Kanda.Sarga 6.109

ततः प्रवृत्तं सुक्रूरं रामरावणयोस्तदा ।सुमहद्द्वैरथं युद्धं सर्वलोकभयावहम्॥

tataḥ pravṛttaṃ sukrūraṃ rāmarāvaṇayostadā |sumahaddvairathaṃ yuddhaṃ sarvalokabhayāvaham ||

ततो राक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम् ।प्रगृहीतप्रहरणं निश्चेष्टं समतिष्ठत॥

tato rākṣasasainyaṃ ca harīṇāṃ ca mahadbalam |pragṛhītapraharaṇaṃ niśceṣṭaṃ samatiṣṭhata ||

सम्प्रयुद्धौ ततो दृष्ट्वा बलवन्नरराक्षसौ ।व्याक्षिप्तहृदयाः सर्वे परं विस्मयमागताः॥

samprayuddhau tato dṛṣṭvā balavannararākṣasau |vyākṣiptahṛdayāḥ sarve paraṃ vismayamāgatāḥ ||

नानाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजैर्विस्मितबुद्धयः ।सर्पन्तं प्रेक्ष्य सङ्ग्रामं नाभिजग्मुः परस्परम्॥

nānāpraharaṇairvyagrairbhujairvismitabuddhayaḥ |sarpantaṃ prekṣya saṅgrāmaṃ nābhijagmuḥ parasparam ||

रक्षसां रावणं चापि वानराणां च राघवम् ।पश्यतां विस्मिताक्षाणां सैन्यं चित्रमिवाबभौ॥

rakṣasāṃ rāvaṇaṃ cāpi vānarāṇāṃ ca rāghavam |paśyatāṃ vismitākṣāṇāṃ sainyaṃ citramivābabhau ||

तौ तु तत्र निमित्तानि दृष्ट्वा रावणराघवौ ।कृतबुद्धी स्थिरामर्षौ युयुधाते ब्यभीतवत्॥

tau tu tatra nimittāni dṛṣṭvā rāvaṇarāghavau |kṛtabuddhī sthirāmarṣau yuyudhāte byabhītavat ||

जेतव्यमिति काकुत्स्थो मर्तव्यमिति रावणः ।धृतौ स्ववीर्यसर्वस्वं युद्धे ऽदर्शयतां तदा॥

jetavyamiti kākutstho martavyamiti rāvaṇaḥ |dhṛtau svavīryasarvasvaṃ yuddhe 'darśayatāṃ tadā ||

ततः क्रोधाद्दशग्रीवः शरान् सन्धाय वीर्यवान् ।मुमोच ध्वजमुद्दिश्य राघवस्य रथे स्थितम्॥

tataḥ krodhāddaśagrīvaḥ śarān sandhāya vīryavān |mumoca dhvajamuddiśya rāghavasya rathe sthitam ||

ते शरास्तमनासाद्य पुरन्दररथध्वजम् ।रथशक्तिं परामृश्य निपेतुर्धरणीतले॥

te śarāstamanāsādya purandararathadhvajam |rathaśaktiṃ parāmṛśya nipeturdharaṇītale ||

ततो रामो ऽभिसङ्क्रुद्धश्चापमायम्य वीर्यवान् ।कृतप्रतिकृतं कर्तुं मनसा सम्प्रचक्रमे॥

tato rāmo 'bhisaṅkruddhaścāpamāyamya vīryavān |kṛtapratikṛtaṃ kartuṃ manasā sampracakrame ||

रावणध्वजमुद्दिश्य मुमोच निशितं शरम् ।महासर्पमिवासह्यं ज्वलन्तं स्वेन तेजसा॥

rāvaṇadhvajamuddiśya mumoca niśitaṃ śaram |mahāsarpamivāsahyaṃ jvalantaṃ svena tejasā ||

जगाम स महीं छित्त्वा दशग्रीवध्वजं शरः ।स निकृत्तो ऽपतद्भूमौ रावणस्य रथध्वजः॥

jagāma sa mahīṃ chittvā daśagrīvadhvajaṃ śaraḥ |sa nikṛtto 'patadbhūmau rāvaṇasya rathadhvajaḥ ||

ध्वजस्योन्मथनं दृष्ट्वा रावणः सुमहाबलः ।सम्प्रदीप्तो ऽभवत् क्रोधादमर्षात् प्रदहन्निव॥

dhvajasyonmathanaṃ dṛṣṭvā rāvaṇaḥ sumahābalaḥ |sampradīpto 'bhavat krodhādamarṣāt pradahanniva ||

स रोषवशमापन्नः शरवर्षं महद्वमन् ।रामस्य तुरगान् दीप्तैः शरैर्विव्याध रावणः॥

sa roṣavaśamāpannaḥ śaravarṣaṃ mahadvaman |rāmasya turagān dīptaiḥ śarairvivyādha rāvaṇaḥ ||

ते विद्धा हरयस्तत्र नास्खलन्नापि बभ्रमुः ।बभूवुः स्वस्थहृदयाः पद्मनालैरिवाहताः॥

te viddhā harayastatra nāskhalannāpi babhramuḥ |babhūvuḥ svasthahṛdayāḥ padmanālairivāhatāḥ ||

तेषामसम्भ्रमं दृष्ट्वा वाजिनां रावणस्तदा ।भूय एव सुसङ्क्रुद्धः शरवर्षं मुमोच ह॥

teṣāmasambhramaṃ dṛṣṭvā vājināṃ rāvaṇastadā |bhūya eva susaṅkruddhaḥ śaravarṣaṃ mumoca ha ||

गदाश्च परिघाश्चैव चक्राणि मुसलानि च ।गिरिशृङ्गाणि वृक्षांश्च तथा शूलपरश्वधान्॥

gadāśca parighāścaiva cakrāṇi musalāni ca |giriśṛṅgāṇi vṛkṣāṃśca tathā śūlaparaśvadhān ||

मायाविहितमेतत्तु शस्त्रवर्षमपातयत् ।तुमुलं त्रासजननं भीमं भीमप्रतिस्वनम्॥

māyāvihitametattu śastravarṣamapātayat |tumulaṃ trāsajananaṃ bhīmaṃ bhīmapratisvanam ||

तद्वर्षमभवद्युद्धे नैकशस्त्रमयं महत् ।विमुच्य राघवरथं समान्ताद्वानरे बले॥

tadvarṣamabhavadyuddhe naikaśastramayaṃ mahat |vimucya rāghavarathaṃ samāntādvānare bale ||

सायकैरन्तरिक्षं च चकाराशु निरन्तरम् ।सहस्रशस्ततो बाणानश्रान्तहृदयोद्यमः ।मुमोच च दशग्रीवो निस्सङ्गेना ऽन्तरात्मना॥

sāyakairantarikṣaṃ ca cakārāśu nirantaram |sahasraśastato bāṇānaśrāntahṛdayodyamaḥ |mumoca ca daśagrīvo nissaṅgenā 'ntarātmanā ||

व्यायच्छमानं तं दृष्ट्वा तत्परं रावणं रणे ।प्रहसन्निव काकुत्स्थः सन्दधे सायकान् शितान्॥

vyāyacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā tatparaṃ rāvaṇaṃ raṇe |prahasanniva kākutsthaḥ sandadhe sāyakān śitān ||

स मुमोच ततो बाणान् रणे शतसहस्रशः ।तान् दृष्ट्वा रावणश्चक्रे स्वशरैः खं निरन्तरम्॥

sa mumoca tato bāṇān raṇe śatasahasraśaḥ |tān dṛṣṭvā rāvaṇaścakre svaśaraiḥ khaṃ nirantaram ||

ततस्ताभ्यां प्रमुक्तेन शरवर्षेण भास्वता ।शरबद्धमिवाभाति द्वितीयं भास्वदम्बरम्॥

tatastābhyāṃ pramuktena śaravarṣeṇa bhāsvatā |śarabaddhamivābhāti dvitīyaṃ bhāsvadambaram ||

नानिमित्तो ऽभवद्बाणो नातिभेत्ता न निष्फलः॥

nānimitto 'bhavadbāṇo nātibhettā na niṣphalaḥ ||

अन्योन्यमभिसंहत्य निपेतुर्धरणीतले ।तथा विसृजतोर्बाणान् रामरावणयोर्मृधे॥

anyonyamabhisaṃhatya nipeturdharaṇītale |tathā visṛjatorbāṇān rāmarāvaṇayormṛdhe ||

प्रायुद्ध्यतामविच्छिन्नमस्यन्तौ सव्यदक्षिणम् ।चक्रतुश्च शरौघैस्तौ निरुच्छ्वासमिवाम्बरम्॥

prāyuddhyatāmavicchinnamasyantau savyadakṣiṇam |cakratuśca śaraughaistau nirucchvāsamivāmbaram ||

रावणस्य हयान् रामो हयान् रामस्य रावणः ।जघ्नतुस्तौ तथा ऽन्योन्यं कृतानुकृतकारिणौ॥

rāvaṇasya hayān rāmo hayān rāmasya rāvaṇaḥ |jaghnatustau tathā 'nyonyaṃ kṛtānukṛtakāriṇau ||

एवं तौ तु सुसङ्क्रुद्धौ चक्रतुर्युद्धमद्भुतम् ।मुहूर्तमभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्॥

evaṃ tau tu susaṅkruddhau cakraturyuddhamadbhutam |muhūrtamabhavadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam ||

प्रयुध्यमानौ समरे महाबलौ शितैः शरै रावणलक्ष्मणाग्रजौ ।ध्वजावपातेन स राक्षसाधिपो भृशं प्रचुक्रोध तदा रघूत्तमे॥

prayudhyamānau samare mahābalau śitaiḥ śarai rāvaṇalakṣmaṇāgrajau |dhvajāvapātena sa rākṣasādhipo bhṛśaṃ pracukrodha tadā raghūttame ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे नवोत्तरशततमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe navottaraśatatamaḥ sargaḥ ||