Valmiki Ramayana · 28 verses
Read this chapter as a bookतां रात्रिमुषितं रामं सुखोत्थितमरिन्दमम् ।अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं जयं पृष्ट्वा विभीषणः॥
tāṃ rātrimuṣitaṃ rāmaṃ sukhotthitamarindamam |abravīt prāñjalirvākyaṃ jayaṃ pṛṣṭvā vibhīṣaṇaḥ ||
स्नानानि चाङ्गरागाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।चन्दनानि च दिव्यानि माल्यानि विविधानि च॥
snānāni cāṅgarāgāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |candanāni ca divyāni mālyāni vividhāni ca ||
अलङ्कारविदश्चेमा नार्यः पद्मनिभेक्षणाः ।उपस्थितास्त्वां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव ।प्रतिगृह्णीष्व तत् सर्वं मदनुग्रहकाम्यया॥
alaṅkāravidaścemā nāryaḥ padmanibhekṣaṇāḥ |upasthitāstvāṃ vidhivat snāpayiṣyanti rāghava |pratigṛhṇīṣva tat sarvaṃ madanugrahakāmyayā ||
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच विभीषमम् ॥ ६.१२४.४ ॥ां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव ।हरीन् सुग्रीवमुख्यांस्त्वं स्नानेनाभिनिमन्त्रय ॥ ६.१२४.५ ॥िधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव ।स तु ताम्यति धर्मात्मा मम हेतोः सुखोचितः ।सुकुमारो महाबाहुः कुमारः सत्यसंश्रवः॥
evamuktastu kākutsthaḥ pratyuvāca vibhīṣamam || 6.124.4 ||ाṃ vidhivat snāpayiṣyanti rāghava |harīn sugrīvamukhyāṃstvaṃ snānenābhinimantraya || 6.124.5 ||िdhivat snāpayiṣyanti rāghava |sa tu tāmyati dharmātmā mama hetoḥ sukhocitaḥ |sukumāro mahābāhuḥ kumāraḥ satyasaṃśravaḥ ||
तं विना केकयीपुत्रं भरतं धर्मचारिणम् ।न मे स्नानं बहुमतं वस्त्राण्याभरणानि च॥
taṃ vinā kekayīputraṃ bharataṃ dharmacāriṇam |na me snānaṃ bahumataṃ vastrāṇyābharaṇāni ca ||
इत एव पथा क्षिप्रं प्रतिगच्छामि तां पुरीम् ।अयोध्यामागतो ह्येष पन्थाः परमदुर्गमः॥
ita eva pathā kṣipraṃ pratigacchāmi tāṃ purīm |ayodhyāmāgato hyeṣa panthāḥ paramadurgamaḥ ||
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थं प्रत्युवाच विभीषणः॥
evamuktastu kākutsthaṃ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ ||
अह्ना त्वां प्रापयिष्यामि तां पुरीं पार्थिवात्मज ।पुष्पकं नाम भद्रं ते विमानं सूर्यसन्निभम्॥
ahnā tvāṃ prāpayiṣyāmi tāṃ purīṃ pārthivātmaja |puṣpakaṃ nāma bhadraṃ te vimānaṃ sūryasannibham ||
मम भ्रातुः कुबेरस्य रावणेनाहृतं बलात् ।हृतं निर्जित्य सङ्ग्रामे कामगं दिव्यमुत्तमम्॥
mama bhrātuḥ kuberasya rāvaṇenāhṛtaṃ balāt |hṛtaṃ nirjitya saṅgrāme kāmagaṃ divyamuttamam ||
त्वदर्थे पालितं चैतत्तिष्ठत्यतुलविक्रम ।तदिदं मेघसङ्काशं विमानमिह तिष्ठति॥
tvadarthe pālitaṃ caitattiṣṭhatyatulavikrama |tadidaṃ meghasaṅkāśaṃ vimānamiha tiṣṭhati ||
तेन यास्यसि यानेन त्वमयोध्यां गतज्वरः॥
tena yāsyasi yānena tvamayodhyāṃ gatajvaraḥ ||
अहं ते यद्यनुग्राह्यो यदि स्मरसि मे गुणान्॥
ahaṃ te yadyanugrāhyo yadi smarasi me guṇān ||
वस तावदिह प्राज्ञ यद्यस्ति मयि सौहृदभ् ।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया॥
vasa tāvadiha prājña yadyasti mayi sauhṛdabh |lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā ||
अर्चितः सर्वकामैस्त्वं ततो राम गमिष्यसि ।प्रीतियुक्तस्य मे राम ससैन्यः ससुहृद्गणः॥
arcitaḥ sarvakāmaistvaṃ tato rāma gamiṣyasi |prītiyuktasya me rāma sasainyaḥ sasuhṛdgaṇaḥ ||
सत्क्रियां विहितां तावद्गृहाण त्वं मयोद्यताम् ।प्रणयाद्वहुमानाच्च सौहृदेन च राघव ।प्रसादयामि प्रेष्यो ऽहं न खल्वाज्ञापयामि ते॥
satkriyāṃ vihitāṃ tāvadgṛhāṇa tvaṃ mayodyatām |praṇayādvahumānācca sauhṛdena ca rāghava |prasādayāmi preṣyo 'haṃ na khalvājñāpayāmi te ||
एवमुक्तस्ततो रामः प्रत्युवाच विभिषणम् ।रक्षसां वानराणां च सर्वेषां चोपशृण्वताम्॥
evamuktastato rāmaḥ pratyuvāca vibhiṣaṇam |rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca sarveṣāṃ copaśṛṇvatām ||
पूजितो ऽहं त्वया सौम्य साचिव्येन परन्तप ।सर्वात्मना च चेष्टाभिः सौहृदेनोत्तमेन च॥
pūjito 'haṃ tvayā saumya sācivyena parantapa |sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥ sauhṛdenottamena ca ||
न खल्वेतन्न कुर्यां ते वचनं राक्षसेश्वर ।तं तु मे भ्रातरं द्रष्टुं भरतं त्वरते मनः ।मां निवर्तयितुं यो ऽसौ चित्रकूटमुपागतः॥
na khalvetanna kuryāṃ te vacanaṃ rākṣaseśvara |taṃ tu me bhrātaraṃ draṣṭuṃ bharataṃ tvarate manaḥ |māṃ nivartayituṃ yo 'sau citrakūṭamupāgataḥ ||
शिरसा याचतो यस्य वचनं न कृतं मया ॥ ६.१२४.२१ ॥तु मे भ्रातरं द्रष्टुं भरतं त्वरते मनः ।कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।गुरूंश्च सुहृदश्चैव पौरांश्च तनयैः सह॥
śirasā yācato yasya vacanaṃ na kṛtaṃ mayā || 6.124.21 ||tu me bhrātaraṃ draṣṭuṃ bharataṃ tvarate manaḥ |kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |gurūṃśca suhṛdaścaiva paurāṃśca tanayaiḥ saha ||
उपस्थापय मे क्षिप्रं विमानं राक्षसेश्वर ।कृतकार्यस्य मे वासः कथं स्यादिह सम्मतः॥
upasthāpaya me kṣipraṃ vimānaṃ rākṣaseśvara |kṛtakāryasya me vāsaḥ kathaṃ syādiha sammataḥ ||
अनुजानीहि मां सौम्य पूजितो ऽस्मि विभीषण ।मन्युर्न खलु कर्तव्यस्त्वरितं त्वा ऽनुमानये॥
anujānīhi māṃ saumya pūjito 'smi vibhīṣaṇa |manyurna khalu kartavyastvaritaṃ tvā 'numānaye ||
राघवस्य वचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।तं विमानं समादाय तूर्णं प्रतिनिवर्तत॥
rāghavasya vacaḥ śrutvā rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ |taṃ vimānaṃ samādāya tūrṇaṃ pratinivartata ||
ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैडूर्यमयवेदिकम् ।कूटागारैः परिक्षिप्तं सर्वतो रजतप्रभम्॥
tataḥ kāñcanacitrāṅgaṃ vaiḍūryamayavedikam |kūṭāgāraiḥ parikṣiptaṃ sarvato rajataprabham ||
पाण्डुराभिः पताकाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृतम् ।शोभितं काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितम्॥
pāṇḍurābhiḥ patākābhirdhvajaiśca samalaṅkṛtam |śobhitaṃ kāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitam ||
प्रकीर्णं किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षितम् ।घण्टाजालैः परिक्षिप्तं सर्वतो मधुरस्वनम्॥
prakīrṇaṃ kiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣitam |ghaṇṭājālaiḥ parikṣiptaṃ sarvato madhurasvanam ||
यन्मेरुशिखराकारं निर्मितं विश्वकर्मणा ।बहुभिर्भूषितं हर्म्यैर्मुक्तारजतसन्निभैः॥
yanmeruśikharākāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā |bahubhirbhūṣitaṃ harmyairmuktārajatasannibhaiḥ ||
तलैः स्फाटिकचित्राङ्गैर्वैडूर्यैश्च वरासनैः ।महार्हास्तरणो पेतैरुपपन्नं महाधनैः ॥ ६.१२४.३० ॥उपस्थितमनाधृष्यं तद्विमानं मनोजवम् ।निवेदयित्वा रामाय तस्थौ तत्र विभीषणः॥
talaiḥ sphāṭikacitrāṅgairvaiḍūryaiśca varāsanaiḥ |mahārhāstaraṇo petairupapannaṃ mahādhanaiḥ || 6.124.30 ||upasthitamanādhṛṣyaṃ tadvimānaṃ manojavam |nivedayitvā rāmāya tasthau tatra vibhīṣaṇaḥ ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे चतुर्विंशत्युत्तरशततमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe caturviṃśatyuttaraśatatamaḥ sargaḥ ||