Loading
वाल्मीकि रामायण · 19 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंएवं बहुविधां चिन्तां चिन्तयित्वा महाकपिः ।संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह॥
evaṃ bahuvidhāṃ cintāṃ cintayitvā mahākapiḥ |saṃśrave madhuraṃ vākyaṃ vaidehyā vyājahāra ha ||
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान् ।पुण्यशीलो महाकीर्तिर्ऋजुरासीन्महायशाः॥
rājā daśaratho nāma rathakuñjaravājimān |puṇyaśīlo mahākīrtirṛjurāsīnmahāyaśāḥ ||
राजर्षीणां गुणश्रेष्टस्तपसा चर्षिभिः समः ।चक्रवर्तिकुले जातः पुरन्दरसमो बले॥
rājarṣīṇāṃ guṇaśreṣṭastapasā carṣibhiḥ samaḥ |cakravartikule jātaḥ purandarasamo bale ||
अहिसारतिरक्षुद्रौ घृणी सत्यपराक्रमः ।मुख्यश्चेक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मिवर्धनः॥
ahisāratirakṣudrau ghṛṇī satyaparākramaḥ |mukhyaścekṣvākuvaṃśasya lakṣmīvām̐llakṣmivardhanaḥ ||
पार्थिवव्यञ्जनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः ।पृथिव्यां चतुरन्तायां विश्रुतः सुखदः सुखी॥
pārthivavyañjanairyuktaḥ pṛthuśrīḥ pārthivarṣabhaḥ |pṛthivyāṃ caturantāyāṃ viśrutaḥ sukhadaḥ sukhī ||
तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः ।रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्॥
tasya putraḥ priyo jyeṣṭhastārādhipanibhānanaḥ |rāmo nāma viśeṣajñaḥ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām ||
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परन्तपः॥
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |rakṣitā jīvalokasya dharmasya ca parantapaḥ ||
तस्य सत्याभिसन्धस्य वृद्धस्य वचनात् पितुः ।सभार्यः सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्राजितो वनम्॥
tasya satyābhisandhasya vṛddhasya vacanāt pituḥ |sabhāryaḥ saha ca bhrātrā vīraḥ pravrājito vanam ||
तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता ।राक्षसा निहताः शूरा बहवः कामरूपिणः॥
tena tatra mahāraṇye mṛgayāṃ paridhāvatā |rākṣasā nihatāḥ śūrā bahavaḥ kāmarūpiṇaḥ ||
जनस्थानवधं श्रुत्वा हतौ च खरदूषणौ ।ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु ।वञ्जयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया॥
janasthānavadhaṃ śrutvā hatau ca kharadūṣaṇau |tatastvamarṣāpahṛtā jānakī rāvaṇena tu |vañjayitvā vane rāmaṃ mṛgarūpeṇa māyayā ||
स मार्गमाणस्तां देवीं रामः सीतामनिन्दिताम् ।आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम्॥
sa mārgamāṇastāṃ devīṃ rāmaḥ sītāmaninditām |āsasāda vane mitraṃ sugrīvaṃ nāma vānaram ||
ततः स वालिनं हत्वा रामः परपुरञ्जयः ।प्रायच्छत् कपिराज्यं तत् सुग्रीवाय महाबलः॥
tataḥ sa vālinaṃ hatvā rāmaḥ parapurañjayaḥ |prāyacchat kapirājyaṃ tat sugrīvāya mahābalaḥ ||
सुग्रीवेणापि सन्दिष्टा हरयः कामरूपिणः ।दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्ति सहस्रशः॥
sugrīveṇāpi sandiṣṭā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ |dikṣu sarvāsu tāṃ devīṃ vicinvanti sahasraśaḥ ||
अहं संपातिवचनाच्छतयोजनमायतम् ।अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः सागरं वेगवान् प्लुतः॥
ahaṃ saṃpātivacanācchatayojanamāyatam |asyā hetorviśālākṣyāḥ sāgaraṃ vegavān plutaḥ ||
यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मीं च निश्चिताम् ।अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया॥
yathārūpāṃ yathāvarṇāṃ yathālakṣmīṃ ca niścitām |aśrauṣaṃ rāghavasyāhaṃ seyamāsāditā mayā ||
विररामैव मुक्त्वा ऽसौ वाचं वानरपुङ्गवः ।जानकी चापि तच्छृत्वा विस्मयं परमं गता॥
virarāmaiva muktvā 'sau vācaṃ vānarapuṅgavaḥ |jānakī cāpi tacchṛtvā vismayaṃ paramaṃ gatā ||
ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम् ।उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशुपावृक्षमैक्षत॥
tataḥ sā vakrakeśāntā sukeśī keśasaṃvṛtam |unnamya vadanaṃ bhīruḥ śiṃśupāvṛkṣamaikṣata ||
निशम्य सीता वचनं कपेश्च दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य ।स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती॥
niśamya sītā vacanaṃ kapeśca diśaśca sarvāḥ pradiśaśca vīkṣya |svayaṃ praharṣaṃ paramaṃ jagāma sarvātmanā rāmamanusmarantī ||
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथाप्यधस्तान्निरीक्षमाणा तमचिन्त्यबुद्धिम् ।ददर्श पिङ्गाधिपतेरमात्यं वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम्॥
sā tiryagūrdhvaṃ ca tathāpyadhastānnirīkṣamāṇā tamacintyabuddhim |dadarśa piṅgādhipateramātyaṃ vātātmajaṃ sūryamivodayastham ||