Parva.Adhyaya 8.52

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

स केशवस्य बीभत्सुः श्रुत्वा भारत भाषितम्विशोकः संप्रहृष्टश्च क्षणेन समपद्यत

sa keśavasya bībhatsuḥ śrutvā bhārata bhāṣitamviśokaḥ saṃprahṛṣṭaśca kṣaṇena samapadyata

ततो ज्यामनुमृज्याशु व्याक्षिपद्गाण्डिवं धनुःदध्रे कर्णविनाशाय केशवं चाभ्यभाषत

tato jyāmanumṛjyāśu vyākṣipadgāṇḍivaṃ dhanuḥdadhre karṇavināśāya keśavaṃ cābhyabhāṣata

त्वया नाथेन गोविन्द ध्रुव एष जयो ममप्रसन्नो यस्य मेऽद्य त्वं भूतभव्यभवत्प्रभुः

tvayā nāthena govinda dhruva eṣa jayo mamaprasanno yasya me'dya tvaṃ bhūtabhavyabhavatprabhuḥ

त्वत्सहायो ह्यहं कृष्ण त्रीँल्लोकान्वै समागतान्प्रापयेयं परं लोकं किमु कर्णं महारणे

tvatsahāyo hyahaṃ kṛṣṇa trīm̐llokānvai samāgatānprāpayeyaṃ paraṃ lokaṃ kimu karṇaṃ mahāraṇe

पश्यामि द्रवतीं सेनां पाञ्चालानां जनार्दनपश्यामि कर्णं समरे विचरन्तमभीतवत्

paśyāmi dravatīṃ senāṃ pāñcālānāṃ janārdanapaśyāmi karṇaṃ samare vicarantamabhītavat

भार्गवास्त्रं च पश्यामि विचरन्तं समन्ततःसृष्टं कर्णेन वार्ष्णेय शक्रेणेव महाशनिम्

bhārgavāstraṃ ca paśyāmi vicarantaṃ samantataḥsṛṣṭaṃ karṇena vārṣṇeya śakreṇeva mahāśanim

अयं खलु स संग्रामो यत्र कृष्ण मया कृतम्कथयिष्यन्ति भूतानि यावद्भूमिर्धरिष्यति

ayaṃ khalu sa saṃgrāmo yatra kṛṣṇa mayā kṛtamkathayiṣyanti bhūtāni yāvadbhūmirdhariṣyati

अद्य कृष्ण विकर्णा मे कर्णं नेष्यन्ति मृत्यवेगाण्डीवमुक्ताः क्षिण्वन्तो मम हस्तप्रचोदिताः

adya kṛṣṇa vikarṇā me karṇaṃ neṣyanti mṛtyavegāṇḍīvamuktāḥ kṣiṇvanto mama hastapracoditāḥ

अद्य राजा धृतराष्ट्रः स्वां बुद्धिमवमंस्यतेदुर्योधनमराज्यार्हं यया राज्येऽभ्यषेचयत्

adya rājā dhṛtarāṣṭraḥ svāṃ buddhimavamaṃsyateduryodhanamarājyārhaṃ yayā rājye'bhyaṣecayat

अद्य राज्यात्सुखाच्चैव श्रियो राष्ट्रात्तथा पुरात्पुत्रेभ्यश्च महाबाहो धृतराष्ट्रो वियोक्ष्यते

adya rājyātsukhāccaiva śriyo rāṣṭrāttathā purātputrebhyaśca mahābāho dhṛtarāṣṭro viyokṣyate

अद्य दुर्योधनो राजा जीविताच्च निराशकःभविष्यति हते कर्णे कृष्ण सत्यं ब्रवीमि ते

adya duryodhano rājā jīvitācca nirāśakaḥbhaviṣyati hate karṇe kṛṣṇa satyaṃ bravīmi te

अद्य दृष्ट्वा मया कर्णं शरैर्विशकलीकृतम्स्मरतां तव वाक्यानि शमं प्रति जनेश्वरः

adya dṛṣṭvā mayā karṇaṃ śarairviśakalīkṛtamsmaratāṃ tava vākyāni śamaṃ prati janeśvaraḥ

अद्यासौ सौबलः कृष्ण ग्लहं जानातु वै शरान्दुरोदरं च गाण्डीवं मण्डलं च रथं मम

adyāsau saubalaḥ kṛṣṇa glahaṃ jānātu vai śarāndurodaraṃ ca gāṇḍīvaṃ maṇḍalaṃ ca rathaṃ mama

योऽसौ रणे नरं नान्यं पृथिव्यामभिमन्यतेतस्याद्य सूतपुत्रस्य भूमिः पास्यति शोणितम्गाण्डीवसृष्टा दास्यन्ति कर्णस्य परमां गतिम्

yo'sau raṇe naraṃ nānyaṃ pṛthivyāmabhimanyatetasyādya sūtaputrasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitamgāṇḍīvasṛṣṭā dāsyanti karṇasya paramāṃ gatim

अद्य तप्स्यति राधेयः पाञ्चालीं यत्तदाब्रवीत्सभामध्ये वचः क्रूरं कुत्सयन्पाण्डवान्प्रति

adya tapsyati rādheyaḥ pāñcālīṃ yattadābravītsabhāmadhye vacaḥ krūraṃ kutsayanpāṇḍavānprati

ये वै षण्ढतिलास्तत्र भवितारोऽद्य ते तिलाःहते वैकर्तने कर्णे सूतपुत्रे दुरात्मनि

ye vai ṣaṇḍhatilāstatra bhavitāro'dya te tilāḥhate vaikartane karṇe sūtaputre durātmani

अहं वः पाण्डुपुत्रेभ्यस्त्रास्यामीति यदब्रवीत्अनृतं तत्करिष्यन्ति मामका निशिताः शराः

ahaṃ vaḥ pāṇḍuputrebhyastrāsyāmīti yadabravītanṛtaṃ tatkariṣyanti māmakā niśitāḥ śarāḥ

हन्ताहं पाण्डवान्सर्वान्सपुत्रानिति योऽब्रवीत्तमद्य कर्णं हन्तास्मि मिषतां सर्वधन्विनाम्

hantāhaṃ pāṇḍavānsarvānsaputrāniti yo'bravīttamadya karṇaṃ hantāsmi miṣatāṃ sarvadhanvinām

यस्य वीर्ये समाश्वस्य धार्तराष्ट्रो बृहन्मनाःअवामन्यत दुर्बुद्धिर्नित्यमस्मान्दुरात्मवान्तमद्य कर्णं राधेयं हन्तास्मि मधुसूदन

yasya vīrye samāśvasya dhārtarāṣṭro bṛhanmanāḥavāmanyata durbuddhirnityamasmāndurātmavāntamadya karṇaṃ rādheyaṃ hantāsmi madhusūdana

अद्य कर्णे हते कृष्ण धार्तराष्ट्राः सराजकाःविद्रवन्तु दिशो भीताः सिंहत्रस्ता मृगा इव

adya karṇe hate kṛṣṇa dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥvidravantu diśo bhītāḥ siṃhatrastā mṛgā iva

अद्य दुर्योधनो राजा पृथिवीमन्ववेक्षताम्हते कर्णे मया संख्ये सपुत्रे ससुहृज्जने

adya duryodhano rājā pṛthivīmanvavekṣatāmhate karṇe mayā saṃkhye saputre sasuhṛjjane

अद्य कर्णं हतं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणःजानातु मां रणे कृष्ण प्रवरं सर्वधन्विनाम्

adya karṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭro'tyamarṣaṇaḥjānātu māṃ raṇe kṛṣṇa pravaraṃ sarvadhanvinām

अद्याहमनृणः कृष्ण भविष्यामि धनुर्भृताम्क्रोधस्य च कुरूणां च शराणां गाण्डिवस्य च

adyāhamanṛṇaḥ kṛṣṇa bhaviṣyāmi dhanurbhṛtāmkrodhasya ca kurūṇāṃ ca śarāṇāṃ gāṇḍivasya ca

अद्य दुःखमहं मोक्ष्ये त्रयोदशसमार्जितम्हत्वा कर्णं रणे कृष्ण शम्बरं मघवानिव

adya duḥkhamahaṃ mokṣye trayodaśasamārjitamhatvā karṇaṃ raṇe kṛṣṇa śambaraṃ maghavāniva

अद्य कर्णे हते युद्धे सोमकानां महारथाःकृतं कार्यं च मन्यन्तां मित्रकार्येप्सवो युधि

adya karṇe hate yuddhe somakānāṃ mahārathāḥkṛtaṃ kāryaṃ ca manyantāṃ mitrakāryepsavo yudhi

न जाने च कथं प्रीतिः शैनेयस्याद्य माधवभविष्यति हते कर्णे मयि चापि जयाधिके

na jāne ca kathaṃ prītiḥ śaineyasyādya mādhavabhaviṣyati hate karṇe mayi cāpi jayādhike

अहं हत्वा रणे कर्णं पुत्रं चास्य महारथम्प्रीतिं दास्यामि भीमस्य यमयोः सात्यकेरपि

ahaṃ hatvā raṇe karṇaṃ putraṃ cāsya mahārathamprītiṃ dāsyāmi bhīmasya yamayoḥ sātyakerapi

धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां पाञ्चालानां च माधवअध्यानृण्यं गमिष्यामि हत्वा कर्णं महारणे

dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍibhyāṃ pāñcālānāṃ ca mādhavaadhyānṛṇyaṃ gamiṣyāmi hatvā karṇaṃ mahāraṇe

अद्य पश्यन्तु संग्रामे धनंजयममर्षणम्युध्यन्तं कौरवान्संख्ये पातयन्तं च सूतजम्भवत्सकाशे वक्ष्ये च पुनरेवात्मसंस्तवम्

adya paśyantu saṃgrāme dhanaṃjayamamarṣaṇamyudhyantaṃ kauravānsaṃkhye pātayantaṃ ca sūtajambhavatsakāśe vakṣye ca punarevātmasaṃstavam

धनुर्वेदे मत्समो नास्ति लोके; पराक्रमे वा मम कोऽस्ति तुल्यःको वाप्यन्यो मत्समोऽस्ति क्षमायां; तथा क्रोधे सदृशोऽन्यो न मेऽस्ति

dhanurvede matsamo nāsti loke; parākrame vā mama ko'sti tulyaḥko vāpyanyo matsamo'sti kṣamāyāṃ; tathā krodhe sadṛśo'nyo na me'sti

अहं धनुष्मानसुरान्सुरांश्च; सर्वाणि भूतानि च संगतानिस्वबाहुवीर्याद्गमये पराभवं; मत्पौरुषं विद्धि परः परेभ्यः

ahaṃ dhanuṣmānasurānsurāṃśca; sarvāṇi bhūtāni ca saṃgatānisvabāhuvīryādgamaye parābhavaṃ; matpauruṣaṃ viddhi paraḥ parebhyaḥ

शरार्चिषा गाण्डिवेनाहमेकः; सर्वान्कुरून्बाह्लिकांश्चाभिपत्यहिमात्यये कक्षगतो यथाग्नि;स्तहा दहेयं सगणान्प्रसह्य

śarārciṣā gāṇḍivenāhamekaḥ; sarvānkurūnbāhlikāṃścābhipatyahimātyaye kakṣagato yathāgni;stahā daheyaṃ sagaṇānprasahya

पाणौ पृषत्का लिखिता ममैते; धनुश्च सव्ये निहितं सबाणम्पादौ च मे सरथौ सध्वजौ च; न मादृशं युद्धगतं जयन्ति

pāṇau pṛṣatkā likhitā mamaite; dhanuśca savye nihitaṃ sabāṇampādau ca me sarathau sadhvajau ca; na mādṛśaṃ yuddhagataṃ jayanti