Mahabharata · 23 verses
Read this chapter as a bookसंजय उवाच · saṃjaya uvāca
शरतल्पे महात्मानं शयानममितौजसम्महावातसमूहेन समुद्रमिव शोषितम्
śaratalpe mahātmānaṃ śayānamamitaujasammahāvātasamūhena samudramiva śoṣitam
दिव्यैरस्त्रैर्महेष्वासं पातितं सव्यसाचिनाजयाशां तव पुत्राणां संभग्नां शर्म वर्म च
divyairastrairmaheṣvāsaṃ pātitaṃ savyasācinājayāśāṃ tava putrāṇāṃ saṃbhagnāṃ śarma varma ca
अपाराणामिव द्वीपमगाधे गाधमिच्छताम्स्रोतसा यामुनेनेव शरौघेण परिप्लुतम्
apārāṇāmiva dvīpamagādhe gādhamicchatāmsrotasā yāmuneneva śaraugheṇa pariplutam
महान्तमिव मैनाकमसह्यं भुवि पातितम्नभश्च्युतमिवादित्यं पतितं धरणीतले
mahāntamiva mainākamasahyaṃ bhuvi pātitamnabhaścyutamivādityaṃ patitaṃ dharaṇītale
शतक्रतोरिवाचिन्त्यं पुरा वृत्रेण निर्जयम्मोहनं सर्वसैन्यस्य युधि भीष्मस्य पातनम्
śatakratorivācintyaṃ purā vṛtreṇa nirjayammohanaṃ sarvasainyasya yudhi bhīṣmasya pātanam
ककुदं सर्वसैन्यानां लक्ष्म सर्वधनुष्मताम्धनंजयशरव्याप्तं पितरं ते महाव्रतम्
kakudaṃ sarvasainyānāṃ lakṣma sarvadhanuṣmatāmdhanaṃjayaśaravyāptaṃ pitaraṃ te mahāvratam
तं वीरशयने वीरं शयानं पुरुषर्षभम्भीष्ममाधिरथिर्दृष्ट्वा भरतानाममध्यमम्
taṃ vīraśayane vīraṃ śayānaṃ puruṣarṣabhambhīṣmamādhirathirdṛṣṭvā bharatānāmamadhyamam
अवतीर्य रथादार्तो बाष्पव्याकुलिताक्षरम्अभिवाद्याञ्जलिं बद्ध्वा वन्दमानोऽभ्यभाषत
avatīrya rathādārto bāṣpavyākulitākṣaramabhivādyāñjaliṃ baddhvā vandamāno'bhyabhāṣata
कर्णोऽहमस्मि भद्रं ते अद्य मा वद भारतपुण्यया क्षेमया वाचा चक्षुषा चावलोकय
karṇo'hamasmi bhadraṃ te adya mā vada bhāratapuṇyayā kṣemayā vācā cakṣuṣā cāvalokaya
न नूनं सुकृतस्येह फलं कश्चित्समश्नुतेयत्र धर्मपरो वृद्धः शेते भुवि भवानिह
na nūnaṃ sukṛtasyeha phalaṃ kaścitsamaśnuteyatra dharmaparo vṛddhaḥ śete bhuvi bhavāniha
कोशसंजनने मन्त्रे व्यूहप्रहरणेषु चनाथमन्यं न पश्यामि कुरूणां कुरुसत्तम
kośasaṃjanane mantre vyūhapraharaṇeṣu canāthamanyaṃ na paśyāmi kurūṇāṃ kurusattama
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो यः कुरूंस्तारयेद्भयात्योधांस्त्वमप्लवे हित्वा पितृलोकं गमिष्यसि
buddhyā viśuddhayā yukto yaḥ kurūṃstārayedbhayātyodhāṃstvamaplave hitvā pitṛlokaṃ gamiṣyasi
अद्य प्रभृति संक्रुद्धा व्याघ्रा इव मृगक्षयम्पाण्डवा भरतश्रेष्ठ करिष्यन्ति कुरुक्षयम्
adya prabhṛti saṃkruddhā vyāghrā iva mṛgakṣayampāṇḍavā bharataśreṣṭha kariṣyanti kurukṣayam
अद्य गाण्डीवघोषस्य वीर्यज्ञाः सव्यसाचिनःकुरवः संत्रसिष्यन्ति वज्रपाणेरिवासुराः
adya gāṇḍīvaghoṣasya vīryajñāḥ savyasācinaḥkuravaḥ saṃtrasiṣyanti vajrapāṇerivāsurāḥ
अद्य गाण्डीवमुक्तानामशनीनामिव स्वनःत्रासयिष्यति संग्रामे कुरूनन्यांश्च पार्थिवान्
adya gāṇḍīvamuktānāmaśanīnāmiva svanaḥtrāsayiṣyati saṃgrāme kurūnanyāṃśca pārthivān
समिद्धोऽग्निर्यथा वीर महाज्वालो द्रुमान्दहेत्धार्तराष्ट्रान्प्रधक्ष्यन्ति तथा बाणाः किरीटिनः
samiddho'gniryathā vīra mahājvālo drumāndahetdhārtarāṣṭrānpradhakṣyanti tathā bāṇāḥ kirīṭinaḥ
येन येन प्रसरतो वाय्वग्नी सहितौ वनेतेन तेन प्रदहतो भगवन्तौ यदिच्छतः
yena yena prasarato vāyvagnī sahitau vanetena tena pradahato bhagavantau yadicchataḥ
यादृशोऽग्निः समिद्धो हि तादृक्पार्थो न संशयःयथा वायुर्नरव्याघ्र तथा कृष्णो न संशयः
yādṛśo'gniḥ samiddho hi tādṛkpārtho na saṃśayaḥyathā vāyurnaravyāghra tathā kṛṣṇo na saṃśayaḥ
नदतः पाञ्चजन्यस्य रसतो गाण्डिवस्य चश्रुत्वा सर्वाणि सैन्यानि त्रासं यास्यन्ति भारत
nadataḥ pāñcajanyasya rasato gāṇḍivasya caśrutvā sarvāṇi sainyāni trāsaṃ yāsyanti bhārata
कपिध्वजस्य चोत्पाते रथस्यामित्रकर्शिनःशब्दं सोढुं न शक्ष्यन्ति त्वामृते वीर पार्थिवाः
kapidhvajasya cotpāte rathasyāmitrakarśinaḥśabdaṃ soḍhuṃ na śakṣyanti tvāmṛte vīra pārthivāḥ
को ह्यर्जुनं रणे योद्धुं त्वदन्यः पार्थिवोऽर्हतियस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः
ko hyarjunaṃ raṇe yoddhuṃ tvadanyaḥ pārthivo'rhatiyasya divyāni karmāṇi pravadanti manīṣiṇaḥ
अमानुषश्च संग्रामस्त्र्यम्बकेन च धीमतःतस्माच्चैव वरः प्राप्तो दुष्प्रापश्चाकृतात्मभिः
amānuṣaśca saṃgrāmastryambakena ca dhīmataḥtasmāccaiva varaḥ prāpto duṣprāpaścākṛtātmabhiḥ
तमद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्ड;ममृष्यमाणो भवतानुशिष्टःआशीविषं दृष्टिहरं सुघोर;मियां पुरस्कृत्य वधं जयं वा
tamadyāhaṃ pāṇḍavaṃ yuddhaśauṇḍa;mamṛṣyamāṇo bhavatānuśiṣṭaḥāśīviṣaṃ dṛṣṭiharaṃ sughora;miyāṃ puraskṛtya vadhaṃ jayaṃ vā