

kṣobhayantaṃ tadā senāṃ dviradaṃ nalinīmivadhanaṃjayaṃ bhūtagaṇāḥ sādhu sādhvityapūjayan

दृष्ट्वा तत्कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवःविस्मयं परमं गत्वा तलमाहत्य पूजयत्

dṛṣṭvā tatkarma pārthasya vāsavasyeva mādhavaḥvismayaṃ paramaṃ gatvā talamāhatya pūjayat

ततः संशप्तकान्हत्वा भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताःभगदत्ताय याहीति पार्थः कृष्णमचोदयत्

tataḥ saṃśaptakānhatvā bhūyiṣṭhaṃ ye vyavasthitāḥbhagadattāya yāhīti pārthaḥ kṛṣṇamacodayat