Parva.Adhyaya 9.14

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

दुर्योधनो महाराज धृष्टद्युम्नश्च पार्षतःचक्रतुः सुमहद्युद्धं शरशक्तिसमाकुलम्

duryodhano mahārāja dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥcakratuḥ sumahadyuddhaṃ śaraśaktisamākulam

तयोरासन्महाराज शरधाराः सहस्रशःअम्बुदानां यथा काले जलधाराः समन्ततः

tayorāsanmahārāja śaradhārāḥ sahasraśaḥambudānāṃ yathā kāle jaladhārāḥ samantataḥ

राजा तु पार्षतं विद्ध्वा शरैः पञ्चभिरायसैःद्रोणहन्तारमुग्रेषुः पुनर्विव्याध सप्तभिः

rājā tu pārṣataṃ viddhvā śaraiḥ pañcabhirāyasaiḥdroṇahantāramugreṣuḥ punarvivyādha saptabhiḥ

धृष्टद्युम्नस्तु समरे बलवान्दृढविक्रमःसप्तत्या विशिखानां वै दुर्योधनमपीडयत्

dhṛṣṭadyumnastu samare balavāndṛḍhavikramaḥsaptatyā viśikhānāṃ vai duryodhanamapīḍayat

पीडितं प्रेक्ष्य राजानं सोदर्या भरतर्षभमहत्या सेनया सार्धं परिवव्रुः स्म पार्षतम्

pīḍitaṃ prekṣya rājānaṃ sodaryā bharatarṣabhamahatyā senayā sārdhaṃ parivavruḥ sma pārṣatam

स तैः परिवृतः शूरैः सर्वतोऽतिरथैर्भृशम्व्यचरत्समरे राजन्दर्शयन्हस्तलाघवम्

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ sarvato'tirathairbhṛśamvyacaratsamare rājandarśayanhastalāghavam

शिखण्डी कृतवर्माणं गौतमं च महारथम्प्रभद्रकैः समायुक्तो योधयामास धन्विनौ

śikhaṇḍī kṛtavarmāṇaṃ gautamaṃ ca mahārathamprabhadrakaiḥ samāyukto yodhayāmāsa dhanvinau

तत्रापि सुमहद्युद्धं घोररूपं विशां पतेप्राणान्संत्यजतां युद्धे प्राणद्यूताभिदेवने

tatrāpi sumahadyuddhaṃ ghorarūpaṃ viśāṃ pateprāṇānsaṃtyajatāṃ yuddhe prāṇadyūtābhidevane

शल्यस्तु शरवर्षाणि विमुञ्चन्सर्वतोदिशम्पाण्डवान्पीडयामास ससात्यकिवृकोदरान्

śalyastu śaravarṣāṇi vimuñcansarvatodiśampāṇḍavānpīḍayāmāsa sasātyakivṛkodarān

तथोभौ च यमौ युद्धे यमतुल्यपराक्रमौयोधयामास राजेन्द्र वीर्येण च बलेन च

tathobhau ca yamau yuddhe yamatulyaparākramauyodhayāmāsa rājendra vīryeṇa ca balena ca

शल्यसायकनुन्नानां पाण्डवानां महामृधेत्रातारं नाध्यगच्छन्त केचित्तत्र महारथाः

śalyasāyakanunnānāṃ pāṇḍavānāṃ mahāmṛdhetrātāraṃ nādhyagacchanta kecittatra mahārathāḥ

ततस्तु नकुलः शूरो धर्मराजे प्रपीडितेअभिदुद्राव वेगेन मातुलं माद्रिनन्दनः

tatastu nakulaḥ śūro dharmarāje prapīḍiteabhidudrāva vegena mātulaṃ mādrinandanaḥ

संछाद्य समरे शल्यं नकुलः परवीरहाविव्याध चैनं दशभिः स्मयमानः स्तनान्तरे

saṃchādya samare śalyaṃ nakulaḥ paravīrahāvivyādha cainaṃ daśabhiḥ smayamānaḥ stanāntare

सर्वपारशवैर्बाणैः कर्मारपरिमार्जितैःस्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैर्धनुर्यन्त्रप्रचोदितैः

sarvapāraśavairbāṇaiḥ karmāraparimārjitaiḥsvarṇapuṅkhaiḥ śilādhautairdhanuryantrapracoditaiḥ

शल्यस्तु पीडितस्तेन स्वस्रीयेण महात्मनानकुलं पीडयामास पत्रिभिर्नतपर्वभिः

śalyastu pīḍitastena svasrīyeṇa mahātmanānakulaṃ pīḍayāmāsa patribhirnataparvabhiḥ

ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनोऽथ सात्यकिःसहदेवश्च माद्रेयो मद्रराजमुपाद्रवन्

tato yudhiṣṭhiro rājā bhīmaseno'tha sātyakiḥsahadevaśca mādreyo madrarājamupādravan

तानापतत एवाशु पूरयानान्रथस्वनैःदिशश्च प्रदिशश्चैव कम्पयानांश्च मेदिनीम्प्रतिजग्राह समरे सेनापतिरमित्रजित्

tānāpatata evāśu pūrayānānrathasvanaiḥdiśaśca pradiśaścaiva kampayānāṃśca medinīmpratijagrāha samare senāpatiramitrajit

युधिष्ठिरं त्रिभिर्विद्ध्वा भीमसेनं च सप्तभिःसात्यकिं च शतेनाजौ सहदेवं त्रिभिः शरैः

yudhiṣṭhiraṃ tribhirviddhvā bhīmasenaṃ ca saptabhiḥsātyakiṃ ca śatenājau sahadevaṃ tribhiḥ śaraiḥ

ततस्तु सशरं चापं नकुलस्य महात्मनःमद्रेश्वरः क्षुरप्रेण तदा चिच्छेद मारिषतदशीर्यत विच्छिन्नं धनुः शल्यस्य सायकैः

tatastu saśaraṃ cāpaṃ nakulasya mahātmanaḥmadreśvaraḥ kṣurapreṇa tadā ciccheda māriṣatadaśīryata vicchinnaṃ dhanuḥ śalyasya sāyakaiḥ

अथान्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रो महारथःमद्रराजरथं तूर्णं पूरयामास पत्रिभिः

athānyaddhanurādāya mādrīputro mahārathaḥmadrarājarathaṃ tūrṇaṃ pūrayāmāsa patribhiḥ

युधिष्ठिरस्तु मद्रेशं सहदेवश्च मारिषदशभिर्दशभिर्बाणैरुरस्येनमविध्यताम्

yudhiṣṭhirastu madreśaṃ sahadevaśca māriṣadaśabhirdaśabhirbāṇairurasyenamavidhyatām

भीमसेनस्ततः षष्ट्या सात्यकिर्नवभिः शरैःमद्रराजमभिद्रुत्य जघ्नतुः कङ्कपत्रिभिः

bhīmasenastataḥ ṣaṣṭyā sātyakirnavabhiḥ śaraiḥmadrarājamabhidrutya jaghnatuḥ kaṅkapatribhiḥ

मद्रराजस्ततः क्रुद्धः सात्यकिं नवभिः शरैःविव्याध भूयः सप्तत्या शराणां नतपर्वणाम्

madrarājastataḥ kruddhaḥ sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥvivyādha bhūyaḥ saptatyā śarāṇāṃ nataparvaṇām

अथास्य सशरं चापं मुष्टौ चिच्छेद मारिषहयांश्च चतुरः संख्ये प्रेषयामास मृत्यवे

athāsya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭau ciccheda māriṣahayāṃśca caturaḥ saṃkhye preṣayāmāsa mṛtyave

विरथं सात्यकिं कृत्वा मद्रराजो महाबलःविशिखानां शतेनैनमाजघान समन्ततः

virathaṃ sātyakiṃ kṛtvā madrarājo mahābalaḥviśikhānāṃ śatenainamājaghāna samantataḥ

माद्रीपुत्रौ तु संरब्धौ भीमसेनं च पाण्डवम्युधिष्ठिरं च कौरव्य विव्याध दशभिः शरैः

mādrīputrau tu saṃrabdhau bhīmasenaṃ ca pāṇḍavamyudhiṣṭhiraṃ ca kauravya vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ

तत्राद्भुतमपश्याम मद्रराजस्य पौरुषम्यदेनं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त संयुगे

tatrādbhutamapaśyāma madrarājasya pauruṣamyadenaṃ sahitāḥ pārthā nābhyavartanta saṃyuge

अथान्यं रथमास्थाय सात्यकिः सत्यविक्रमःपीडितान्पाण्डवान्दृष्ट्वा मद्रराजवशं गतान्अभिदुद्राव वेगेन मद्राणामधिपं बली

athānyaṃ rathamāsthāya sātyakiḥ satyavikramaḥpīḍitānpāṇḍavāndṛṣṭvā madrarājavaśaṃ gatānabhidudrāva vegena madrāṇāmadhipaṃ balī

आपतन्तं रथं तस्य शल्यः समितिशोभनःप्रत्युद्ययौ रथेनैव मत्तो मत्तमिव द्विपम्

āpatantaṃ rathaṃ tasya śalyaḥ samitiśobhanaḥpratyudyayau rathenaiva matto mattamiva dvipam

स संनिपातस्तुमुलो बभूवाद्भुतदर्शनःसात्यकेश्चैव शूरस्य मद्राणामधिपस्य चयादृशो वै पुरा वृत्तः शम्बरामरराजयोः

sa saṃnipātastumulo babhūvādbhutadarśanaḥsātyakeścaiva śūrasya madrāṇāmadhipasya cayādṛśo vai purā vṛttaḥ śambarāmararājayoḥ

सात्यकिः प्रेक्ष्य समरे मद्रराजं व्यवस्थितम्विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

sātyakiḥ prekṣya samare madrarājaṃ vyavasthitamvivyādha daśabhirbāṇaistiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

मद्रराजस्तु सुभृशं विद्धस्तेन महात्मनासात्यकिं प्रतिविव्याध चित्रपुङ्खैः शितैः शरैः

madrarājastu subhṛśaṃ viddhastena mahātmanāsātyakiṃ prativivyādha citrapuṅkhaiḥ śitaiḥ śaraiḥ

ततः पार्था महेष्वासाः सात्वताभिसृतं नृपम्अभ्यद्रवन्रथैस्तूर्णं मातुलं वधकाम्यया

tataḥ pārthā maheṣvāsāḥ sātvatābhisṛtaṃ nṛpamabhyadravanrathaistūrṇaṃ mātulaṃ vadhakāmyayā

तत आसीत्परामर्दस्तुमुलः शोणितोदकःशूराणां युध्यमानानां सिंहानामिव नर्दताम्

tata āsītparāmardastumulaḥ śoṇitodakaḥśūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ siṃhānāmiva nardatām

तेषामासीन्महाराज व्यतिक्षेपः परस्परम्सिंहानामामिषेप्सूनां कूजतामिव संयुगे

teṣāmāsīnmahārāja vyatikṣepaḥ parasparamsiṃhānāmāmiṣepsūnāṃ kūjatāmiva saṃyuge

तेषां बाणसहस्रौघैराकीर्णा वसुधाभवत्अन्तरिक्षं च सहसा बाणभूतमभूत्तदा

teṣāṃ bāṇasahasraughairākīrṇā vasudhābhavatantarikṣaṃ ca sahasā bāṇabhūtamabhūttadā

शरान्धकारं बहुधा कृतं तत्र समन्ततःअभ्रच्छायेव संजज्ञे शरैर्मुक्तैर्महात्मभिः

śarāndhakāraṃ bahudhā kṛtaṃ tatra samantataḥabhracchāyeva saṃjajñe śarairmuktairmahātmabhiḥ

तत्र राजञ्शरैर्मुक्तैर्निर्मुक्तैरिव पन्नगैःस्वर्णपुङ्खैः प्रकाशद्भिर्व्यरोचन्त दिशस्तथा

tatra rājañśarairmuktairnirmuktairiva pannagaiḥsvarṇapuṅkhaiḥ prakāśadbhirvyarocanta diśastathā

तत्राद्भुतं परं चक्रे शल्यः शत्रुनिबर्हणःयदेकः समरे शूरो योधयामास वै बहून्

tatrādbhutaṃ paraṃ cakre śalyaḥ śatrunibarhaṇaḥyadekaḥ samare śūro yodhayāmāsa vai bahūn

मद्रराजभुजोत्सृष्टैः कङ्कबर्हिणवाजितैःसंपतद्भिः शरैर्घोरैरवाकीर्यत मेदिनी

madrarājabhujotsṛṣṭaiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥsaṃpatadbhiḥ śarairghorairavākīryata medinī

तत्र शल्यरथं राजन्विचरन्तं महाहवेअपश्याम यथा पूर्वं शक्रस्यासुरसंक्षये

tatra śalyarathaṃ rājanvicarantaṃ mahāhaveapaśyāma yathā pūrvaṃ śakrasyāsurasaṃkṣaye