वाल्मीकि रामायण · 17 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंतच्छ्रुत्वा हर्षमापेदे राघवो भ्रातृभिः सह ।वाक्यं चाद्भुतसङ्काशं तदा प्रोवाच लक्ष्मणम्॥
tacchrutvā harṣamāpede rāghavo bhrātṛbhiḥ saha |vākyaṃ cādbhutasaṅkāśaṃ tadā provāca lakṣmaṇam ||
इमौ कुमारौ सौमित्रे तव धर्मविशारदौ ।अङ्गदश्चन्द्रकेतुश्च राज्यार्थे दृढविक्रमौ॥
imau kumārau saumitre tava dharmaviśāradau |aṅgadaścandraketuśca rājyārthe dṛḍhavikramau ||
इमौ राज्ये ऽभिषेक्ष्यामि देशः साधु विधीयताम् ।रमणीयो ह्यसम्बाधो रमेतां यत्र धन्विनौ॥
imau rājye 'bhiṣekṣyāmi deśaḥ sādhu vidhīyatām |ramaṇīyo hyasambādho rametāṃ yatra dhanvinau ||
न राज्ञो यत्र पीडा स्यान्नाश्रमाणां विनाशनम् ।स देशो दृश्यतां सौम्य नापराध्यामहे यथा॥
na rājño yatra pīḍā syānnāśramāṇāṃ vināśanam |sa deśo dṛśyatāṃ saumya nāparādhyāmahe yathā ||
तथोक्तवति रामे तु भरतः प्रत्युवाच ह ।अयं कारुपथो देशो रमणीयो निरामयः॥
tathoktavati rāme tu bharataḥ pratyuvāca ha |ayaṃ kārupatho deśo ramaṇīyo nirāmayaḥ ||
निवेश्यतां तत्र पुरमङ्गदस्य महात्मनः ।चन्द्रकेतोः सुरुचिरं चन्द्रकान्तं निरामयम्॥
niveśyatāṃ tatra puramaṅgadasya mahātmanaḥ |candraketoḥ suruciraṃ candrakāntaṃ nirāmayam ||
तद्वाक्यं भरतेनोक्तं प्रतिजग्राह राघवः ।तं च कृत्वा वशे देशमङ्गदस्य न्यवेशयत्॥
tadvākyaṃ bharatenoktaṃ pratijagrāha rāghavaḥ |taṃ ca kṛtvā vaśe deśamaṅgadasya nyaveśayat ||
अङ्गदीया पुरी रम्याप्यङ्गदस्य निवेशिता ।रमणीया सुगुप्ता च रामेणाक्लिष्टकर्मणा॥
aṅgadīyā purī ramyāpyaṅgadasya niveśitā |ramaṇīyā suguptā ca rāmeṇākliṣṭakarmaṇā ||
चन्द्रकेतोश्च मल्लस्य मल्लभूम्यां निवेशिता ।चन्द्रकान्तेति विख्याता दिव्या स्वर्गपुरी यथा॥
candraketośca mallasya mallabhūmyāṃ niveśitā |candrakānteti vikhyātā divyā svargapurī yathā ||
ततो रामः परां प्रीतिं लक्ष्मणो भरतस्तथा ।ययुर्युद्धे दुराधर्षा अभिषेकं च चक्रिरे॥
tato rāmaḥ parāṃ prītiṃ lakṣmaṇo bharatastathā |yayuryuddhe durādharṣā abhiṣekaṃ ca cakrire ||
अभिषिच्य कुमारौ स प्रस्थापयति राघवः ।अङ्गदं पश्चिमां भूमिं चन्द्रकेतुमुदङ्मुखम्॥
abhiṣicya kumārau sa prasthāpayati rāghavaḥ |aṅgadaṃ paścimāṃ bhūmiṃ candraketumudaṅmukham ||
अङ्गदं चापि सौमित्रिर्लक्ष्मणो ऽनुजगाम ह ।चन्द्रकेतोस्तु भरतः पार्ष्णिग्राहो बभूव ह॥
aṅgadaṃ cāpi saumitrirlakṣmaṇo 'nujagāma ha |candraketostu bharataḥ pārṣṇigrāho babhūva ha ||
लक्ष्मणस्त्वङ्गदीयायां संवत्सरमथोषितः ।पुत्रे स्थिते दुराधर्षे अयोध्यां पुनरागमत्॥
lakṣmaṇastvaṅgadīyāyāṃ saṃvatsaramathoṣitaḥ |putre sthite durādharṣe ayodhyāṃ punarāgamat ||
भरतो ऽपि तथैवोष्य संवत्सरमतो ऽधिकम् ।अयोध्यां पुनरागम्य रामपादावुपास्त सः॥
bharato 'pi tathaivoṣya saṃvatsaramato 'dhikam |ayodhyāṃ punarāgamya rāmapādāvupāsta saḥ ||
उभौ सौमित्रिभरतौ रामपादावनुव्रतौ ।कालं गतमपि स्नेहान्न जज्ञाते ऽतिधार्मिकौ॥
ubhau saumitribharatau rāmapādāvanuvratau |kālaṃ gatamapi snehānna jajñāte 'tidhārmikau ||
एवं वर्षसहस्राणि दश तेषां ययुस्तदा ।धर्मे प्रयतमानानां पौरकार्येषु नित्यदा॥
evaṃ varṣasahasrāṇi daśa teṣāṃ yayustadā |dharme prayatamānānāṃ paurakāryeṣu nityadā ||
विहृत्य कालं परिपूर्णमानसाः श्रिया वृता धर्मपुरे सुसंस्थिताः ।त्रयः समिद्धा इव दीप्ततेजसो महाध्वरे साधु हुतास्त्रयो ऽग्नयः॥
vihṛtya kālaṃ paripūrṇamānasāḥ śriyā vṛtā dharmapure susaṃsthitāḥ |trayaḥ samiddhā iva dīptatejaso mahādhvare sādhu hutāstrayo 'gnayaḥ ||