Parva.Adhyaya 12.183

भृगुरुवाचसत्यं ब्रह्म तपः सत्यं सत्यं सृजति च प्रजाःसत्येन धार्यते लोकः स्वर्गं सत्येन गच्छति

bhṛguruvācasatyaṃ brahma tapaḥ satyaṃ satyaṃ sṛjati ca prajāḥsatyena dhāryate lokaḥ svargaṃ satyena gacchati

अनृतं तमसो रूपं तमसा नीयते ह्यधःतमोग्रस्ता न पश्यन्ति प्रकाशं तमसावृतम्

anṛtaṃ tamaso rūpaṃ tamasā nīyate hyadhaḥtamograstā na paśyanti prakāśaṃ tamasāvṛtam

स्वर्गः प्रकाश इत्याहुर्नरकं तम एव चसत्यानृतात्तदुभयं प्राप्यते जगतीचरैः

svargaḥ prakāśa ityāhurnarakaṃ tama eva casatyānṛtāttadubhayaṃ prāpyate jagatīcaraiḥ

तत्र त्वेवंविधा वृत्तिर्लोके सत्यानृता भवेत्धर्माधर्मौ प्रकाशश्च तमो दुःखं सुखं तथा

tatra tvevaṃvidhā vṛttirloke satyānṛtā bhavetdharmādharmau prakāśaśca tamo duḥkhaṃ sukhaṃ tathā

तत्र यत्सत्यं स धर्मो यो धर्मः स प्रकाशो यः प्रकाशस्तत्सुखमितितत्र यदनृतं सोऽधर्मो योऽधर्मस्तत्तमो यत्तमस्तद्दुःखमिति

tatra yatsatyaṃ sa dharmo yo dharmaḥ sa prakāśo yaḥ prakāśastatsukhamititatra yadanṛtaṃ so'dharmo yo'dharmastattamo yattamastadduḥkhamiti

अत्रोच्यतेशारीरैर्मानसैर्दुःखैः सुखैश्चाप्यसुखोदयैःलोकसृष्टिं प्रपश्यन्तो न मुह्यन्ति विचक्षणाः

atrocyateśārīrairmānasairduḥkhaiḥ sukhaiścāpyasukhodayaiḥlokasṛṣṭiṃ prapaśyanto na muhyanti vicakṣaṇāḥ

तत्र दुःखविमोक्षार्थं प्रयतेत विचक्षणःसुखं ह्यनित्यं भूतानामिह लोके परत्र च

tatra duḥkhavimokṣārthaṃ prayateta vicakṣaṇaḥsukhaṃ hyanityaṃ bhūtānāmiha loke paratra ca

राहुग्रस्तस्य सोमस्य यथा ज्योत्स्ना न भासतेतथा तमोभिभूतानां भूतानां भ्रश्यते सुखम्

rāhugrastasya somasya yathā jyotsnā na bhāsatetathā tamobhibhūtānāṃ bhūtānāṃ bhraśyate sukham

तत्खलु द्विविधं सुखमुच्यते शारीरं मानसं चइह खल्वमुष्मिंश्च लोके सर्वारम्भप्रवृत्तयः सुखार्था अभिधीयन्तेन ह्यतस्त्रिवर्गफलं विशिष्टतरमस्तिस एष काम्यो गुणविशेषो धर्मार्थयोरारम्भस्तद्धेतुरस्योत्पत्तिः सुखप्रयोजना

tatkhalu dvividhaṃ sukhamucyate śārīraṃ mānasaṃ caiha khalvamuṣmiṃśca loke sarvārambhapravṛttayaḥ sukhārthā abhidhīyantena hyatastrivargaphalaṃ viśiṣṭataramastisa eṣa kāmyo guṇaviśeṣo dharmārthayorārambhastaddheturasyotpattiḥ sukhaprayojanā

भरद्वाज उवाच · bharadvāja uvāca

यदेतद्भवताभिहितं सुखानां परमाः स्त्रिय इति तन्न गृह्णीमःन ह्येषामृषीणां महति स्थितानामप्राप्य एष गुणविशेषो न चैनमभिलषन्तिश्रूयते च भगवांस्त्रिलोककृद्ब्रह्मा प्रभुरेकाकी तिष्ठतिब्रह्मचारी न कामसुखेष्वात्मानमवदधातिअपि च भगवान्विश्वेश्वर उमापतिः काममभिवर्तमानमनङ्गत्वेन शममनयत्तस्माद्ब्रूमो न महात्मभिरयं प्रतिगृहीतो न त्वेष तावद्विशिष्टो गुण इति नैतद्भगवतः प्रत्येमिभगवता तूक्तं सुखानां परमाः स्त्रिय इतिलोकप्रवादोऽपि च भवति द्विविधः फलोदयः सुकृतात्सुखमवाप्यते दुष्कृताद्दुःखमितिअत्रोच्यताम्

yadetadbhavatābhihitaṃ sukhānāṃ paramāḥ striya iti tanna gṛhṇīmaḥna hyeṣāmṛṣīṇāṃ mahati sthitānāmaprāpya eṣa guṇaviśeṣo na cainamabhilaṣantiśrūyate ca bhagavāṃstrilokakṛdbrahmā prabhurekākī tiṣṭhatibrahmacārī na kāmasukheṣvātmānamavadadhātiapi ca bhagavānviśveśvara umāpatiḥ kāmamabhivartamānamanaṅgatvena śamamanayattasmādbrūmo na mahātmabhirayaṃ pratigṛhīto na tveṣa tāvadviśiṣṭo guṇa iti naitadbhagavataḥ pratyemibhagavatā tūktaṃ sukhānāṃ paramāḥ striya itilokapravādo'pi ca bhavati dvividhaḥ phalodayaḥ sukṛtātsukhamavāpyate duṣkṛtādduḥkhamitiatrocyatām

भृगुरुवाचअनृतात्खलु तमः प्रादुर्भूतं तमोग्रस्ता अधर्ममेवानुवर्तन्ते न धर्मम्क्रोधलोभमोहमानानृतादिभिरवच्छन्ना न खल्वस्मिँल्लोके न चामुत्र सुखमाप्नुवन्तिविविधव्याधिगणोपतापैरवकीर्यन्तेवधबन्धरोगपरिक्लेशादिभिश्च क्षुत्पिपासाश्रमकृतैरुपतापैरुपतप्यन्तेचण्डवातात्युष्णातिशीतकृतैश्च प्रतिभयैः शारीरैर्दुःखैरुपतप्यन्तेबन्धुधनविनाशविप्रयोगकृतैश्च मानसैः शोकैरभिभूयन्ते जरामृत्युकृतैश्चान्यैरिति

bhṛguruvācaanṛtātkhalu tamaḥ prādurbhūtaṃ tamograstā adharmamevānuvartante na dharmamkrodhalobhamohamānānṛtādibhiravacchannā na khalvasmim̐lloke na cāmutra sukhamāpnuvantivividhavyādhigaṇopatāpairavakīryantevadhabandharogaparikleśādibhiśca kṣutpipāsāśramakṛtairupatāpairupatapyantecaṇḍavātātyuṣṇātiśītakṛtaiśca pratibhayaiḥ śārīrairduḥkhairupatapyantebandhudhanavināśaviprayogakṛtaiśca mānasaiḥ śokairabhibhūyante jarāmṛtyukṛtaiścānyairiti

यस्त्वेतैः शारीरैर्मानसैर्दुःखैर्न स्पृश्यते स सुखं वेदन चैते दोषाः स्वर्गे प्रादुर्भवन्तितत्र भवति खलु

yastvetaiḥ śārīrairmānasairduḥkhairna spṛśyate sa sukhaṃ vedana caite doṣāḥ svarge prādurbhavantitatra bhavati khalu

सुसुखः पवनः स्वर्गे गन्धश्च सुरभिस्तथाक्षुत्पिपासाश्रमो नास्ति न जरा न च पापकम्

susukhaḥ pavanaḥ svarge gandhaśca surabhistathākṣutpipāsāśramo nāsti na jarā na ca pāpakam

नित्यमेव सुखं स्वर्गे सुखं दुःखमिहोभयम्नरके दुःखमेवाहुः समं तु परमं पदम्

nityameva sukhaṃ svarge sukhaṃ duḥkhamihobhayamnarake duḥkhamevāhuḥ samaṃ tu paramaṃ padam

पृथिवी सर्वभूतानां जनित्री तद्विधाः स्त्रियःपुमान्प्रजापतिस्तत्र शुक्रं तेजोमयं विदुः

pṛthivī sarvabhūtānāṃ janitrī tadvidhāḥ striyaḥpumānprajāpatistatra śukraṃ tejomayaṃ viduḥ

इत्येतल्लोकनिर्माणं ब्रह्मणा विहितं पुराप्रजा विपरिवर्तन्ते स्वैः स्वैः कर्मभिरावृताः

ityetallokanirmāṇaṃ brahmaṇā vihitaṃ purāprajā viparivartante svaiḥ svaiḥ karmabhirāvṛtāḥ