Kanda.Sarga 2.60

ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत्॥

tataḥ bhūta upasṛṣṭā iva vepamānā punaḥ punaḥ |dharaṇyām gata sattvā iva kausalyā sūtam abravīt ||

नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम्॥

naya mām yatra kākutsthaḥ sītā yatra ca lakṣmaṇaḥ |tān vinā kṣaṇam api atra jīvitum na utsahe hi aham ||

निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम्॥

nivartaya ratham śīghram daṇḍakān naya mām api |atha tān na anugaccāmi gamiṣyāmi yama kṣayam ||

बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत्॥

bāṣpa vegaupahatayā sa vācā sajjamānayā |idam āśvāsayan devīm sūtaḥ prānjalir abravīt ||

त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः॥

tyaja śokam ca moham ca sambhramam duhkhajam tathā |vyavadhūya ca samtāpam vane vatsyati rāghavaḥ ||

लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः॥

lakṣmaṇaḥ ca api rāmasya pādau paricaran vane |ārādhayati dharmajñaḥ para lokam jita indriyaḥ ||

विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा॥

vijane api vane sītā vāsam prāpya gṛheṣv iva |visrambham labhate abhītā rāme samnyasta mānasā ||

न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा॥

na asyā dainyam kṛtam kimcit susūkṣmam api lakṣaye |ucitā iva pravāsānām vaidehī pratibhāti mā ||

नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि॥

nagara upavanam gatvā yathā sma ramate purā |tathaiva ramate sītā nirjaneṣu vaneṣv api ||

बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती॥

bālā iva ramate sītā bāla candra nibha ānanā |rāmā rāme hi adīna ātmā vijane api vane satī ||

तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम्॥

tat gatam hṛdayam hi asyāḥ tat adhīnam ca jīvitam |ayodhyā api bhavet tasyā rāma hīnā tathā vanam ||

परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि॥

pari pṛccati vaidehī grāmāmaḥ ca nagarāṇi ca |gatim dṛṣṭvā nadīnām ca pādapān vividhān api ||

रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता॥

rāmam hi lakṣmanam vāpi pṛṣṭvā jānāti jānatī |ayodhyākrośamātre tu vihāramiva samśritā ||

इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम्॥

idameva smarāmyasyāḥ sahasaivopajalpitam |kaikeyīsamśritam vākyam nedānīm pratibhāti mām ||

ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत्॥

dhvamsayitvā tu tadvākyam pramādātparyupasthitam |hladanam vacanam sūto devyā madhuramabravīt ||

अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा॥

adhvanā vāta vegena sambhrameṇa ātapena ca |na hi gaccati vaidehyāḥ candra amśu sadṛśī prabhā ||

सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते॥

sadṛśam śata patrasya pūrṇa candra upama prabham |vadanam tat vadānyāyā vaidehyā na vikampate ||

अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ॥

alakta rasa rakta abhāv alakta rasa varjitau |adya api caraṇau tasyāḥ padma kośa sama prabhau ||

नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा॥

nūpura udghuṣṭa helā iva khelam gaccati bhāminī |idānīm api vaidehī tat rāgā nyasta bhūṣaṇā ||

गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता॥

gajam vā vīkṣya simham vā vyāghram vā vanam āśritā |na āhārayati samtrāsam bāhū rāmasya samśritā ||

न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम्॥

na śocyāḥ te na ca ātmā te śocyo na api jana adhipaḥ |idam hi caritam loke pratiṣṭhāsyati śāśvatam ||

विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते॥

vidhūya śokam parihṛṣṭa mānasā |maharṣi yāte pathi suvyavasthitāḥ |vane ratā vanya phala aśanāḥ pituḥ |śubhām pratijñām paripālayanti te ||

तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।न चैव देवी विरराम कूजितात् ।प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च॥

tathā api sūtena suyukta vādinā |nivāryamāṇā suta śoka karśitā |na caiva devī virarāma kūjitāt |priya iti putra iti ca rāghava iti ca ||