Kanda.Sarga 1.51

तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमतः ।हृष्ट रोमा महातेजाः शताअनन्दो महातपाः॥

tasya tat vacanam śrutvā viśvāmitrasya dhīmataḥ |hṛṣṭa romā mahātejāḥ śatāanando mahātapāḥ ||

गौतमस्य सुतो ज्येष्ठः तपसा द्योतित प्रभः ।राम संदर्शनात् एव परम् विस्मयम् आगतः॥

gautamasya suto jyeṣṭhaḥ tapasā dyotita prabhaḥ |rāma saṃdarśanāt eva param vismayam āgataḥ ||

एतौ निषण्णौ संप्रेक्ष्य सुख आसीनौ नृपात्मजौ ।शताअनंदो मुनिश्रेष्ठम् विश्वामित्रम् अथ अब्रवीत्॥

etau niṣaṇṇau saṃprekṣya sukha āsīnau nṛpātmajau |śatāanaṃdo muniśreṣṭham viśvāmitram atha abravīt ||

अपि ते मुनि शार्दूल मम माता यशस्विनी ।दर्शिता राज पुत्राय तपो दीर्घम् उपागता॥

api te muni śārdūla mama mātā yaśasvinī |darśitā rāja putrāya tapo dīrgham upāgatā ||

अपि रामे महातेजो मम माता यशस्विनी ।वन्यैः उपाहरत् पूजाम् पूजा अर्हे सर्व देहिनाम्॥

api rāme mahātejo mama mātā yaśasvinī |vanyaiḥ upāharat pūjām pūjā arhe sarva dehinām ||

अपि रामाय कथितम् यथा वृत्तम् पुरातनम् ।मम मातुः महातेजो दैवेन दुरनुष्ठितम्॥

api rāmāya kathitam yathā vṛttam purātanam |mama mātuḥ mahātejo daivena duranuṣṭhitam ||

अपि कौशिक भद्रम् ते गुरुणा मम संगता ।माता मम मुनिश्रेष्ठ राम संदर्शनात् इतः॥

api kauśika bhadram te guruṇā mama saṃgatā |mātā mama muniśreṣṭha rāma saṃdarśanāt itaḥ ||

अपि मे गुरुणा रामः पूजितः कुशिकात्मज ।इह आगतो महातेजाः पूजाम् प्राप्य महात्मनः॥

api me guruṇā rāmaḥ pūjitaḥ kuśikātmaja |iha āgato mahātejāḥ pūjām prāpya mahātmanaḥ ||

अपि शांतेन मनसा गुरुः मे कुशिकात्मज ।इह आगतेन रामेण पूजितेन अभिवादितः॥

api śāṃtena manasā guruḥ me kuśikātmaja |iha āgatena rāmeṇa pūjitena abhivāditaḥ ||

तत् श्रुत्वा वचनम् तस्य विश्वामित्रो महामुनिः ।प्रति उवाच शतानंदम् वाक्यज्ञो वाक्य कोविदम्॥

tat śrutvā vacanam tasya viśvāmitro mahāmuniḥ |prati uvāca śatānaṃdam vākyajño vākya kovidam ||

न अतिक्रान्तम् मुनिश्रेष्ठ यत् कर्तव्यम् कृतम् मया ।संगता मुनिना पत्नी भार्गवेण इव रेणुका॥

na atikrāntam muniśreṣṭha yat kartavyam kṛtam mayā |saṃgatā muninā patnī bhārgaveṇa iva reṇukā ||

तत् श्रुत्वा वचनम् तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः ।शतानंदो महातेजा रामम् वचनम् अब्रवीत्॥

tat śrutvā vacanam tasya viśvāmitrasya dhīmataḥ |śatānaṃdo mahātejā rāmam vacanam abravīt ||

स्वागतम् ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तो असि राघव ।विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य महर्षिम् अपराजितम्॥

svāgatam te naraśreṣṭha diṣṭyā prāpto asi rāghava |viśvāmitram puraskṛtya maharṣim aparājitam ||

अचिन्त्य कर्मा तपसा ब्रह्मर्षिः अमित प्रभः ।विश्वामित्रो महातेजा - वेद्म्य - वेत्सि एनम् परमाम् गतिम्॥

acintya karmā tapasā brahmarṣiḥ amita prabhaḥ |viśvāmitro mahātejā - vedmya - vetsi enam paramām gatim ||

न अस्ति धन्यतरो राम त्वत्तो अन्यो भुवि कश्चन ।गोप्ता कुशिक पुत्रः ते येन तप्तम् महत् तपः॥

na asti dhanyataro rāma tvatto anyo bhuvi kaścana |goptā kuśika putraḥ te yena taptam mahat tapaḥ ||

श्रूयताम् च अभिधास्यामि कौशिकस्य महात्मनः ।यथा बलम् यथा तत्त्वम् तत् मे निगदतः शृणु॥

śrūyatām ca abhidhāsyāmi kauśikasya mahātmanaḥ |yathā balam yathā tattvam tat me nigadataḥ śṛṇu ||

राजा अभूत् एष धर्मात्मा दीर्घ कालम् अरिन्दमः ।धर्मज्ञः कृत विद्यः च प्रजानाम् च हिते रतः॥

rājā abhūt eṣa dharmātmā dīrgha kālam arindamaḥ |dharmajñaḥ kṛta vidyaḥ ca prajānām ca hite rataḥ ||

प्रजापति सुतः तु आसीत् कुशो नाम महीपतिः ।कुशस्य पुत्रो बलवान् कुशनाभः सुधार्मिकः॥

prajāpati sutaḥ tu āsīt kuśo nāma mahīpatiḥ |kuśasya putro balavān kuśanābhaḥ sudhārmikaḥ ||

कुशनाभ सुतः तु आसीत् गाधिः इति एव विश्रुतः ।गाधेः पुत्रो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः॥

kuśanābha sutaḥ tu āsīt gādhiḥ iti eva viśrutaḥ |gādheḥ putro mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ ||

विश्वमित्रो महातेजाः पालयामास मेदिनीम् ।बहु वर्ष सहस्राणि राजा राज्यम् अकारयत्॥

viśvamitro mahātejāḥ pālayāmāsa medinīm |bahu varṣa sahasrāṇi rājā rājyam akārayat ||

कदाचित् तु महातेजा योजयित्वा वरूथिनीम् ।अक्षौहिणी परिवृतः परिचक्राम मेदिनीम्॥

kadācit tu mahātejā yojayitvā varūthinīm |akṣauhiṇī parivṛtaḥ paricakrāma medinīm ||

नगराणि च राष्ट्रानि सरितः च तथा गिरीन् ।आश्रमान् क्रमशो राजा विचरन् आजगाम ह॥

nagarāṇi ca rāṣṭrāni saritaḥ ca tathā girīn |āśramān kramaśo rājā vicaran ājagāma ha ||

वसिष्ठस्य आश्रम पदम् नाना पुष्प लता द्रुमम् ।नाना मृग गण आकीर्णम् सिद्ध चारण सेवितम्॥

vasiṣṭhasya āśrama padam nānā puṣpa latā drumam |nānā mṛga gaṇa ākīrṇam siddha cāraṇa sevitam ||

देव दानव गन्धर्वैः किन्नरैः उपशोभितम् ।प्रशांत हरिण आकीर्णम् द्विज संघ निषेवितम्॥

deva dānava gandharvaiḥ kinnaraiḥ upaśobhitam |praśāṃta hariṇa ākīrṇam dvija saṃgha niṣevitam ||

ब्रह्म ऋषि गण संकीर्णम् देव ऋषि गण सेवितम् ।तपः चरण संसिद्धैः अग्नि कल्पैः महात्मभिः॥

brahma ṛṣi gaṇa saṃkīrṇam deva ṛṣi gaṇa sevitam |tapaḥ caraṇa saṃsiddhaiḥ agni kalpaiḥ mahātmabhiḥ ||

सततम् संकुलम् श्रीमत् ब्रह्म कल्पैः महात्मभिः ।अब् भक्षैः वायु भक्षैः च शीर्ण पर्ण अशनैः तथा॥

satatam saṃkulam śrīmat brahma kalpaiḥ mahātmabhiḥ |ab bhakṣaiḥ vāyu bhakṣaiḥ ca śīrṇa parṇa aśanaiḥ tathā ||

फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितदोषैर्जितेन्द्रियैः - यद्वा -फल मूल अशनैः दान्तैः जित दोषैः जित इन्द्रियैः ।ऋषिभिः वालखिल्यैः च जप होम परायणैः॥

phalamūlāśanairdāntairjitadoṣairjitendriyaiḥ - yadvā -phala mūla aśanaiḥ dāntaiḥ jita doṣaiḥ jita indriyaiḥ |ṛṣibhiḥ vālakhilyaiḥ ca japa homa parāyaṇaiḥ ||

अन्यैः वैखानसैः चैव समंतात् उपशोभितम् ।वसिष्ठस्य आश्रम पदम् ब्रह्म लोकम् इव अपरम् ।ददर्श जयताम् श्रेष्ठ विश्वामित्रो महाबलः॥

anyaiḥ vaikhānasaiḥ caiva samaṃtāt upaśobhitam |vasiṣṭhasya āśrama padam brahma lokam iva aparam |dadarśa jayatām śreṣṭha viśvāmitro mahābalaḥ ||