Valmiki Ramayana · 17 verses
Read this chapter as a bookकस्यचित्त्वथ कालस्य रामे धर्मपरे स्थिते ।कालस्तापसरूपेण राजद्वारमुपागमत्॥
kasyacittvatha kālasya rāme dharmapare sthite |kālastāpasarūpeṇa rājadvāramupāgamat ||
सो ऽब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं धृतिमन्तं यशश्विनम् ।मां निवेदय रामाय सम्प्राप्तं कार्यगौरवात्॥
so 'bravīllakṣmaṇaṃ vākyaṃ dhṛtimantaṃ yaśaśvinam |māṃ nivedaya rāmāya samprāptaṃ kāryagauravāt ||
दूतो ऽस्म्यतिबलस्याहं महर्षेरमितौजसः ।रामं दिदृक्षुरायातः कार्येण हि महाबल॥
dūto 'smyatibalasyāhaṃ maharṣeramitaujasaḥ |rāmaṃ didṛkṣurāyātaḥ kāryeṇa hi mahābala ||
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिस्त्वरया ऽन्वितः ।न्यवेदयत रामाय तापसं तं समागतम्॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā saumitristvarayā 'nvitaḥ |nyavedayata rāmāya tāpasaṃ taṃ samāgatam ||
जयस्व राम धर्मेण उभौ लोकौ महाद्युते ।दूतस्त्वां द्रष्टुमायातस्तपसा भास्करप्रभः॥
jayasva rāma dharmeṇa ubhau lokau mahādyute |dūtastvāṃ draṣṭumāyātastapasā bhāskaraprabhaḥ ||
तद्वाक्यं लक्ष्मणेनोक्तं श्रुत्वा राम उवाच ह ।प्रवेश्यतां मुनिस्तात महौजास्तस्य वाक्यधृत्॥
tadvākyaṃ lakṣmaṇenoktaṃ śrutvā rāma uvāca ha |praveśyatāṃ munistāta mahaujāstasya vākyadhṛt ||
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा प्रावेशयत तं मुनिम् ।ज्वलन्तमेव तेजोभिः प्रदहन्तमिवांशुभिः॥
saumitristu tathetyuktvā prāveśayata taṃ munim |jvalantameva tejobhiḥ pradahantamivāṃśubhiḥ ||
सो ऽभिगम्य रघुश्रेष्ठं दीप्यपानं स्वतेजसा ।ऋषिर्मधुरया वाचा वर्धस्वेत्याह राघवम्॥
so 'bhigamya raghuśreṣṭhaṃ dīpyapānaṃ svatejasā |ṛṣirmadhurayā vācā vardhasvetyāha rāghavam ||
तस्मै रामो महातेजाः पूजामर्घ्यपुरोगमाम् ।ददौ कुशलमव्यग्रं प्रष्टुमेवोपचक्रमे॥
tasmai rāmo mahātejāḥ pūjāmarghyapurogamām |dadau kuśalamavyagraṃ praṣṭumevopacakrame ||
पृष्टश्च कुशलं तेन रामेण वदतां वरः ।आसने काञ्चने दिव्ये निषसाद महायशाः॥
pṛṣṭaśca kuśalaṃ tena rāmeṇa vadatāṃ varaḥ |āsane kāñcane divye niṣasāda mahāyaśāḥ ||
तमुवाच ततो रामः स्वागतं ते महामुने ।प्रापयास्य च वाक्यानि यतो दूतस्त्वमागतः॥
tamuvāca tato rāmaḥ svāgataṃ te mahāmune |prāpayāsya ca vākyāni yato dūtastvamāgataḥ ||
चोदितो राजसिंहेन मुनिर्वाक्यमभाषत ।द्वन्द्वमेतत्प्रवक्तव्यं हितं वै यद्यपेक्षसे॥
codito rājasiṃhena munirvākyamabhāṣata |dvandvametatpravaktavyaṃ hitaṃ vai yadyapekṣase ||
यः शृणोति निरीक्षेद्वा स वध्यो भविता तव ।भवेद्वै मुनिमुख्यस्य वचनं यद्यपेक्षसे॥
yaḥ śṛṇoti nirīkṣedvā sa vadhyo bhavitā tava |bhavedvai munimukhyasya vacanaṃ yadyapekṣase ||
स तथेति प्रतिज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।द्वारि तिष्ठ महाबाहो प्रतिहारं विसर्जय॥
sa tatheti pratijñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |dvāri tiṣṭha mahābāho pratihāraṃ visarjaya ||
स मे वध्यः खलु भवेत् कथाद्वन्द्वं समीरितम् ।ऋषेर्मम च सौमित्रे पश्येद्वा शृणुयाच्च यः॥
sa me vadhyaḥ khalu bhavet kathādvandvaṃ samīritam |ṛṣermama ca saumitre paśyedvā śṛṇuyācca yaḥ ||
ततो निक्षिप्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं द्वारि सङ्ग्रहम् ।तमुवाच मुने वाक्यं कथयस्वेति राघवः॥
tato nikṣipya kākutstho lakṣmaṇaṃ dvāri saṅgraham |tamuvāca mune vākyaṃ kathayasveti rāghavaḥ ||
यत्ते मनीषितं वाक्यं येन वा ऽसि समाहितः ।कथयस्वाविशङ्कस्त्वं ममापि हृदि वर्तते॥
yatte manīṣitaṃ vākyaṃ yena vā 'si samāhitaḥ |kathayasvāviśaṅkastvaṃ mamāpi hṛdi vartate ||