Kanda.Sarga 3.46

तया परुषम् उक्तः तु कुपितो राघव अनुजः ।स विकांक्षन् भृशम् रामम् प्रतस्थे न चिरात् इव॥

tayā paruṣam uktaḥ tu kupito rāghava anujaḥ |sa vikāṃkṣan bhṛśam rāmam pratasthe na cirāt iva ||

तदा आसाद्य दशग्रीवः क्षिप्रम् अंतरम् आस्थितः ।अभिचक्राम वैदेहीम् परिव्राजक रूप धृक्॥

tadā āsādya daśagrīvaḥ kṣipram aṃtaram āsthitaḥ |abhicakrāma vaidehīm parivrājaka rūpa dhṛk ||

श्लक्ष्ण काषाय संवीतः शिखी चत्री उपानही ।वामे च अंसे अवसज्य अथ शुभे यष्टि कमण्डलू॥

ślakṣṇa kāṣāya saṃvītaḥ śikhī catrī upānahī |vāme ca aṃse avasajya atha śubhe yaṣṭi kamaṇḍalū ||

परिव्राजक रूपेण वैदेहीम् अन्ववर्तत ।ताम् आससाद अतिबलो भ्रातृभ्याम् रहिताम् वने॥

parivrājaka rūpeṇa vaidehīm anvavartata |tām āsasāda atibalo bhrātṛbhyām rahitām vane ||

रहिताम् सूर्य चन्द्राभ्याम् संध्याम् इव महत् तमः ।ताम् अपश्यत् ततो बालाम् राज पुत्रीम् यशस्विनीम्॥

rahitām sūrya candrābhyām saṃdhyām iva mahat tamaḥ |tām apaśyat tato bālām rāja putrīm yaśasvinīm ||

रोहिणीम् शशिना हीनाम् ग्रहवत् भृश दारुणः ।तम् उग्रम् पाप कर्माणम् जनस्थान गता द्रुमाः॥

rohiṇīm śaśinā hīnām grahavat bhṛśa dāruṇaḥ |tam ugram pāpa karmāṇam janasthāna gatā drumāḥ ||

संदृश्य न प्रकंपन्ते न प्रवाति च मारुतः ।शीघ्र स्रोताः च तम् दृष्ट्वा वीक्षंतम् रक्त लोचनम्॥

saṃdṛśya na prakaṃpante na pravāti ca mārutaḥ |śīghra srotāḥ ca tam dṛṣṭvā vīkṣaṃtam rakta locanam ||

स्तिमितम् गंतुम् आरेभे भयात् गोदावरी नदी ।रामस्य तु अंतरम् प्रेप्सुः दशग्रीवः तत् अंतरे॥

stimitam gaṃtum ārebhe bhayāt godāvarī nadī |rāmasya tu aṃtaram prepsuḥ daśagrīvaḥ tat aṃtare ||

उपतस्थे च वैदेहीम् भिक्षु रूपेण रावणः ।अभव्यो भव्य रूपेण भर्तारम् अनुशोचतीम्॥

upatasthe ca vaidehīm bhikṣu rūpeṇa rāvaṇaḥ |abhavyo bhavya rūpeṇa bhartāram anuśocatīm ||

अभ्यवर्तत वैदेहीम् चित्राम् इव शनैश्चरः ।सहसा भव्य रूपेण तृणैः कूप इव आवृतः॥

abhyavartata vaidehīm citrām iva śanaiścaraḥ |sahasā bhavya rūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa iva āvṛtaḥ ||

अतिष्ठत् प्रेक्ष्य वैदेहीम् राम पत्नीम् यशस्विनीम् ।तिष्टन् संप्रेक्ष्य च तदा पत्नीम् रामस्य रावण॥

atiṣṭhat prekṣya vaidehīm rāma patnīm yaśasvinīm |tiṣṭan saṃprekṣya ca tadā patnīm rāmasya rāvaṇa ||

शुभाम् रुचिर दन्त ओष्ठीम् पूर्ण चन्द्र निभ आननाम् ।आसीनाम् पर्णशालायाम् बाष्प शोक अभिपीडिताम्॥

śubhām rucira danta oṣṭhīm pūrṇa candra nibha ānanām |āsīnām parṇaśālāyām bāṣpa śoka abhipīḍitām ||

स ताम् पद्म पलाश अक्षीम् पीत कौशेय वासिनीम् ।अभ्यगच्छत वैदेहीम् हृष्ट चेता निशा चरः॥

sa tām padma palāśa akṣīm pīta kauśeya vāsinīm |abhyagacchata vaidehīm hṛṣṭa cetā niśā caraḥ ||

दृष्ट्वा काम शर आविद्धो ब्रह्म घोषम् उदीरयन् ।अब्रवीत् प्रश्रितम् वाक्यम् रहिते राक्षस अधिपः॥

dṛṣṭvā kāma śara āviddho brahma ghoṣam udīrayan |abravīt praśritam vākyam rahite rākṣasa adhipaḥ ||

ताम् उत्तमाम् त्रिलोकानाम् पद्म हीनाम् इव श्रियम् ।विभ्राजमानाम् वपुषा रावणः प्रशशम्स ह॥

tām uttamām trilokānām padma hīnām iva śriyam |vibhrājamānām vapuṣā rāvaṇaḥ praśaśamsa ha ||

का त्वम् कांचन वर्ण आभे पीत कौशेय वासिनि ।कमलानाम् शुभाम् मालाम् पद्मिनी इव च बिभ्रती॥

kā tvam kāṃcana varṇa ābhe pīta kauśeya vāsini |kamalānām śubhām mālām padminī iva ca bibhratī ||

ह्रीः श्रीः कीर्तिः शुभा लक्ष्मीः अप्सरा वा शुभ आनने ।भूतिर् वा त्वम् वराअरोहे रतिर् वा स्वैर चारिणी॥

hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ śubhā lakṣmīḥ apsarā vā śubha ānane |bhūtir vā tvam varāarohe ratir vā svaira cāriṇī ||

समाः शिखरिणः स्निग्धाः पाण्डुरा दशनाः तव ।विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्ण तारके॥

samāḥ śikhariṇaḥ snigdhāḥ pāṇḍurā daśanāḥ tava |viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇa tārake ||

विशालम् जघनम् पीनम् ऊरू करि कर उपमौ ।एतौ उपचितौ वृत्तौ संहतौ संप्रगल्भितौ॥

viśālam jaghanam pīnam ūrū kari kara upamau |etau upacitau vṛttau saṃhatau saṃpragalbhitau ||

पीन उन्नत मुखौ कान्तौ स्निग्ध ताल फल उपमौ ।मणि प्रवेक आभरणौ रुचिरौ ते पयो धरौ॥

pīna unnata mukhau kāntau snigdha tāla phala upamau |maṇi praveka ābharaṇau rucirau te payo dharau ||

चारु स्मिते चारु दति चारु नेत्रे विलासिनि ।मनो हरसि मे रामे नदी कूलम् इव अंभसा॥

cāru smite cāru dati cāru netre vilāsini |mano harasi me rāme nadī kūlam iva aṃbhasā ||

करान्तमित मध्या असि सुकेशी संहत स्तनी ।न एव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी॥

karāntamita madhyā asi sukeśī saṃhata stanī |na eva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī ||

न एवम् रूपा मया नारी दृष्ट पूर्वा मही तले ।रूपम् अग्र्यम् च लोकेषु सौकुमार्यम् वयः च ते॥

na evam rūpā mayā nārī dṛṣṭa pūrvā mahī tale |rūpam agryam ca lokeṣu saukumāryam vayaḥ ca te ||

इह वासः च कांतारे चित्तम् उन्मथयन्ति मे ।सा प्रतिक्राम भद्रम् ते न त्वम् वस्तुम् इह अर्हसि॥

iha vāsaḥ ca kāṃtāre cittam unmathayanti me |sā pratikrāma bhadram te na tvam vastum iha arhasi ||

राक्षसानाम् अयम् वासो घोराणाम् काम रूपिणाम् ।प्रासाद अग्राणि रम्याणि नगर उपवनानि च॥

rākṣasānām ayam vāso ghorāṇām kāma rūpiṇām |prāsāda agrāṇi ramyāṇi nagara upavanāni ca ||

संपन्नानि सुगन्धीनि युक्तानि आचरितुम् त्वया ।वरम् माल्यम् वरम् गंधम् वरम् वस्त्रम् च शोभने॥

saṃpannāni sugandhīni yuktāni ācaritum tvayā |varam mālyam varam gaṃdham varam vastram ca śobhane ||

भर्तारम् च वरम् मन्ये त्वत् युक्तम् असितेक्षणे ।का त्वम् भवसि रुद्राणाम् मरुताम् वा शुचिस्मिते॥

bhartāram ca varam manye tvat yuktam asitekṣaṇe |kā tvam bhavasi rudrāṇām marutām vā śucismite ||

वसूनाम् वा वराअरोहे देवता प्रतिभासि मे ।न इह गच्छंति गंधर्वा न देवा न च किन्नराः॥

vasūnām vā varāarohe devatā pratibhāsi me |na iha gacchaṃti gaṃdharvā na devā na ca kinnarāḥ ||

राक्षसानाम् अयम् वासः कथम् तु त्वम् इह आगता ।इह शाखामृगाः सिंहा द्वीपि व्याघ्र मृगाः तथा॥

rākṣasānām ayam vāsaḥ katham tu tvam iha āgatā |iha śākhāmṛgāḥ siṃhā dvīpi vyāghra mṛgāḥ tathā ||

ऋक्षाः तरक्षवः कंकाः कथम् तेभ्यो न बिभ्यसे ।मद अन्वितानाम् घोराणाम् कुंजराणाम् तरस्विनाम्॥

ṛkṣāḥ tarakṣavaḥ kaṃkāḥ katham tebhyo na bibhyase |mada anvitānām ghorāṇām kuṃjarāṇām tarasvinām ||

कथम् एका महारण्ये न बिभेषि वराअनने ।का असि कस्य कुतः च त्वम् किम् निमित्तम् च दण्डकान्॥

katham ekā mahāraṇye na bibheṣi varāanane |kā asi kasya kutaḥ ca tvam kim nimittam ca daṇḍakān ||

एका चरसि कल्याणि घोरान् राक्षस सेवितान् ।इति प्रशस्ता वैदेही रावणेन दुरात्मना - महात्मना-॥

ekā carasi kalyāṇi ghorān rākṣasa sevitān |iti praśastā vaidehī rāvaṇena durātmanā - mahātmanā- ||

द्विजाति वेषेण हि तम् दृष्ट्वा रावणम् आगतम् ।सर्वैः अतिथि सत्कारैः पूजयामास मैथिली॥

dvijāti veṣeṇa hi tam dṛṣṭvā rāvaṇam āgatam |sarvaiḥ atithi satkāraiḥ pūjayāmāsa maithilī ||

उपानीय आसनम् पूर्वम् पाद्येन अभिनिमंत्र्य च ।अब्रवीत् सिद्धम् इति एव तदा तम् सौम्य दर्शनम्॥

upānīya āsanam pūrvam pādyena abhinimaṃtrya ca |abravīt siddham iti eva tadā tam saumya darśanam ||

द्विजाति वेषेण समीक्ष्य मैथिलीतम् आगतम् पात्र कुसुंभ धारिणम् ।अशक्यम् उद्द्वेष्टुम् उपाय दर्शनान्न्यमंत्रयत् ब्राह्मणवत् यथा आगतम्॥

dvijāti veṣeṇa samīkṣya maithilītam āgatam pātra kusuṃbha dhāriṇam |aśakyam uddveṣṭum upāya darśanānnyamaṃtrayat brāhmaṇavat yathā āgatam ||

इयम् बृसी ब्राह्मण कामम् आस्यताम्इदम् च पाद्यम् प्रतिगृह्यताम् इति ।निमंत्र्यमाणः प्रतिपूर्ण भाषिणीम्नरेन्द्र पत्नीम् प्रसमीक्ष्य मैथिलीम् ।प्रसह्य तस्या हरणे धृढम् मनःसमर्पयामास आत्म वधाय रावणः॥

iyam bṛsī brāhmaṇa kāmam āsyatāmidam ca pādyam pratigṛhyatām iti |nimaṃtryamāṇaḥ pratipūrṇa bhāṣiṇīmnarendra patnīm prasamīkṣya maithilīm |prasahya tasyā haraṇe dhṛḍham manaḥsamarpayāmāsa ātma vadhāya rāvaṇaḥ ||

ततः सुवेषम् मृगया गतम् पतिम्प्रतीक्षमाणा सह लक्ष्मणम् तदा ।निरीक्षमाणा हरितम् ददर्श तत्महद् वनम् न एव तु राम लक्ष्मणौ॥

tataḥ suveṣam mṛgayā gatam patimpratīkṣamāṇā saha lakṣmaṇam tadā |nirīkṣamāṇā haritam dadarśa tatmahad vanam na eva tu rāma lakṣmaṇau ||