Valmiki Ramayana · 14 verses
Read this chapter as a bookततः शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा ।वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्सङ्घातपिङ्गलम्॥
tataḥ śākhāntare līnaṃ dṛṣṭvā calitamānasā |veṣṭitārjunavastraṃ taṃ vidyutsaṅghātapiṅgalam ||
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम् ।फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम्॥
sā dadarśa kapiṃ tatra praśritaṃ priyavādinam |phullāśokotkarābhāsaṃ taptacāmīkarekṣaṇam ||
मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता ।अहो भीममिदं रूपं वानरस्य दुरासदम् ।दुर्निरीक्ष्यमिति ज्ञात्वा पुनरेव मुमोह सा॥
maithilī cintayāmāsa vismayaṃ paramaṃ gatā |aho bhīmamidaṃ rūpaṃ vānarasya durāsadam |durnirīkṣyamiti jñātvā punareva mumoha sā ||
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता ।रामरामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी॥
vilalāpa bhṛśaṃ sītā karuṇaṃ bhayamohitā |rāmarāmeti duḥkhārtā lakṣmaṇeti ca bhāminī ||
रुरोद बहुधा सीता मन्दं मन्दस्वरा सती॥
ruroda bahudhā sītā mandaṃ mandasvarā satī ||
सा तं दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतबदुपस्थितम् ।मैथिली चिन्तयामास स्वप्नो ऽयमिति भामिनी॥
sā taṃ dṛṣṭvā hariśreṣṭhaṃ vinītabadupasthitam |maithilī cintayāmāsa svapno 'yamiti bhāminī ||
सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम् ।ददर्श पिङ्गधिपतेरमात्यं वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम्॥
sā vīkṣamāṇā pṛthubhugnavaktraṃ śākhāmṛgendrasya yathoktakāram |dadarśa piṅgadhipateramātyaṃ vātātmajaṃ buddhimatāṃ variṣṭham ||
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विसंज्ञा गतासुकल्पेव बभूव सीता ।चिरेण संज्ञा प्रतिलभ्य भूयो विचिन्तयामास विशालनेत्रा॥
sā taṃ samīkṣyaiva bhṛśaṃ visaṃjñā gatāsukalpeva babhūva sītā |cireṇa saṃjñā pratilabhya bhūyo vicintayāmāsa viśālanetrā ||
स्वप्ने मया ऽयं विकृतो ऽद्य दृष्टः शाखामृगः शास्त्रगणैर्निषिद्धः ।स्वस्त्यस्तु रामाय सलक्ष्मणाय तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः॥
svapne mayā 'yaṃ vikṛto 'dya dṛṣṭaḥ śākhāmṛgaḥ śāstragaṇairniṣiddhaḥ |svastyastu rāmāya salakṣmaṇāya tathā piturme janakasya rājñaḥ ||
स्वप्नो ऽपि नायं नहि मे ऽस्ति निद्रा शोकेन दुःखेन च पीडितायाः ।सुखं हि मे नास्ति यतो ऽस्मि हीना तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन॥
svapno 'pi nāyaṃ nahi me 'sti nidrā śokena duḥkhena ca pīḍitāyāḥ |sukhaṃ hi me nāsti yato 'smi hīnā tenendupūrṇapratimānanena ||
रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव ।तस्यानुरूपां च कथां तमर्तमेव प्रपश्यामि तथा श्रृणोमि॥
rāmeti rāmeti sadaiva buddhyā vicintya vācā bruvatī tameva |tasyānurūpāṃ ca kathāṃ tamartameva prapaśyāmi tathā śrṛṇomi ||
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन संपीडिता तद्गतसर्वभावा ।विचिन्तयन्ती सततं तमेव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि॥
ahaṃ hi tasyādya manobhavena saṃpīḍitā tadgatasarvabhāvā |vicintayantī satataṃ tameva tathaiva paśyāmi tathā śṛṇomi ||
मनोरथः स्यादिति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्या च वितर्कयामि ।किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम्॥
manorathaḥ syāditi cintayāmi tathāpi buddhyā ca vitarkayāmi |kiṃ kāraṇaṃ tasya hi nāsti rūpaṃ suvyaktarūpaśca vadatyayaṃ mām ||
नमो ऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे स्वयम्भुवे चैव हुताशनाय च ।अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो वनौकसा तच्च तथा ऽस्तु नान्यथा॥
namo 'stu vācaspataye savajriṇe svayambhuve caiva hutāśanāya ca |anena coktaṃ yadidaṃ mamāgrato vanaukasā tacca tathā 'stu nānyathā ||