Valmiki Ramayana · 22 verses
Read this chapter as a bookतत् शुर्त्वा राज सिंहस्य वाक्यम् अद्भुत विस्तरम् ।हृष्ट रोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥
tat śurtvā rāja siṃhasya vākyam adbhuta vistaram |hṛṣṭa romā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata ||
सदृशम् राज शार्दूल तव एव भुवि न अन्यतः ।महावंश प्रसूतस्य वसिष्ठ व्यपदेशिनः॥
sadṛśam rāja śārdūla tava eva bhuvi na anyataḥ |mahāvaṃśa prasūtasya vasiṣṭha vyapadeśinaḥ ||
यत् तु मे हृद् गतम् वाक्यम् तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।कुरुष्व राज शार्दूल भव सत्य प्रतिश्रवः॥
yat tu me hṛd gatam vākyam tasya kāryasya niścayam |kuruṣva rāja śārdūla bhava satya pratiśravaḥ ||
अहम् नियमम् आतिष्ठे सिध्द्यर्थम् पुरुषर्षभ ।तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ काम रूपिणौ॥
aham niyamam ātiṣṭhe sidhdyartham puruṣarṣabha |tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāma rūpiṇau ||
व्रते मे बहुशः चीर्णे समाप्त्याम् राक्षसाविमौ ।मारीचः च सुबाहुः च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥
vrate me bahuśaḥ cīrṇe samāptyām rākṣasāvimau |mārīcaḥ ca subāhuḥ ca vīryavantau suśikṣitau ||
तौ मांस रुधिर ओघेण वेदिम् ताम् अभ्यवर्षताम् ।अवधूते तथा भूते तस्मिन् नियम निश्चये॥
tau māṃsa rudhira ogheṇa vedim tām abhyavarṣatām |avadhūte tathā bhūte tasmin niyama niścaye ||
कृत श्रमो निरुत्साहः तस्मात् देशात् अपाक्रमे ।न च मे क्रोधम् उत्स्रष्टुम् बुद्धिः भवति पार्थिव॥
kṛta śramo nirutsāhaḥ tasmāt deśāt apākrame |na ca me krodham utsraṣṭum buddhiḥ bhavati pārthiva ||
तथा भूता हि सा चर्या न शापः तत्र मुच्यते ।स्व पुत्रम् राज शार्दूल रामम् सत्य पराक्रमम्॥
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpaḥ tatra mucyate |sva putram rāja śārdūla rāmam satya parākramam ||
काक पक्ष धरम् शूरम् ज्येष्ठम् मे दातुम् अर्हसि ।शक्तो हि येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा॥
kāka pakṣa dharam śūram jyeṣṭham me dātum arhasi |śakto hi yeṣa mayā gupto divyena svena tejasā ||
राक्षसा ये विकर्तारः तेषाम् अपि विनाशने ।श्रेयः च अस्मै प्रदास्यामि बहुरूपम् न संशयः॥
rākṣasā ye vikartāraḥ teṣām api vināśane |śreyaḥ ca asmai pradāsyāmi bahurūpam na saṃśayaḥ ||
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् येन ख्यातिम् गमिष्यति ।न च तौ रामम् आसाद्य शक्तौ स्थातुम् कथम् च न॥
trayāṇām api lokānām yena khyātim gamiṣyati |na ca tau rāmam āsādya śaktau sthātum katham ca na ||
न च तौ राघवात् अन्यो हन्तुम् उत्सहते पुमान् ।वीर्य उत्सिक्तौ हि तौ पापौ काल पाश वशम् गतौ॥
na ca tau rāghavāt anyo hantum utsahate pumān |vīrya utsiktau hi tau pāpau kāla pāśa vaśam gatau ||
रामस्य राज शार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।न च पुत्र गतम् स्नेहम् कर्तुम् अर्हसि पार्थिव॥
rāmasya rāja śārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |na ca putra gatam sneham kartum arhasi pārthiva ||
अहम् ते प्रति जानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।अहम् वेद्मि महात्मानम् रामम् सत्य पराक्रमम्॥
aham te prati jānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |aham vedmi mahātmānam rāmam satya parākramam ||
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये च इमे तपसि स्थिताः ।यदि ते धर्म लाभम् तु यशः च परमम् भुवि॥
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ca ime tapasi sthitāḥ |yadi te dharma lābham tu yaśaḥ ca paramam bhuvi ||
स्थिरम् इच्छसि राजेन्द्र रामम् मे दातुम् अर्हसि ।यदि अभ्यनुज्ञाम् काकुत्स्थ ददते तव मंत्रिणः॥
sthiram icchasi rājendra rāmam me dātum arhasi |yadi abhyanujñām kākutstha dadate tava maṃtriṇaḥ ||
वसिष्ठ प्रमुखाः सर्वे ततो रामम् विसर्जय ।अभिप्रेतम् असंसक्तम् आत्मजम् दातुम् अर्हसि॥
vasiṣṭha pramukhāḥ sarve tato rāmam visarjaya |abhipretam asaṃsaktam ātmajam dātum arhasi ||
दश रात्रम् हि यज्ञस्य रामम् राजीव लोचनम् ।न अत्येति कालो यज्ञस्य यथा अयम् मम राघव॥
daśa rātram hi yajñasya rāmam rājīva locanam |na atyeti kālo yajñasya yathā ayam mama rāghava ||
तथा कुरुष्व भद्रम् ते मा च शोके मनः कृथाः ।इति एवम् उक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थ सहितम् वचः॥
tathā kuruṣva bhadram te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |iti evam uktvā dharmātmā dharmārtha sahitam vacaḥ ||
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामतिः ।स तन् निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्र वचः शुभम्॥
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmatiḥ |sa tan niśamya rājendro viśvāmitra vacaḥ śubham ||
शोकेन महता आविष्टः चचाल च मुमोह च ।लब्ध संज्ञः ततो उतथाय व्यषीदत भयान्वितः॥
śokena mahatā āviṣṭaḥ cacāla ca mumoha ca |labdha saṃjñaḥ tato utathāya vyaṣīdata bhayānvitaḥ ||
इति हृदय मनो विदारणम्मुनि वचनम् तद् अतीव शुश्रुवान् ।नरपतिः अभवत् महान् महात्माव्यथित मनाः प्रचचाल च असनात्॥
iti hṛdaya mano vidāraṇammuni vacanam tad atīva śuśruvān |narapatiḥ abhavat mahān mahātmāvyathita manāḥ pracacāla ca asanāt ||