Loading
वाल्मीकि रामायण · 23 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंपूर्णे चतुर्दशे वर्षे पञ्चम्यां लक्ष्मणाग्रजः ।भरद्वाजश्रमं प्राप्य ववन्दे नियतो मुनिम्॥
pūrṇe caturdaśe varṣe pañcamyāṃ lakṣmaṇāgrajaḥ |bharadvājaśramaṃ prāpya vavande niyato munim ||
सो ऽपृच्छदभिवाद्यैनं भरद्वाजं तपोधनम् ।शृणोषि कच्चिद्भगवन् सुभिक्षानामयं पुरे ।कच्चिच्च युक्तो भरतो जीवन्त्यपि च मातरः॥
so 'pṛcchadabhivādyainaṃ bharadvājaṃ tapodhanam |śṛṇoṣi kaccidbhagavan subhikṣānāmayaṃ pure |kaccicca yukto bharato jīvantyapi ca mātaraḥ ||
एवमुक्तस्तु रामेण भरद्वाजो महामुनिः ।प्रत्युवाच रघुश्रेष्ठं स्मितपूर्वं प्रहृष्टवत्॥
evamuktastu rāmeṇa bharadvājo mahāmuniḥ |pratyuvāca raghuśreṣṭhaṃ smitapūrvaṃ prahṛṣṭavat ||
पङ्कदिग्धस्तु भरतो जटिलस्त्वां प्रतीक्षते ।पादुके ते पुरस्कृत्य सर्वं च कुशलं गृहे॥
paṅkadigdhastu bharato jaṭilastvāṃ pratīkṣate |pāduke te puraskṛtya sarvaṃ ca kuśalaṃ gṛhe ||
त्वां पुरा चीरवसनं प्रविशन्तं महावनम् ।स्त्रीतृतीयं च्युतं राज्याद्धर्मकामं च केवलम् ।पदातिं त्यक्तसर्वस्वं पितुर्वचनकारिणम्॥
tvāṃ purā cīravasanaṃ praviśantaṃ mahāvanam |strītṛtīyaṃ cyutaṃ rājyāddharmakāmaṃ ca kevalam |padātiṃ tyaktasarvasvaṃ piturvacanakāriṇam ||
सर्वभोगैः परित्यक्तं स्वर्गच्युतमिवामरम् ।दृष्ट्वा तु करुणा पूर्वं ममासीत् समितिञ्जय॥
sarvabhogaiḥ parityaktaṃ svargacyutamivāmaram |dṛṣṭvā tu karuṇā pūrvaṃ mamāsīt samitiñjaya ||
कैकेयीवचने युक्तं वन्यमूलफलाशिनम्॥
kaikeyīvacane yuktaṃ vanyamūlaphalāśinam ||
साम्प्रतं सुसमृद्धार्थं समित्रगणबान्धवम् ।समीक्ष्य विजितारिं त्वां मम प्रीतिरनुत्तमा॥
sāmprataṃ susamṛddhārthaṃ samitragaṇabāndhavam |samīkṣya vijitāriṃ tvāṃ mama prītiranuttamā ||
सर्वं च सुखदुःखं ते विदितं मम राघव॥
sarvaṃ ca sukhaduḥkhaṃ te viditaṃ mama rāghava ||
यत्त्वया विपुलं प्राप्तं जनस्थानवधादिकम् ।ब्राह्मणार्थे नियुक्तस्य रक्षितुः सर्वतापसान्॥
yattvayā vipulaṃ prāptaṃ janasthānavadhādikam |brāhmaṇārthe niyuktasya rakṣituḥ sarvatāpasān ||
रावणेन हृता भार्या बभूवेयमनिन्दिता ।मारीचदर्शनं चैव सीतोन्मथनमेव च॥
rāvaṇena hṛtā bhāryā babhūveyamaninditā |mārīcadarśanaṃ caiva sītonmathanameva ca ||
कबन्धदर्शनं चैव पम्पाभिगमनं तथा ।सुग्रीवेण च ते सख्यं यच्च वाली हतस्त्वया॥
kabandhadarśanaṃ caiva pampābhigamanaṃ tathā |sugrīveṇa ca te sakhyaṃ yacca vālī hatastvayā ||
मार्गणं चैव वैदेह्याः कर्म वातात्मजस्य च ।विदितायां च वैदेह्यां नलसेतुर्यथा कृतः॥
mārgaṇaṃ caiva vaidehyāḥ karma vātātmajasya ca |viditāyāṃ ca vaidehyāṃ nalaseturyathā kṛtaḥ ||
यथा वा दीपिता लङ्का प्रहृष्टैर्हरियूथपैः ।सपुत्रबान्धवामात्यः सबलः सहवाहनः॥
yathā vā dīpitā laṅkā prahṛṣṭairhariyūthapaiḥ |saputrabāndhavāmātyaḥ sabalaḥ sahavāhanaḥ ||
यथा विनिहतः सङ्ख्ये रावणो देवकम्टकः ।समागमश्च त्रिदशैर्यथा दत्तश्च ते वरः ।सर्वं ममैतद्विदितं तपसा धर्मवत्सल॥
yathā vinihataḥ saṅkhye rāvaṇo devakamṭakaḥ |samāgamaśca tridaśairyathā dattaśca te varaḥ |sarvaṃ mamaitadviditaṃ tapasā dharmavatsala ||
अहमप्यत्र ते दद्मि वरं शस्त्रभृतां वर ।अर्ध्यमद्य गृहाणेदमयोध्यां श्वो गमिष्यसि॥
ahamapyatra te dadmi varaṃ śastrabhṛtāṃ vara |ardhyamadya gṛhāṇedamayodhyāṃ śvo gamiṣyasi ||
तस्य तच्छिरसा वाक्यं प्रतिगृह्य नृपात्मजः ।बाढमित्येव संहृष्टो धीमान् वरमयाचत ।अकाले फलिनो वृक्षाः सर्वे चापि मधुस्रवाः॥
tasya tacchirasā vākyaṃ pratigṛhya nṛpātmajaḥ |bāḍhamityeva saṃhṛṣṭo dhīmān varamayācata |akāle phalino vṛkṣāḥ sarve cāpi madhusravāḥ ||
फलान्यमृतकल्पानि बहूनि विविधानि च ।भवन्तु मार्गे भगवन्नयोध्यां प्रति गच्छतः॥
phalānyamṛtakalpāni bahūni vividhāni ca |bhavantu mārge bhagavannayodhyāṃ prati gacchataḥ ||
तथेति च प्रतिज्ञाते वचनात् समनन्तरम् ।अभवन् पादपास्तत्र स्वर्गपादपसन्निभाः॥
tatheti ca pratijñāte vacanāt samanantaram |abhavan pādapāstatra svargapādapasannibhāḥ ||
निष्फलाः फलिनश्चासन् विपुष्पाः पुष्पशालिनः ।शुष्काः समग्रपत्रास्ते नगाश्चैव मधुस्रवाः॥
niṣphalāḥ phalinaścāsan vipuṣpāḥ puṣpaśālinaḥ |śuṣkāḥ samagrapatrāste nagāścaiva madhusravāḥ ||
सर्वतो योजनास्तिस्रो गच्छतामभवंस्तदा॥
sarvato yojanāstisro gacchatāmabhavaṃstadā ||
ततः प्रहृष्टाः प्लवगर्षभास्ते बहूनि दिव्यानि फलानि चैव ।कामादुपाश्नन्ति सहस्रशस्ते मुदा ऽन्विताः स्वर्गजितो यथैव॥
tataḥ prahṛṣṭāḥ plavagarṣabhāste bahūni divyāni phalāni caiva |kāmādupāśnanti sahasraśaste mudā 'nvitāḥ svargajito yathaiva ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्तविंशत्युत्तरशततमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe saptaviṃśatyuttaraśatatamaḥ sargaḥ ||