Kanda.Sarga 1.20

तत् श्रुत्वा राज शार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम् ।मुहूर्तम् इव निस्सज्ञः सज्ञावान् इदम् अब्रवीत्॥

tat śrutvā rāja śārdūlo viśvāmitrasya bhāṣitam |muhūrtam iva nissajñaḥ sajñāvān idam abravīt ||

ऊन षोडश वर्षो मे रामो राजीव लोचनः ।न युद्ध योग्यताम् अस्य पश्यामि सह राक्षसैः॥

ūna ṣoḍaśa varṣo me rāmo rājīva locanaḥ |na yuddha yogyatām asya paśyāmi saha rākṣasaiḥ ||

इयम् अक्षौहिणी सेना यस्य अहम् पतिः ईश्वरः ।अनया सहितो गत्वा योद्ध अहम् तैर् निशाचरैः॥

iyam akṣauhiṇī senā yasya aham patiḥ īśvaraḥ |anayā sahito gatvā yoddha aham tair niśācaraiḥ ||

इमे शूराः च विक्रान्ता भृत्याः मे अस्त्र विशारदाः ।योग्या रक्षोगणैः योद्धुम् न रामम् नेतुम् अर्हसि॥

ime śūrāḥ ca vikrāntā bhṛtyāḥ me astra viśāradāḥ |yogyā rakṣogaṇaiḥ yoddhum na rāmam netum arhasi ||

अहम् एव धनुष्पाणिः गोप्ता समर मूर्धनि ।यावत् प्राणान् धरिष्यामि तावत् योत्स्ये निशाचरैः॥

aham eva dhanuṣpāṇiḥ goptā samara mūrdhani |yāvat prāṇān dhariṣyāmi tāvat yotsye niśācaraiḥ ||

निर्विघ्ना व्रत चर्या सा भविष्यति सुरक्षिता ।अहम् तत्र आगमिष्यामि न रामम् नेतुम् अर्हसि॥

nirvighnā vrata caryā sā bhaviṣyati surakṣitā |aham tatra āgamiṣyāmi na rāmam netum arhasi ||

बालो हि अकृत विद्यः च न च वेत्ति बलाबलम् ।न च अस्त्र बल संयुक्तो न च युद्ध विशारदः॥

bālo hi akṛta vidyaḥ ca na ca vetti balābalam |na ca astra bala saṃyukto na ca yuddha viśāradaḥ ||

न च असौ रक्षसा योग्यः कूट युद्धा हि राक्षसा ।विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तम् अपि न उत्सहे॥

na ca asau rakṣasā yogyaḥ kūṭa yuddhā hi rākṣasā |viprayukto hi rāmeṇa muhūrtam api na utsahe ||

जीवितुम् मुनि शार्दूल न रामम् नेतुम् अर्हसि ।यदि वा राघवम् ब्रह्मन् नेतुम् इच्छसि सुव्रत॥

jīvitum muni śārdūla na rāmam netum arhasi |yadi vā rāghavam brahman netum icchasi suvrata ||

चतुरंग समायुक्तम् मया सह च तम् नय ।षष्टिः वर्ष सहस्राणि जातस्य मम कौशिक॥

caturaṃga samāyuktam mayā saha ca tam naya |ṣaṣṭiḥ varṣa sahasrāṇi jātasya mama kauśika ||

कृच्छ्रेण उत्पादितः च अयम् न रामम् नेतुम् अर्हसि ।चतुर्णाम् आत्मजानाम् हि प्रीतिः परमिका मम॥

kṛcchreṇa utpāditaḥ ca ayam na rāmam netum arhasi |caturṇām ātmajānām hi prītiḥ paramikā mama ||

ज्येष्ठे धर्म प्रधाने च न रामम् नेतुम् अर्हसि ।किम् वीर्याः राक्षसाः ते च कस्य पुत्राः च के च ते॥

jyeṣṭhe dharma pradhāne ca na rāmam netum arhasi |kim vīryāḥ rākṣasāḥ te ca kasya putrāḥ ca ke ca te ||

कथम् प्रमाणाः के च एतान् रक्षन्ति मुनिपुंगव ।कथम् च प्रति कर्तव्यम् तेषाम् रामेण रक्षसाम्॥

katham pramāṇāḥ ke ca etān rakṣanti munipuṃgava |katham ca prati kartavyam teṣām rāmeṇa rakṣasām ||

मामकैः वा बलैः ब्रह्मन् मया वा कूट योधिनाम् ।सर्वम् मे शंस भगवन् कथम् तेषाम् मया रणे॥

māmakaiḥ vā balaiḥ brahman mayā vā kūṭa yodhinām |sarvam me śaṃsa bhagavan katham teṣām mayā raṇe ||

स्थातव्यम् दुष्ट भावानाम् वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः ।तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा विश्वामित्रो अभ्यभाषत॥

sthātavyam duṣṭa bhāvānām vīryotsiktā hi rākṣasāḥ |tasya tad vacanam śrutvā viśvāmitro abhyabhāṣata ||

पौलस्त्य वंश प्रभवो रावणो नाम राक्षसः ।स ब्रह्मणा दत्त वरः त्रैलोक्यम् बाधते भृशम्॥

paulastya vaṃśa prabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |sa brahmaṇā datta varaḥ trailokyam bādhate bhṛśam ||

महाबलो महावीर्यो राक्षसैः बहुभिः वृतः ।श्रूयते च महाराजा रावणो राक्षस अधिपः॥

mahābalo mahāvīryo rākṣasaiḥ bahubhiḥ vṛtaḥ |śrūyate ca mahārājā rāvaṇo rākṣasa adhipaḥ ||

साक्षात् वैश्रवण भ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः ।यदा न खलु यज्ञस्य विघ्न कर्ता महाबलः॥

sākṣāt vaiśravaṇa bhrātā putro viśravaso muneḥ |yadā na khalu yajñasya vighna kartā mahābalaḥ ||

तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ च महाबलौ ।मारीचः च सुबाहुः च यज्ञ विघ्नम् करिष्यतः॥

tena saṃcoditau tau tu rākṣasau ca mahābalau |mārīcaḥ ca subāhuḥ ca yajña vighnam kariṣyataḥ ||

इति उक्तो मुनिना तेन राजा उवाच मुनिम् तदा ।न हि शक्तो अस्मि संग्रामे स्थातुम् तस्य दुरात्मनः॥

iti ukto muninā tena rājā uvāca munim tadā |na hi śakto asmi saṃgrāme sthātum tasya durātmanaḥ ||

स त्वम् प्रसादम् धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके ।मम च एव अल्प भाग्यस्य दैवतम् हि भवान् गुरुः॥

sa tvam prasādam dharmajña kuruṣva mama putrake |mama ca eva alpa bhāgyasya daivatam hi bhavān guruḥ ||

देव दानव गंधर्वा यक्षाः पतग पन्नगाः।न शक्ता रावणम् सोढुम् किम् पुनर् मानवा युधि॥

deva dānava gaṃdharvā yakṣāḥ pataga pannagāḥ |na śaktā rāvaṇam soḍhum kim punar mānavā yudhi ||

स तु वीर्यवताम् वीर्यम् आदत्ते युधि रावणः ।तेन च अहम् न शक्तोऽस्मि संयोद्धुम् तस्य वा बलैः॥

sa tu vīryavatām vīryam ādatte yudhi rāvaṇaḥ |tena ca aham na śakto'smi saṃyoddhum tasya vā balaiḥ ||

सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा मम आत्मजैः ।कथम् अपि अमर प्रख्यम् संग्रामाणाम् अकोविदम्॥

sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mama ātmajaiḥ |katham api amara prakhyam saṃgrāmāṇām akovidam ||

बालम् मे तनयम् ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम् ।अथ काल उपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः॥

bālam me tanayam brahman naiva dāsyāmi putrakam |atha kāla upamau yuddhe sutau sundopasundayoḥ ||

यज्ञ विघ्न करौ तौ ते न एव दास्यामि पुत्रकम् ।मारीचः च सुबाहुः च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥

yajña vighna karau tau te na eva dāsyāmi putrakam |mārīcaḥ ca subāhuḥ ca vīryavantau suśikṣitau ||

तयोः अन्यतरम् योद्धुम् यास्यामि स सुहृत् गणः ।अन्यथा त्वनुनेष्यामि भवन्तम् सह बान्धव॥

tayoḥ anyataram yoddhum yāsyāmi sa suhṛt gaṇaḥ |anyathā tvanuneṣyāmi bhavantam saha bāndhava ||

इति नरपति जल्पनात् द्विजेन्द्रम्कुशिक सुतम् सुमहान् विवेश मन्युः ।सु हुत इव मखे अग्निः आज्य सिक्तःसमभवत् उज्वलितो महर्षि वह्निः॥

iti narapati jalpanāt dvijendramkuśika sutam sumahān viveśa manyuḥ |su huta iva makhe agniḥ ājya siktaḥsamabhavat ujvalito maharṣi vahniḥ ||