Parva.Adhyaya 8.13

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अथोत्तरेण पाण्डूनां सेनायां ध्वनिरुत्थितःरथनागाश्वपत्तीनां दण्डधारेण वध्यताम्

athottareṇa pāṇḍūnāṃ senāyāṃ dhvanirutthitaḥrathanāgāśvapattīnāṃ daṇḍadhāreṇa vadhyatām

निवर्तयित्वा तु रथं केशवोऽर्जुनमब्रवीत्वाहयन्नेव तुरगान्गरुडानिलरंहसः

nivartayitvā tu rathaṃ keśavo'rjunamabravītvāhayanneva turagāngaruḍānilaraṃhasaḥ

मागधोऽथाप्यतिक्रान्तो द्विरदेन प्रमाथिनाभगदत्तादनवरः शिक्षया च बलेन च

māgadho'thāpyatikrānto dviradena pramāthinābhagadattādanavaraḥ śikṣayā ca balena ca

एनं हत्वा निहन्तासि पुनः संशप्तकानितिवाक्यान्ते प्रापयत्पार्थं दण्डधारान्तिकं प्रति

enaṃ hatvā nihantāsi punaḥ saṃśaptakānitivākyānte prāpayatpārthaṃ daṇḍadhārāntikaṃ prati

स मागधानां प्रवरोऽङ्कुशग्रहो; ग्रहेष्वसह्यो विकचो यथा ग्रहःसपत्नसेनां प्रममाथ दारुणो; महीं समग्रां विकचो यथा ग्रहः

sa māgadhānāṃ pravaro'ṅkuśagraho; graheṣvasahyo vikaco yathā grahaḥsapatnasenāṃ pramamātha dāruṇo; mahīṃ samagrāṃ vikaco yathā grahaḥ

सुकल्पितं दानवनागसंनिभं; महाभ्रसंह्रादममित्रमर्दनम्रथाश्वमातङ्गगणान्सहस्रशः; समास्थितो हन्ति शरैर्द्विपानपि

sukalpitaṃ dānavanāgasaṃnibhaṃ; mahābhrasaṃhrādamamitramardanamrathāśvamātaṅgagaṇānsahasraśaḥ; samāsthito hanti śarairdvipānapi

रथानधिष्ठाय सवाजिसारथी;न्रथांश्च पद्भिस्त्वरितो व्यपोथयत्द्विपांश्च पद्भ्यां चरणैः करेण च; द्विपास्थितो हन्ति स कालचक्रवत्

rathānadhiṣṭhāya savājisārathī;nrathāṃśca padbhistvarito vyapothayatdvipāṃśca padbhyāṃ caraṇaiḥ kareṇa ca; dvipāsthito hanti sa kālacakravat

नरांश्च कार्ष्णायसवर्मभूषणा;न्निपात्य साश्वानपि पत्तिभिः सहव्यपोथयद्दन्तिवरेण शुष्मिणा; सशब्दवत्स्थूलनडान्यथा तथा

narāṃśca kārṣṇāyasavarmabhūṣaṇā;nnipātya sāśvānapi pattibhiḥ sahavyapothayaddantivareṇa śuṣmiṇā; saśabdavatsthūlanaḍānyathā tathā

अथार्जुनो ज्यातलनेमिनिस्वने; मृदङ्गभेरीबहुशङ्खनादितेनराश्वमातङ्गसहस्रनादितै; रथोत्तमेनाभ्यपतद्द्विपोत्तमम्

athārjuno jyātalaneminisvane; mṛdaṅgabherībahuśaṅkhanāditenarāśvamātaṅgasahasranāditai; rathottamenābhyapataddvipottamam

ततोऽर्जुनं द्वादशभिः शरोत्तमै;र्जनार्दनं षोडशभिः समार्दयत्स दण्डधारस्तुरगांस्त्रिभिस्त्रिभि;स्ततो ननाद प्रजहास चासकृत्

tato'rjunaṃ dvādaśabhiḥ śarottamai;rjanārdanaṃ ṣoḍaśabhiḥ samārdayatsa daṇḍadhārasturagāṃstribhistribhi;stato nanāda prajahāsa cāsakṛt

ततोऽस्य पार्थः सगुणेषुकार्मुकं; चकर्त भल्लैर्ध्वजमप्यलंकृतम्पुनर्नियन्तॄन्सह पादगोप्तृभि;स्ततस्तु चुक्रोध गिरिव्रजेश्वरः

tato'sya pārthaḥ saguṇeṣukārmukaṃ; cakarta bhallairdhvajamapyalaṃkṛtampunarniyantṝnsaha pādagoptṛbhi;statastu cukrodha girivrajeśvaraḥ

ततोऽर्जुनं भिन्नकटेन दन्तिना; घनाघनेनानिलतुल्यरंहसाअतीव चुक्षोभयिषुर्जनार्दनं; धनंजयं चाभिजघान तोमरैः

tato'rjunaṃ bhinnakaṭena dantinā; ghanāghanenānilatulyaraṃhasāatīva cukṣobhayiṣurjanārdanaṃ; dhanaṃjayaṃ cābhijaghāna tomaraiḥ

अथास्य बाहू द्विपहस्तसंनिभौ; शिरश्च पूर्णेन्दुनिभाननं त्रिभिःक्षुरैः प्रचिच्छेद सहैव पाण्डव;स्ततो द्विपं बाणशतैः समार्दयत्

athāsya bāhū dvipahastasaṃnibhau; śiraśca pūrṇendunibhānanaṃ tribhiḥkṣuraiḥ praciccheda sahaiva pāṇḍava;stato dvipaṃ bāṇaśataiḥ samārdayat

स पार्थबाणैस्तपनीयभूषणैः; समारुचत्काञ्चनवर्मभृद्द्विपःतथा चकाशे निशि पर्वतो यथा; दवाग्निना प्रज्वलितौषधिद्रुमः

sa pārthabāṇaistapanīyabhūṣaṇaiḥ; samārucatkāñcanavarmabhṛddvipaḥtathā cakāśe niśi parvato yathā; davāgninā prajvalitauṣadhidrumaḥ

स वेदनार्तोऽम्बुदनिस्वनो नदं;श्चलन्भ्रमन्प्रस्खलितोऽऽतुरो द्रवन्पपात रुग्णः सनियन्तृकस्तथा; यथा गिरिर्वज्रनिपातचूर्णितः

sa vedanārto'mbudanisvano nadaṃ;ścalanbhramanpraskhalito''turo dravanpapāta rugṇaḥ saniyantṛkastathā; yathā girirvajranipātacūrṇitaḥ

हिमावदातेन सुवर्णमालिना; हिमाद्रिकूटप्रतिमेन दन्तिनाहते रणे भ्रातरि दण्ड आव्रज;ज्जिघांसुरिन्द्रावरजं धनंजयम्

himāvadātena suvarṇamālinā; himādrikūṭapratimena dantināhate raṇe bhrātari daṇḍa āvraja;jjighāṃsurindrāvarajaṃ dhanaṃjayam

स तोमरैरर्ककरप्रभैस्त्रिभि;र्जनार्दनं पञ्चभिरेव चार्जुनम्समर्पयित्वा विननाद चार्दयं;स्ततोऽस्य बाहू विचकर्त पाण्डवः

sa tomarairarkakaraprabhaistribhi;rjanārdanaṃ pañcabhireva cārjunamsamarpayitvā vinanāda cārdayaṃ;stato'sya bāhū vicakarta pāṇḍavaḥ

क्षुरप्रकृत्तौ सुभृशं सतोमरौ; च्युताङ्गदौ चन्दनरूषितौ भुजौगजात्पतन्तौ युगपद्विरेजतु;र्यथाद्रिशृङ्गात्पतितौ महोरगौ

kṣuraprakṛttau subhṛśaṃ satomarau; cyutāṅgadau candanarūṣitau bhujaugajātpatantau yugapadvirejatu;ryathādriśṛṅgātpatitau mahoragau

अथार्धचन्द्रेण हृतं किरीटिना; पपात दण्डस्य शिरः क्षितिं द्विपात्तच्छोणिताभं निपतद्विरेजे; दिवाकरोऽस्तादिव पश्चिमां दिशम्

athārdhacandreṇa hṛtaṃ kirīṭinā; papāta daṇḍasya śiraḥ kṣitiṃ dvipāttacchoṇitābhaṃ nipatadvireje; divākaro'stādiva paścimāṃ diśam

अथ द्विपं श्वेतनगाग्रसंनिभं; दिवाकरांशुप्रतिमैः शरोत्तमैःबिभेद पार्थः स पपात नानद;न्हिमाद्रिकूटः कुलिशाहतो यथा

atha dvipaṃ śvetanagāgrasaṃnibhaṃ; divākarāṃśupratimaiḥ śarottamaiḥbibheda pārthaḥ sa papāta nānada;nhimādrikūṭaḥ kuliśāhato yathā

ततोऽपरे तत्प्रतिमा गजोत्तमा; जिगीषवः संयति सव्यसाचिनम्तथा कृतास्तेन यथैव तौ द्विपौ; ततः प्रभग्नं सुमहद्रिपोर्बलम्

tato'pare tatpratimā gajottamā; jigīṣavaḥ saṃyati savyasācinamtathā kṛtāstena yathaiva tau dvipau; tataḥ prabhagnaṃ sumahadriporbalam

गजा रथाश्वाः पुरुषाश्च संघशः; परस्परघ्नाः परिपेतुराहवेपरस्परप्रस्खलिताः समाहता; भृशं च तत्तत्कुलभाषिणो हताः

gajā rathāśvāḥ puruṣāśca saṃghaśaḥ; parasparaghnāḥ paripeturāhaveparasparapraskhalitāḥ samāhatā; bhṛśaṃ ca tattatkulabhāṣiṇo hatāḥ

अथार्जुनं स्वे परिवार्य सैनिकाः; पुरंदरं देवगणा इवाब्रुवन्अभैष्म यस्मान्मरणादिव प्रजाः; स वीर दिष्ट्या निहतस्त्वया रिपुः

athārjunaṃ sve parivārya sainikāḥ; puraṃdaraṃ devagaṇā ivābruvanabhaiṣma yasmānmaraṇādiva prajāḥ; sa vīra diṣṭyā nihatastvayā ripuḥ

न चेत्परित्रास्य इमाञ्जनान्भया;द्द्विषद्भिरेवं बलिभिः प्रपीडितान्तथाभविष्यद्द्विषतां प्रमोदनं; यथा हतेष्वेष्विह नोऽरिषु त्वया

na cetparitrāsya imāñjanānbhayā;ddviṣadbhirevaṃ balibhiḥ prapīḍitāntathābhaviṣyaddviṣatāṃ pramodanaṃ; yathā hateṣveṣviha no'riṣu tvayā

इतीव भूयश्च सुहृद्भिरीरिता; निशम्य वाचः सुमनास्ततोऽर्जुनःयथानुरूपं प्रतिपूज्य तं जनं; जगाम संशप्तकसंघहा पुनः

itīva bhūyaśca suhṛdbhirīritā; niśamya vācaḥ sumanāstato'rjunaḥyathānurūpaṃ pratipūjya taṃ janaṃ; jagāma saṃśaptakasaṃghahā punaḥ