Valmiki Ramayana · 24 verses
Read this chapter as a bookस तु राक्षसशार्दूलो निद्रामदसमाकुलः ।राजमार्गं श्रिया जुष्टं ययौ विपुलविक्रमः॥
sa tu rākṣasaśārdūlo nidrāmadasamākulaḥ |rājamārgaṃ śriyā juṣṭaṃ yayau vipulavikramaḥ ||
राक्षसानां सहस्रैश्च वृतः परमदुर्जयः ।गृहेभ्यः पुष्पवर्षेण कीर्यमाणस्तदा ययौ॥
rākṣasānāṃ sahasraiśca vṛtaḥ paramadurjayaḥ |gṛhebhyaḥ puṣpavarṣeṇa kīryamāṇastadā yayau ||
स हेमजालिविततं भानुभास्वरदर्शनम् ।ददर्श विपुलं रम्यं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्॥
sa hemajālivitataṃ bhānubhāsvaradarśanam |dadarśa vipulaṃ ramyaṃ rākṣasendraniveśanam ||
स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं प्रविश्य रक्षोधिपतेर्निवेशम् ।ददर्श दूरे ऽग्रजमासनस्थं स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम्॥
sa tattadā sūrya ivābhrajālaṃ praviśya rakṣodhipaterniveśam |dadarśa dūre 'grajamāsanasthaṃ svayambhuvaṃ śakra ivāsanastham ||
भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोगणसमन्वितम् ।कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम्॥
bhrātuḥ sa bhavanaṃ gacchan rakṣogaṇasamanvitam |kumbhakarṇaḥ padanyāsairakampayata medinīm ||
सो ऽभिगम्य गृहं भ्रातुः कक्ष्यामभिविगाह्य च ।ददर्शोद्विग्नमासीनं विमाने पुष्पके गुरुम्॥
so 'bhigamya gṛhaṃ bhrātuḥ kakṣyāmabhivigāhya ca |dadarśodvignamāsīnaṃ vimāne puṣpake gurum ||
अथ दृष्ट्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णमुपस्थितम् ।तूर्णमुत्थाय संहृष्टः सन्निकर्षमुपानयत्॥
atha dṛṣṭvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇamupasthitam |tūrṇamutthāya saṃhṛṣṭaḥ sannikarṣamupānayat ||
अथासीनस्य पर्यङ्के कुम्भकर्णो महाबलः ।भ्रातुर्ववन्दे चरणौ किं कृत्यमिति चाब्रवीत्॥
athāsīnasya paryaṅke kumbhakarṇo mahābalaḥ |bhrāturvavande caraṇau kiṃ kṛtyamiti cābravīt ||
उत्पत्य चैनं मुदितो रावणः परिषस्वजे ।स भ्रात्रा सम्परिष्वक्तो यथावच्छाभिनन्दितः॥
utpatya cainaṃ mudito rāvaṇaḥ pariṣasvaje |sa bhrātrā sampariṣvakto yathāvacchābhinanditaḥ ||
कुम्भकर्णः शुभं दिव्यं प्रतिपेदे वरासनम् ।स तदासनमाश्रित्य कुम्भकर्णो महाबलः ।संरक्तनयनः कोपाद्रावणं वाक्यमब्रवीत्॥
kumbhakarṇaḥ śubhaṃ divyaṃ pratipede varāsanam |sa tadāsanamāśritya kumbhakarṇo mahābalaḥ |saṃraktanayanaḥ kopādrāvaṇaṃ vākyamabravīt ||
किमर्थमहमादृत्य त्वया राजन् विबोधितः ।शंस कस्माद्भयं ते ऽस्ति को ऽद्य प्रेतो भविष्यति॥
kimarthamahamādṛtya tvayā rājan vibodhitaḥ |śaṃsa kasmādbhayaṃ te 'sti ko 'dya preto bhaviṣyati ||
भ्रातरं रावणः कुद्धं कुम्भकर्णमवस्थितम् ।ईषत्तु परिवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां वाक्यमब्रवीत्॥
bhrātaraṃ rāvaṇaḥ kuddhaṃ kumbhakarṇamavasthitam |īṣattu parivṛttābhyāṃ netrābhyāṃ vākyamabravīt ||
अद्य ते सुमहान् कालः शयानस्य महाबल ।सुखितस्त्वं न जानीषे मम रामकृतं भयम्॥
adya te sumahān kālaḥ śayānasya mahābala |sukhitastvaṃ na jānīṣe mama rāmakṛtaṃ bhayam ||
एष दाशरथी रामः सुग्रीवसहितो बली ।समुद्रं सबलस्तीर्त्वा मूलं नः परिकृन्तति॥
eṣa dāśarathī rāmaḥ sugrīvasahito balī |samudraṃ sabalastīrtvā mūlaṃ naḥ parikṛntati ||
हन्त पश्यस्व लङ्कायां वनान्युपवनानि च ।सेतुना सुखमागम्य वानरैकार्णवीकृतम्॥
hanta paśyasva laṅkāyāṃ vanānyupavanāni ca |setunā sukhamāgamya vānaraikārṇavīkṛtam ||
ये रक्षसां मुख्यतमा हतास्ते वानरैर्युधि ।वानराणां क्षयं युद्धे न पश्यामि कदाचन॥
ye rakṣasāṃ mukhyatamā hatāste vānarairyudhi |vānarāṇāṃ kṣayaṃ yuddhe na paśyāmi kadācana ||
न चापि वानरा युद्धे जितपूर्वाः कदाचन॥
na cāpi vānarā yuddhe jitapūrvāḥ kadācana ||
तदेतद्भयमुत्पन्नं त्रायस्वेमां महाबल ।नाशय त्वमिमानद्य तदर्थं बोधितो भवान्॥
tadetadbhayamutpannaṃ trāyasvemāṃ mahābala |nāśaya tvamimānadya tadarthaṃ bodhito bhavān ||
सर्वक्षपितकोशं च स त्वमभ्यवपद्य माम् ।त्रायस्वेमां पुरीं लङ्कां बालवृद्धावशेषिताम्॥
sarvakṣapitakośaṃ ca sa tvamabhyavapadya mām |trāyasvemāṃ purīṃ laṅkāṃ bālavṛddhāvaśeṣitām ||
भ्रातुरर्थे महाबाहो कुरु कर्म सुदुष्करम् ।मयैवं नोक्तपूर्वो हि कच्चिद् भ्रातः परन्तप॥
bhrāturarthe mahābāho kuru karma suduṣkaram |mayaivaṃ noktapūrvo hi kaccid bhrātaḥ parantapa ||
त्वय्यस्ति तु मम स्नेहः परा सम्भावना च मे ।दैवासुरेषु युद्धेषु बहुशो राक्षसर्षभ ।त्वया देवाः प्रतिव्यूह्य निर्जिताश्चासुरा युधि॥
tvayyasti tu mama snehaḥ parā sambhāvanā ca me |daivāsureṣu yuddheṣu bahuśo rākṣasarṣabha |tvayā devāḥ prativyūhya nirjitāścāsurā yudhi ||
तदेतत् सर्वमातिष्ठ वीर्यं भीमपराक्रम ।न हि ते सर्वभूतेषु दृश्यते सदृशो बली॥
tadetat sarvamātiṣṭha vīryaṃ bhīmaparākrama |na hi te sarvabhūteṣu dṛśyate sadṛśo balī ||
कुरुष्व मे प्रियहितमेतदुत्तमं यथाप्रियं प्रियरणबान्धवप्रिय ।स्वतेजसा विधम सपत्नवाहिनीं शरद्घनं पवन इवोद्यतो महान्॥
kuruṣva me priyahitametaduttamaṃ yathāpriyaṃ priyaraṇabāndhavapriya |svatejasā vidhama sapatnavāhinīṃ śaradghanaṃ pavana ivodyato mahān ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे द्विषष्टितमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe dviṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ||