Parva.Adhyaya 13.105

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

एको लोकः सुकृतिनां सर्वे त्वाहो पितामहउत तत्रापि नानात्वं तन्मे ब्रूहि पितामह

eko lokaḥ sukṛtināṃ sarve tvāho pitāmahauta tatrāpi nānātvaṃ tanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

कर्मभिः पार्थ नानात्वं लोकानां यान्ति मानवाःपुण्यान्पुण्यकृतो यान्ति पापान्पापकृतो जनाः

karmabhiḥ pārtha nānātvaṃ lokānāṃ yānti mānavāḥpuṇyānpuṇyakṛto yānti pāpānpāpakṛto janāḥ

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्गौतमस्य मुनेस्तात संवादं वासवस्य च

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamgautamasya munestāta saṃvādaṃ vāsavasya ca

ब्राह्मणो गौतमः कश्चिन्मृदुर्दान्तो जितेन्द्रियःमहावने हस्तिशिशुं परिद्यूनममातृकम्

brāhmaṇo gautamaḥ kaścinmṛdurdānto jitendriyaḥmahāvane hastiśiśuṃ paridyūnamamātṛkam

तं दृष्ट्वा जीवयामास सानुक्रोशो धृतव्रतःस तु दीर्घेण कालेन बभूवातिबलो महान्

taṃ dṛṣṭvā jīvayāmāsa sānukrośo dhṛtavrataḥsa tu dīrgheṇa kālena babhūvātibalo mahān

तं प्रभिन्नं महानागं प्रस्रुतं सर्वतो मदम्धृतराष्ट्रस्य रूपेण शक्रो जग्राह हस्तिनम्

taṃ prabhinnaṃ mahānāgaṃ prasrutaṃ sarvato madamdhṛtarāṣṭrasya rūpeṇa śakro jagrāha hastinam

ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा गौतमः संशितव्रतःअभ्यभाषत राजानं धृतराष्ट्रं महातपाः

hriyamāṇaṃ tu taṃ dṛṣṭvā gautamaḥ saṃśitavrataḥabhyabhāṣata rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ mahātapāḥ

मा मे हार्षीर्हस्तिनं पुत्रमेनं; दुःखात्पुष्टं धृतराष्ट्राकृतज्ञमित्रं सतां सप्तपदं वदन्ति; मित्रद्रोहो नैव राजन्स्पृशेत्त्वाम्

mā me hārṣīrhastinaṃ putramenaṃ; duḥkhātpuṣṭaṃ dhṛtarāṣṭrākṛtajñamitraṃ satāṃ saptapadaṃ vadanti; mitradroho naiva rājanspṛśettvām

इध्मोदकप्रदातारं शून्यपालकमाश्रमेविनीतमाचार्यकुले सुयुक्तं गुरुकर्मणि

idhmodakapradātāraṃ śūnyapālakamāśramevinītamācāryakule suyuktaṃ gurukarmaṇi

शिष्टं दान्तं कृतज्ञं च प्रियं च सततं ममन मे विक्रोशतो राजन्हर्तुमर्हसि कुञ्जरम्

śiṣṭaṃ dāntaṃ kṛtajñaṃ ca priyaṃ ca satataṃ mamana me vikrośato rājanhartumarhasi kuñjaram

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

गवां सहस्रं भवते ददामि; दासीशतं निष्कशतानि पञ्चअन्यच्च वित्तं विविधं महर्षे; किं ब्राह्मणस्येह गजेन कृत्यम्

gavāṃ sahasraṃ bhavate dadāmi; dāsīśataṃ niṣkaśatāni pañcaanyacca vittaṃ vividhaṃ maharṣe; kiṃ brāhmaṇasyeha gajena kṛtyam

गौतम उवाच · gautama uvāca

त्वामेव गावोऽभि भवन्तु राज;न्दास्यः सनिष्का विविधं च रत्नम्अन्यच्च वित्तं विविधं नरेन्द्र; किं ब्राह्मणस्येह धनेन कृत्यम्

tvāmeva gāvo'bhi bhavantu rāja;ndāsyaḥ saniṣkā vividhaṃ ca ratnamanyacca vittaṃ vividhaṃ narendra; kiṃ brāhmaṇasyeha dhanena kṛtyam

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ब्राह्मणानां हस्तिभिर्नास्ति कृत्यं; राजन्यानां नागकुलानि विप्रस्वं वाहनं नयतो नास्त्यधर्मो; नागश्रेष्ठाद्गौतमास्मान्निवर्त

brāhmaṇānāṃ hastibhirnāsti kṛtyaṃ; rājanyānāṃ nāgakulāni viprasvaṃ vāhanaṃ nayato nāstyadharmo; nāgaśreṣṭhādgautamāsmānnivarta

गौतम उवाच · gautama uvāca

यत्र प्रेतो नन्दति पुण्यकर्मा; यत्र प्रेतः शोचति पापकर्मावैवस्वतस्य सदने महात्मन;स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

yatra preto nandati puṇyakarmā; yatra pretaḥ śocati pāpakarmāvaivasvatasya sadane mahātmana;statra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये निष्क्रिया नास्तिकाः श्रद्दधानाः; पापात्मान इन्द्रियार्थे निविष्टाःयमस्य ते यातनां प्राप्नुवन्ति; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

ye niṣkriyā nāstikāḥ śraddadhānāḥ; pāpātmāna indriyārthe niviṣṭāḥyamasya te yātanāṃ prāpnuvanti; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

वैवस्वती संयमनी जनानां; यत्रानृतं नोच्यते यत्र सत्यम्यत्राबला बलिनं यातयन्ति; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

vaivasvatī saṃyamanī janānāṃ; yatrānṛtaṃ nocyate yatra satyamyatrābalā balinaṃ yātayanti; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ज्येष्ठां स्वसारं पितरं मातरं च; गुरुं यथा मानयन्तश्चरन्तितथाविधानामेष लोको महर्षे; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

jyeṣṭhāṃ svasāraṃ pitaraṃ mātaraṃ ca; guruṃ yathā mānayantaścarantitathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

मन्दाकिनी वैश्रवणस्य राज्ञो; महाभोगा भोगिजनप्रवेश्यागन्धर्वयक्षैरप्सरोभिश्च जुष्टा; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

mandākinī vaiśravaṇasya rājño; mahābhogā bhogijanapraveśyāgandharvayakṣairapsarobhiśca juṣṭā; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

अतिथिव्रताः सुव्रता ये जना वै; प्रतिश्रयं ददति ब्राह्मणेभ्यःशिष्टाशिनः संविभज्याश्रितांश्च; मन्दाकिनीं तेऽपि विभूषयन्ति

atithivratāḥ suvratā ye janā vai; pratiśrayaṃ dadati brāhmaṇebhyaḥśiṣṭāśinaḥ saṃvibhajyāśritāṃśca; mandākinīṃ te'pi vibhūṣayanti

गौतम उवाच · gautama uvāca

मेरोरग्रे यद्वनं भाति रम्यं; सुपुष्पितं किंनरगीतजुष्टम्सुदर्शना यत्र जम्बूर्विशाला; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

meroragre yadvanaṃ bhāti ramyaṃ; supuṣpitaṃ kiṃnaragītajuṣṭamsudarśanā yatra jambūrviśālā; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये ब्राह्मणा मृदवः सत्यशीला; बहुश्रुताः सर्वभूताभिरामाःयेऽधीयन्ते सेतिहासं पुराणं; मध्वाहुत्या जुह्वति च द्विजेभ्यः

ye brāhmaṇā mṛdavaḥ satyaśīlā; bahuśrutāḥ sarvabhūtābhirāmāḥye'dhīyante setihāsaṃ purāṇaṃ; madhvāhutyā juhvati ca dvijebhyaḥ

तथाविधानामेष लोको महर्षे; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्रयद्विद्यते विदितं स्थानमस्ति; तद्ब्रूहि त्वं त्वरितो ह्येष यामि

tathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatrayadvidyate viditaṃ sthānamasti; tadbrūhi tvaṃ tvarito hyeṣa yāmi

गौतम उवाच · gautama uvāca

सुपुष्पितं किंनरराजजुष्टं; प्रियं वनं नन्दनं नारदस्यगन्धर्वाणामप्सरसां च सद्म; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

supuṣpitaṃ kiṃnararājajuṣṭaṃ; priyaṃ vanaṃ nandanaṃ nāradasyagandharvāṇāmapsarasāṃ ca sadma; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये नृत्तगीतकुशला जनाः सदा; ह्ययाचमानाः सहिताश्चरन्तितथाविधानामेष लोको महर्षे; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

ye nṛttagītakuśalā janāḥ sadā; hyayācamānāḥ sahitāścarantitathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

यत्रोत्तराः कुरवो भान्ति रम्या; देवैः सार्धं मोदमाना नरेन्द्रयत्राग्नियौनाश्च वसन्ति विप्रा; ह्ययोनयः पर्वतयोनयश्च

yatrottarāḥ kuravo bhānti ramyā; devaiḥ sārdhaṃ modamānā narendrayatrāgniyaunāśca vasanti viprā; hyayonayaḥ parvatayonayaśca

यत्र शक्रो वर्षति सर्वकामा;न्यत्र स्त्रियः कामचाराश्चरन्तियत्र चेर्ष्या नास्ति नारीनराणां; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

yatra śakro varṣati sarvakāmā;nyatra striyaḥ kāmacārāścarantiyatra cerṣyā nāsti nārīnarāṇāṃ; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये सर्वभूतेषु निवृत्तकामा; अमांसादा न्यस्तदण्डाश्चरन्तिन हिंसन्ति स्थावरं जङ्गमं च; भूतानां ये सर्वभूतात्मभूताः

ye sarvabhūteṣu nivṛttakāmā; amāṃsādā nyastadaṇḍāścarantina hiṃsanti sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca; bhūtānāṃ ye sarvabhūtātmabhūtāḥ

निराशिषो निर्ममा वीतरागा; लाभालाभे तुल्यनिन्दाप्रशंसाःतथाविधानामेष लोको महर्षे; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

nirāśiṣo nirmamā vītarāgā; lābhālābhe tulyanindāpraśaṃsāḥtathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

ततः परं भान्ति लोकाः सनातनाः; सुपुण्यगन्धा निर्मला वीतशोकाःसोमस्य राज्ञः सदने महात्मन;स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

tataḥ paraṃ bhānti lokāḥ sanātanāḥ; supuṇyagandhā nirmalā vītaśokāḥsomasya rājñaḥ sadane mahātmana;statra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये दानशीला न प्रतिगृह्णते सदा; न चाप्यर्थानाददते परेभ्यःयेषामदेयमर्हते नास्ति किंचि;त्सर्वातिथ्याः सुप्रसादा जनाश्च

ye dānaśīlā na pratigṛhṇate sadā; na cāpyarthānādadate parebhyaḥyeṣāmadeyamarhate nāsti kiṃci;tsarvātithyāḥ suprasādā janāśca

ये क्षन्तारो नाभिजल्पन्ति चान्या;ञ्शक्ता भूत्वा सततं पुण्यशीलाःतथाविधानामेष लोको महर्षे; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

ye kṣantāro nābhijalpanti cānyā;ñśaktā bhūtvā satataṃ puṇyaśīlāḥtathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

ततः परं भान्ति लोकाः सनातना; विरजसो वितमस्का विशोकाःआदित्यस्य सुमहान्तः सुवृत्ता;स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

tataḥ paraṃ bhānti lokāḥ sanātanā; virajaso vitamaskā viśokāḥādityasya sumahāntaḥ suvṛttā;statra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

स्वाध्यायशीला गुरुशुश्रूषणे रता;स्तपस्विनः सुव्रताः सत्यसंधाःआचार्याणामप्रतिकूलभाषिणो; नित्योत्थिता गुरुकर्मस्वचोद्याः

svādhyāyaśīlā guruśuśrūṣaṇe ratā;stapasvinaḥ suvratāḥ satyasaṃdhāḥācāryāṇāmapratikūlabhāṣiṇo; nityotthitā gurukarmasvacodyāḥ

तथाविधानामेष लोको महर्षे; विशुद्धानां भावितवाङ्मतीनाम्सत्ये स्थितानां वेदविदां महात्मनां; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

tathāvidhānāmeṣa loko maharṣe; viśuddhānāṃ bhāvitavāṅmatīnāmsatye sthitānāṃ vedavidāṃ mahātmanāṃ; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

ततः परे भान्ति लोकाः सनातनाः; सुपुण्यगन्धा विरजा विशोकाःवरुणस्य राज्ञः सदने महात्मन;स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

tataḥ pare bhānti lokāḥ sanātanāḥ; supuṇyagandhā virajā viśokāḥvaruṇasya rājñaḥ sadane mahātmana;statra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

चातुर्मास्यैर्ये यजन्ते जनाः सदा; तथेष्टीनां दशशतं प्राप्नुवन्तिये चाग्निहोत्रं जुह्वति श्रद्दधाना; यथान्यायं त्रीणि वर्षाणि विप्राः

cāturmāsyairye yajante janāḥ sadā; tatheṣṭīnāṃ daśaśataṃ prāpnuvantiye cāgnihotraṃ juhvati śraddadhānā; yathānyāyaṃ trīṇi varṣāṇi viprāḥ

स्वदारिणां धर्मधुरे महात्मनां; यथोचिते वर्त्मनि सुस्थितानाम्धर्मात्मनामुद्वहतां गतिं तां; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

svadāriṇāṃ dharmadhure mahātmanāṃ; yathocite vartmani susthitānāmdharmātmanāmudvahatāṃ gatiṃ tāṃ; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

इन्द्रस्य लोका विरजा विशोका; दुरन्वयाः काङ्क्षिता मानवानाम्तस्याहं ते भवने भूरितेजसो; राजन्निमं हस्तिनं यातयिष्ये

indrasya lokā virajā viśokā; duranvayāḥ kāṅkṣitā mānavānāmtasyāhaṃ te bhavane bhūritejaso; rājannimaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

शतवर्षजीवी यश्च शूरो मनुष्यो; वेदाध्यायी यश्च यज्वाप्रमत्तःएते सर्वे शक्रलोकं व्रजन्ति; परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र

śatavarṣajīvī yaśca śūro manuṣyo; vedādhyāyī yaśca yajvāpramattaḥete sarve śakralokaṃ vrajanti; paraṃ gantā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

प्राजापत्याः सन्ति लोका महान्तो; नाकस्य पृष्ठे पुष्कला वीतशोकाःमनीषिताः सर्वलोकोद्भवानां; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

prājāpatyāḥ santi lokā mahānto; nākasya pṛṣṭhe puṣkalā vītaśokāḥmanīṣitāḥ sarvalokodbhavānāṃ; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

ये राजानो राजसूयाभिषिक्ता; धर्मात्मानो रक्षितारः प्रजानाम्ये चाश्वमेधावभृथाप्लुताङ्गा;स्तेषां लोका धृतराष्ट्रो न तत्र

ye rājāno rājasūyābhiṣiktā; dharmātmāno rakṣitāraḥ prajānāmye cāśvamedhāvabhṛthāplutāṅgā;steṣāṃ lokā dhṛtarāṣṭro na tatra

गौतम उवाच · gautama uvāca

ततः परं भान्ति लोकाः सनातनाः; सुपुण्यगन्धा विरजा वीतशोकाःतस्मिन्नहं दुर्लभे त्वाप्रधृष्ये; गवां लोके हस्तिनं यातयिष्ये

tataḥ paraṃ bhānti lokāḥ sanātanāḥ; supuṇyagandhā virajā vītaśokāḥtasminnahaṃ durlabhe tvāpradhṛṣye; gavāṃ loke hastinaṃ yātayiṣye

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

यो गोसहस्री शतदः समां समां; यो गोशती दश दद्याच्च शक्त्यातथा दशभ्यो यश्च दद्यादिहैकां; पञ्चभ्यो वा दानशीलस्तथैकाम्

yo gosahasrī śatadaḥ samāṃ samāṃ; yo gośatī daśa dadyācca śaktyātathā daśabhyo yaśca dadyādihaikāṃ; pañcabhyo vā dānaśīlastathaikām

ये जीर्यन्ते ब्रह्मचर्येण विप्रा; ब्राह्मीं वाचं परिरक्षन्ति चैवमनस्विनस्तीर्थयात्रापरायणा;स्ते तत्र मोदन्ति गवां विमाने

ye jīryante brahmacaryeṇa viprā; brāhmīṃ vācaṃ parirakṣanti caivamanasvinastīrthayātrāparāyaṇā;ste tatra modanti gavāṃ vimāne

प्रभासं मानसं पुण्यं पुष्कराणि महत्सरःपुण्यं च नैमिषं तीर्थं बाहुदां करतोयिनीम्

prabhāsaṃ mānasaṃ puṇyaṃ puṣkarāṇi mahatsaraḥpuṇyaṃ ca naimiṣaṃ tīrthaṃ bāhudāṃ karatoyinīm

गयां गयशिरश्चैव विपाशां स्थूलवालुकाम्तूष्णींगङ्गां दशगङ्गां महाह्रदमथापि च

gayāṃ gayaśiraścaiva vipāśāṃ sthūlavālukāmtūṣṇīṃgaṅgāṃ daśagaṅgāṃ mahāhradamathāpi ca

गौतमीं कौशिकीं पाकां महात्मानो धृतव्रताःसरस्वतीदृषद्वत्यौ यमुनां ये प्रयान्ति च

gautamīṃ kauśikīṃ pākāṃ mahātmāno dhṛtavratāḥsarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ye prayānti ca

तत्र ते दिव्यसंस्थाना दिव्यमाल्यधराः शिवाःप्रयान्ति पुण्यगन्धाढ्या धृतराष्ट्रो न तत्र वै

tatra te divyasaṃsthānā divyamālyadharāḥ śivāḥprayānti puṇyagandhāḍhyā dhṛtarāṣṭro na tatra vai

गौतम उवाच · gautama uvāca

यत्र शीतभयं नास्ति न चोष्णभयमण्वपिन क्षुत्पिपासे न ग्लानिर्न दुःखं न सुखं तथा

yatra śītabhayaṃ nāsti na coṣṇabhayamaṇvapina kṣutpipāse na glānirna duḥkhaṃ na sukhaṃ tathā

न द्वेष्यो न प्रियः कश्चिन्न बन्धुर्न रिपुस्तथान जरामरणे वापि न पुण्यं न च पातकम्

na dveṣyo na priyaḥ kaścinna bandhurna ripustathāna jarāmaraṇe vāpi na puṇyaṃ na ca pātakam

तस्मिन्विरजसि स्फीते प्रज्ञासत्त्वव्यवस्थितेस्वयंभुभवने पुण्ये हस्तिनं मे यतिष्यति

tasminvirajasi sphīte prajñāsattvavyavasthitesvayaṃbhubhavane puṇye hastinaṃ me yatiṣyati

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

निर्मुक्ताः सर्वसङ्गेभ्यो कृतात्मानो यतव्रताःअध्यात्मयोगसंस्थाने युक्ताः स्वर्गगतिं गताः

nirmuktāḥ sarvasaṅgebhyo kṛtātmāno yatavratāḥadhyātmayogasaṃsthāne yuktāḥ svargagatiṃ gatāḥ

ते ब्रह्मभवनं पुण्यं प्राप्नुवन्तीह सात्त्विकाःन तत्र धृतराष्ट्रस्ते शक्यो द्रष्टुं महामुने

te brahmabhavanaṃ puṇyaṃ prāpnuvantīha sāttvikāḥna tatra dhṛtarāṣṭraste śakyo draṣṭuṃ mahāmune

गौतम उवाच · gautama uvāca

रथन्तरं यत्र बृहच्च गीयते; यत्र वेदी पुण्डरीकैः स्तृणोतियत्रोपयाति हरिभिः सोमपीथी; तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये

rathantaraṃ yatra bṛhacca gīyate; yatra vedī puṇḍarīkaiḥ stṛṇotiyatropayāti haribhiḥ somapīthī; tatra tvāhaṃ hastinaṃ yātayiṣye

बुध्यामि त्वां वृत्रहणं शतक्रतुं; व्यतिक्रमन्तं भुवनानि विश्वाकच्चिन्न वाचा वृजिनं कदाचि;दकार्षं ते मनसोऽभिषङ्गात्

budhyāmi tvāṃ vṛtrahaṇaṃ śatakratuṃ; vyatikramantaṃ bhuvanāni viśvākaccinna vācā vṛjinaṃ kadāci;dakārṣaṃ te manaso'bhiṣaṅgāt

शक्र उवाच · śakra uvāca

यस्मादिमं लोकपथं प्रजाना;मन्वागमं पदवादे गजस्यतस्माद्भवान्प्रणतं मानुशास्तु; ब्रवीषि यत्तत्करवाणि सर्वम्

yasmādimaṃ lokapathaṃ prajānā;manvāgamaṃ padavāde gajasyatasmādbhavānpraṇataṃ mānuśāstu; bravīṣi yattatkaravāṇi sarvam

गौतम उवाच · gautama uvāca

श्वेतं करेणुं मम पुत्रनागं; यं मेऽहार्षीर्दशवर्षाणि बालम्यो मे वने वसतोऽभूद्द्वितीय;स्तमेव मे देहि सुरेन्द्र नागम्

śvetaṃ kareṇuṃ mama putranāgaṃ; yaṃ me'hārṣīrdaśavarṣāṇi bālamyo me vane vasato'bhūddvitīya;stameva me dehi surendra nāgam

शक्र उवाच · śakra uvāca

अयं सुतस्ते द्विजमुख्य नाग;श्चाघ्रायते त्वामभिवीक्षमाणःपादौ च ते नासिकयोपजिघ्रते; श्रेयो मम ध्याहि नमश्च तेऽस्तु

ayaṃ sutaste dvijamukhya nāga;ścāghrāyate tvāmabhivīkṣamāṇaḥpādau ca te nāsikayopajighrate; śreyo mama dhyāhi namaśca te'stu

गौतम उवाच · gautama uvāca

शिवं सदैवेह सुरेन्द्र तुभ्यं; ध्यायामि पूजां च सदा प्रयुञ्जेममापि त्वं शक्र शिवं ददस्व; त्वया दत्तं प्रतिगृह्णामि नागम्

śivaṃ sadaiveha surendra tubhyaṃ; dhyāyāmi pūjāṃ ca sadā prayuñjemamāpi tvaṃ śakra śivaṃ dadasva; tvayā dattaṃ pratigṛhṇāmi nāgam

शक्र उवाच · śakra uvāca

येषां वेदा निहिता वै गुहायां; मनीषिणां सत्त्ववतां महात्मनाम्तेषां त्वयैकेन महात्मनास्मि; बुद्धस्तस्मात्प्रीतिमांस्तेऽहमद्य

yeṣāṃ vedā nihitā vai guhāyāṃ; manīṣiṇāṃ sattvavatāṃ mahātmanāmteṣāṃ tvayaikena mahātmanāsmi; buddhastasmātprītimāṃste'hamadya

हन्तैहि ब्राह्मण क्षिप्रं सह पुत्रेण हस्तिनाप्राप्नुहि त्वं शुभाँल्लोकानह्नाय च चिराय च

hantaihi brāhmaṇa kṣipraṃ saha putreṇa hastināprāpnuhi tvaṃ śubhām̐llokānahnāya ca cirāya ca

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

स गौतमं पुरस्कृत्य सह पुत्रेण हस्तिनादिवमाचक्रमे वज्री सद्भिः सह दुरासदम्

sa gautamaṃ puraskṛtya saha putreṇa hastinādivamācakrame vajrī sadbhiḥ saha durāsadam