Kanda.Sarga 2.93

तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिन: ।अर्द्दिता यूथपा मत्ता: सयूथा: सम्प्रदुद्रुवु:॥

tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsina: |ardditā yūthapā mattā: sayūthā: sampradudruvu: ||

ऋक्षा: पृषतसङ्घाश्च रुरवश्च समतन्त: ।दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्वपि नदीषु च॥

ṛkṣā: pṛṣatasaṅghāśca ruravaśca samatanta: |dṛśyante vanarājīṣu giriṣvapi nadīṣu ca ||

स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मज: ।वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया॥

sa sampratasthe dharmātmā prīto daśarathātmaja: |vṛto mahatyā nādinyā senayā caturaṅgayā ||

सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मन: ।महीं सञ्छादयामास प्रावृषि द्यामिवाम्बुद:॥

sāgaraughanibhā senā bharatasya mahātmana: |mahīṃ sañchādayāmāsa prāvṛṣi dyāmivāmbuda: ||

चिरकालमित्यनेन कदाचिल्लक्ष्यत इति गम्यते॥

cirakālamityanena kadācillakṣyata iti gamyate ||

स यात्वा दूरमध्वानं सुपरिश्रान्तवाहन: ।उवाच भरत: श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम्॥

sa yātvā dūramadhvānaṃ supariśrāntavāhana: |uvāca bharata: śrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam ||

यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया ।व्यक्तं प्राप्ता: स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्॥

yādṛśaṃ lakṣyate rūpaṃ yathā caiva śrutaṃ mayā |vyaktaṃ prāptā: sma taṃ deśaṃ bharadvājo yamabravīt ||

अयं गिरिश्चित्रकूट इयं मन्दाकिनी नदी ।एतत् प्रकाशते दूरान्नीलमेघनिभं वनम्॥

ayaṃ giriścitrakūṭa iyaṃ mandākinī nadī |etat prakāśate dūrānnīlameghanibhaṃ vanam ||

गिरे: सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति ।वारणैरवमृद्यन्ते मामकै: पर्वतोपमै:॥

gire: sānūni ramyāṇi citrakūṭasya samprati |vāraṇairavamṛdyante māmakai: parvatopamai: ||

मुञ्चन्ति कुसुमान्येते नगा: पर्वतसानुषु ।नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घना:॥

muñcanti kusumānyete nagā: parvatasānuṣu |nīlā ivātapāpāye toyaṃ toyadharā ghanā: ||

किन्नराचरितं देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम् ।मृगै: समन्तादाकीर्णं मकरैरिव सागरम्॥

kinnarācaritaṃ deśaṃ paśya śatrughna parvatam |mṛgai: samantādākīrṇaṃ makarairiva sāgaram ||

एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगा: प्रचोदिता: ।वायुप्रविद्धा शरदि मेघराजिरिवाम्बरे॥

ete mṛgagaṇā bhānti śīghravegā: pracoditā: |vāyupraviddhā śaradi megharājirivāmbare ||

कुर्वन्ति कुसुमापीडान् शिरस्सु सुरभीनमी ।मेघप्रकाशै: फलकैर्दाक्षिणात्या यथा नरा:॥

kurvanti kusumāpīḍān śirassu surabhīnamī |meghaprakāśai: phalakairdākṣiṇātyā yathā narā: ||

निष्कूजमिव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम् ।अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा॥

niṣkūjamiva bhūtvedaṃ vanaṃ ghorapradarśanam |ayodhyeva janākīrṇā samprati pratibhāti mā ||

खुरैरुदीरितो रेणुर्दिवं प्रच्छाद्य तिष्ठति ।तं वहत्यनिल: शीघ्रं कुर्वन्निव मम प्रियम्॥

khurairudīrito reṇurdivaṃ pracchādya tiṣṭhati |taṃ vahatyanila: śīghraṃ kurvanniva mama priyam ||

स्यन्दनांस्तुरगोपेतान् सूतमुख्यैरधिष्ठितान् ।एतान् सम्पतत: शीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने॥

syandanāṃsturagopetān sūtamukhyairadhiṣṭhitān |etān sampatata: śīghraṃ paśya śatrughna kānane ||

एतान् वित्रासितान् पश्य बर्हिण: प्रियदर्शनान् ।एतमाविशत: शीघ्रमधिवासं पतत्ऺित्रण:॥

etān vitrāsitān paśya barhiṇa: priyadarśanān |etamāviśata: śīghramadhivāsaṃ patatऺिtraṇa: ||

अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञ: प्रतिभाति मा ।तापसानां निवासो ऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा॥

atimātramayaṃ deśo manojña: pratibhāti mā |tāpasānāṃ nivāso 'yaṃ vyaktaṃ svargapatho yathā ||

मृगा मृगीभि: सहिता बहव: पृषता वने ।मनोज्ञरूपा लक्ष्यन्ते कुसुमैरिव चित्रिता:॥

mṛgā mṛgībhi: sahitā bahava: pṛṣatā vane |manojñarūpā lakṣyante kusumairiva citritā: ||

साधुसैन्या: प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च कानने ।यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ॥

sādhusainyā: pratiṣṭhantāṃ vicinvantu ca kānane |yathā tau puruṣavyāghrau dṛśyete rāmalakṣmaṇau ||

भरतस्य वच: श्रुत्वा पुरुषा: शस्त्रपाणय: ।विविशुस्तद्वनं शूरा धूमं च ददृशुस्तत:॥

bharatasya vaca: śrutvā puruṣā: śastrapāṇaya: |viviśustadvanaṃ śūrā dhūmaṃ ca dadṛśustata: ||

ते समालोक्य धूमाग्रमूचुर्भरतमागता: ।नामनुष्ये भवत्याग्निर्व्यक्तमत्रैव राघवौ॥

te samālokya dhūmāgramūcurbharatamāgatā: |nāmanuṣye bhavatyāgnirvyaktamatraiva rāghavau ||

अथ नात्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परन्तपौ ।मन्ये रामोपमा: सन्ति व्यक्तमत्र तपस्विन:॥

atha nātra naravyāghrau rājaputrau parantapau |manye rāmopamā: santi vyaktamatra tapasvina: ||

तच्छ्रुत्वा भरतस्तेषां वचनं साधुसम्मतम् ।सैन्यानुवाच सर्वांस्तानमित्रबलमर्दन:॥

tacchrutvā bharatasteṣāṃ vacanaṃ sādhusammatam |sainyānuvāca sarvāṃstānamitrabalamardana: ||

यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यमग्रत: ।अहमेव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुरेव च॥

yattā bhavantastiṣṭhantu neto gantavyamagrata: |ahameva gamiṣyāmi sumantro gurureva ca ||

एवमुक्तास्तत: सर्वे तत्र तस्थु: समन्तत: ।भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात्॥

evamuktāstata: sarve tatra tasthu: samantata: |bharato yatra dhūmāgraṃ tatra dṛṣṭiṃ samādadhāt ||

व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर्निरीक्षमाणापि च धूममग्रत: ।बभूव हृष्टा नचिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा॥

vyavasthitā yā bharatena sā camūrnirīkṣamāṇāpi ca dhūmamagrata: |babhūva hṛṣṭā nacireṇa jānatī priyasya rāmasya samāgamaṃ tadā ||