Kanda.Sarga 4.26

ततः शोक अभिसंतप्तम् सुग्रीवम् क्लिन्न वासनम् ।शाखा मृग महामात्राः परिवार्य उपतस्थिरे॥

tataḥ śoka abhisaṃtaptam sugrīvam klinna vāsanam |śākhā mṛga mahāmātrāḥ parivārya upatasthire ||

अभिगम्य महाबाहुम् रामम् अक्लिष्ट कारिणम् ।स्थिताः प्रांजलयः सर्वे पितामहम् इव ऋषयः॥

abhigamya mahābāhum rāmam akliṣṭa kāriṇam |sthitāḥ prāṃjalayaḥ sarve pitāmaham iva ṛṣayaḥ ||

ततः कांचन शैल आभः तरुण अर्क निभ आननः ।अब्रवीत् प्रांजलिर् वाक्यम् हनुमान् मारुत आत्मजः॥

tataḥ kāṃcana śaila ābhaḥ taruṇa arka nibha ānanaḥ |abravīt prāṃjalir vākyam hanumān māruta ātmajaḥ ||

भवत् प्रसादात् काकुत्स्थ पितृ पैतामहम् महत् ।वानराणाम् सुदंष्ट्राणाम् संपन्न बलशालिनाम्॥

bhavat prasādāt kākutstha pitṛ paitāmaham mahat |vānarāṇām sudaṃṣṭrāṇām saṃpanna balaśālinām ||

महात्मानाम् सुदुष्प्रापम् प्राप्तम् राज्यम् इदम् प्रभो ।भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरम् शुभम्॥

mahātmānām suduṣprāpam prāptam rājyam idam prabho |bhavatā samanujñātaḥ praviśya nagaram śubham ||

संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृत् गणः।स्नातो अयम् विविधैर् गन्धैर् औषधैः च यथा विधि॥

saṃvidhāsyati kāryāṇi sarvāṇi sasuhṛt gaṇaḥ |snāto ayam vividhair gandhair auṣadhaiḥ ca yathā vidhi ||

अर्चयिष्यति माल्यैः च रत्नैः च त्वाम् विशेषतः ।इमाम् गिरि गुहाम् रम्याम् अभिगन्तुम् त्वम् अर्हसि॥

arcayiṣyati mālyaiḥ ca ratnaiḥ ca tvām viśeṣataḥ |imām giri guhām ramyām abhigantum tvam arhasi ||

कुरुष्व स्वामि संबन्धम् वानरान् संप्रहर्षयन् ।एवम् उक्तो हनुमता राघवः पर वीरहा॥

kuruṣva svāmi saṃbandham vānarān saṃpraharṣayan |evam ukto hanumatā rāghavaḥ para vīrahā ||

प्रत्युवाच हनूमन्तम् बुद्धिमान् वाक्य कोविदः ।चतुर्दश समाः सौम्य ग्रामम् वा यदि वा पुरम्॥

pratyuvāca hanūmantam buddhimān vākya kovidaḥ |caturdaśa samāḥ saumya grāmam vā yadi vā puram ||

न प्रवेक्ष्यामि हनुमन् पितुर् निर्देश पालकः ।सुसमृद्धाम् गुहाम् दिव्याम् सुग्रीवो वानरर्षभः॥

na pravekṣyāmi hanuman pitur nirdeśa pālakaḥ |susamṛddhām guhām divyām sugrīvo vānararṣabhaḥ ||

प्रविष्टो विधिवत् वीरः क्षिप्रम् राज्ये अभिषिच्यताम् ।एवम् उक्त्वा हनूमन्तम् रामः सुग्रीवम् अब्रवीत्॥

praviṣṭo vidhivat vīraḥ kṣipram rājye abhiṣicyatām |evam uktvā hanūmantam rāmaḥ sugrīvam abravīt ||

वृत्तज्ञो वृत्त संपन्नम् उदार बल विक्रमम् ।इमम् अपि अंगदम् वीरम् यौवराज्ये अभिषेचय॥

vṛttajño vṛtta saṃpannam udāra bala vikramam |imam api aṃgadam vīram yauvarājye abhiṣecaya ||

ज्येष्ठस्य हि सुतो ज्येष्ठः सदृशो विक्रमेण च ।अंगदो अयम् अदीनात्मा यौवराज्यस्य भाजनम्॥

jyeṣṭhasya hi suto jyeṣṭhaḥ sadṛśo vikrameṇa ca |aṃgado ayam adīnātmā yauvarājyasya bhājanam ||

पूर्वो अयम् वार्षिको मासः श्रावणः सलिल आगमः ।प्रवृत्ताः सौम्य चत्वारो मासा वार्षिक संज्ञिताः॥

pūrvo ayam vārṣiko māsaḥ śrāvaṇaḥ salila āgamaḥ |pravṛttāḥ saumya catvāro māsā vārṣika saṃjñitāḥ ||

न अयम् उद्योग समयः प्रविश त्वम् पुरीम् शुभाम् ।अस्मिन् वत्स्यामि अहम् सौम्य पर्वते सह लक्ष्मणः॥

na ayam udyoga samayaḥ praviśa tvam purīm śubhām |asmin vatsyāmi aham saumya parvate saha lakṣmaṇaḥ ||

इयम् गिरि गुहा रम्या विशाला युक्त मारुता ।प्रभूत सलिला सौम्य प्रभूत कमल उत्पला॥

iyam giri guhā ramyā viśālā yukta mārutā |prabhūta salilā saumya prabhūta kamala utpalā ||

कार्तिके समनुप्राप्ते त्वम् रावण वधे यत ।एष नः समयः सौम्य प्रविश त्वम् स्वम् आलयम्॥

kārtike samanuprāpte tvam rāvaṇa vadhe yata |eṣa naḥ samayaḥ saumya praviśa tvam svam ālayam ||

अभिषिंचस्व राज्ये च सुहृदः संप्रहर्षय ।इति राम अभ्यनुज्ञातः सुग्रीवो वानरर्षभः॥

abhiṣiṃcasva rājye ca suhṛdaḥ saṃpraharṣaya |iti rāma abhyanujñātaḥ sugrīvo vānararṣabhaḥ ||

प्रविवेश पुरीम् रम्याम् किष्किंधाम् वालि पालिताम् ।तम् वानर सहस्राणि प्रविष्टम् वानर ईश्वरम्॥

praviveśa purīm ramyām kiṣkiṃdhām vāli pālitām |tam vānara sahasrāṇi praviṣṭam vānara īśvaram ||

अभिवार्य प्रहृष्टानि सर्वतः प्लवगेश्वरम् ।ततः प्रकृतयः सर्वा दृष्ट्वा हरि गण ईश्वरम्॥

abhivārya prahṛṣṭāni sarvataḥ plavageśvaram |tataḥ prakṛtayaḥ sarvā dṛṣṭvā hari gaṇa īśvaram ||

प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायाम् समाहिताः ।सुग्रीवः प्रकृतीः सर्वाः संभाष्य उत्थाप्य वीर्यवान्॥

praṇamya mūrdhnā patitā vasudhāyām samāhitāḥ |sugrīvaḥ prakṛtīḥ sarvāḥ saṃbhāṣya utthāpya vīryavān ||

भ्रातुर् अंतः पुरम् सौम्यम् प्रविवेश महाबलः ।प्रविष्टम् भीम विक्रांतम् सुग्रीवम् वानरर्षभम्॥

bhrātur aṃtaḥ puram saumyam praviveśa mahābalaḥ |praviṣṭam bhīma vikrāṃtam sugrīvam vānararṣabham ||

अभ्यषिंचंत सुहृदः सहस्राक्षम् इव अमराः ।तस्य पाण्डुरम् आजह्रुः छत्रम् हेम परिष्कृतम्॥

abhyaṣiṃcaṃta suhṛdaḥ sahasrākṣam iva amarāḥ |tasya pāṇḍuram ājahruḥ chatram hema pariṣkṛtam ||

शुक्ले च वाल व्यजने हेम दण्डे यशस्करे ।तथा सर्वाणि रत्नानि सर्व बीज औषधानि च॥

śukle ca vāla vyajane hema daṇḍe yaśaskare |tathā sarvāṇi ratnāni sarva bīja auṣadhāni ca ||

स क्षीराणाम् च वृक्षाणाम् प्ररोहान् कुसुमानि च ।शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतम् चैव अनुलेपनम्॥

sa kṣīrāṇām ca vṛkṣāṇām prarohān kusumāni ca |śuklāni caiva vastrāṇi śvetam caiva anulepanam ||

सुगंधीनि च माल्यानि स्थलजानि अंबुजानि च ।चन्दनानि च दिव्यानि गन्धाम् च विविधान् बहून्॥

sugaṃdhīni ca mālyāni sthalajāni aṃbujāni ca |candanāni ca divyāni gandhām ca vividhān bahūn ||

अक्षतम् जात रूपम् च प्रियंगु मधु सर्पिषी ।दधि चर्म च वैयाघ्रम् परार्ध्ये च अपि उपानहौ॥

akṣatam jāta rūpam ca priyaṃgu madhu sarpiṣī |dadhi carma ca vaiyāghram parārdhye ca api upānahau ||

समालंभनम् आदाय गोरोचनम् मनः शिलाम् ।आजग्मुः तत्र मुदिता वराः कन्याः च षोडश॥

samālaṃbhanam ādāya gorocanam manaḥ śilām |ājagmuḥ tatra muditā varāḥ kanyāḥ ca ṣoḍaśa ||

ततः ते वानर श्रेष्ठम् अभिषेक्तुम् यथा विधि ।रत्नैर् वस्त्रैः च भक्ष्यैः च तोषयित्वा द्विजर्षभान्॥

tataḥ te vānara śreṣṭham abhiṣektum yathā vidhi |ratnair vastraiḥ ca bhakṣyaiḥ ca toṣayitvā dvijarṣabhān ||

ततः कुश परिस्तीर्णम् समिद्धम् जात वेदसम् ।मंत्र पूतेन हविषा हुत्वा मंत्रविदो जनाः॥

tataḥ kuśa paristīrṇam samiddham jāta vedasam |maṃtra pūtena haviṣā hutvā maṃtravido janāḥ ||

ततो हेम प्रतिष्ठाने वर आस्तरण संवृते ।प्रासाद शिखरे रम्ये चित्र माल्य उपशोभिते॥

tato hema pratiṣṭhāne vara āstaraṇa saṃvṛte |prāsāda śikhare ramye citra mālya upaśobhite ||

प्राङ्मुखम् विधिवत् मंत्रैः स्थापयित्वा वर आसने ।नदी नदेभ्यः संहृत्य तीर्थेभ्यः च समंततः॥

prāṅmukham vidhivat maṃtraiḥ sthāpayitvā vara āsane |nadī nadebhyaḥ saṃhṛtya tīrthebhyaḥ ca samaṃtataḥ ||

आहृत्य च समुद्रेभ्यः सर्वेभ्यो वानरर्षभाः ।अपः कनक कुंभेषु निधाय विमलम् जलम्॥

āhṛtya ca samudrebhyaḥ sarvebhyo vānararṣabhāḥ |apaḥ kanaka kuṃbheṣu nidhāya vimalam jalam ||

शुभैः वृषभ शृन्गैः च कलशैः च एव कांचनैः ।शास्त्र दृष्टेन विधिना महर्षि विहितेन च॥

śubhaiḥ vṛṣabha śṛngaiḥ ca kalaśaiḥ ca eva kāṃcanaiḥ |śāstra dṛṣṭena vidhinā maharṣi vihitena ca ||

गजो गवाक्षो गवयः शरभो गंधमादनः ।मैन्दः च द्विविदः चैव हनूमान् जांबवान् तथा॥

gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gaṃdhamādanaḥ |maindaḥ ca dvividaḥ caiva hanūmān jāṃbavān tathā ||

अभ्यषिंचंत सुग्रीवम् प्रसन्नेन सुगंधिना ।सलिलेन सहस्राक्षम् वसवो वासवम् यथा॥

abhyaṣiṃcaṃta sugrīvam prasannena sugaṃdhinā |salilena sahasrākṣam vasavo vāsavam yathā ||

अभिषिक्ते तु सुग्रीवे सर्वे वानर पुंगवाः ।प्रचुक्रुशुर् महात्मानो हृष्टाः शत सहस्रशः॥

abhiṣikte tu sugrīve sarve vānara puṃgavāḥ |pracukruśur mahātmāno hṛṣṭāḥ śata sahasraśaḥ ||

रामस्य तु वचः कुर्वन् सुग्रीवो हरि पुंगवः ।अंगदम् संपरिष्वज्य यौवराज्ये अभिषेचयत्॥

rāmasya tu vacaḥ kurvan sugrīvo hari puṃgavaḥ |aṃgadam saṃpariṣvajya yauvarājye abhiṣecayat ||

अंगदे च अभिषिक्ते तु सानुक्रोशाः प्लवंगमाः ।साधु साधु इति सुग्रीवम् महात्मानो हि अपूजयन्॥

aṃgade ca abhiṣikte tu sānukrośāḥ plavaṃgamāḥ |sādhu sādhu iti sugrīvam mahātmāno hi apūjayan ||

रामम् च एव महात्मानम् लक्ष्मणम् च पुनः पुनः ।प्रीताः च तुष्टुवुः सर्वे तादृशे तत्र वर्तिनि॥

rāmam ca eva mahātmānam lakṣmaṇam ca punaḥ punaḥ |prītāḥ ca tuṣṭuvuḥ sarve tādṛśe tatra vartini ||

हृष्ट पुष्ट जन आकीर्णा पताका ध्वज शोभिता ।बभूव नगरी रम्या क्षिकिंधा गिरि गह्वरे॥

hṛṣṭa puṣṭa jana ākīrṇā patākā dhvaja śobhitā |babhūva nagarī ramyā kṣikiṃdhā giri gahvare ||

निवेद्य रामाय तदा महात्मनेमहा अभिषेकम् कपि वाहनी पतिः ।रुमाम् च भार्याम् उपलभ्य वीर्यवान्अवाप राज्यम् त्रिदश अधिपो यथा॥

nivedya rāmāya tadā mahātmanemahā abhiṣekam kapi vāhanī patiḥ |rumām ca bhāryām upalabhya vīryavānavāpa rājyam tridaśa adhipo yathā ||