Parva.Adhyaya 13.55

च्यवन उवाच · cyavana uvāca

वरश्च गृह्यतां मत्तो यश्च ते संशयो हृदितं च ब्रूहि नरश्रेष्ठ सर्वं संपादयामि ते

varaśca gṛhyatāṃ matto yaśca te saṃśayo hṛditaṃ ca brūhi naraśreṣṭha sarvaṃ saṃpādayāmi te

कुशिक उवाच · kuśika uvāca

यदि प्रीतोऽसि भगवंस्ततो मे वद भार्गवकारणं श्रोतुमिच्छामि मद्गृहे वासकारितम्

yadi prīto'si bhagavaṃstato me vada bhārgavakāraṇaṃ śrotumicchāmi madgṛhe vāsakāritam

शयनं चैकपार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम्अकिंचिदुक्त्वा गमनं बहिश्च मुनिपुंगव

śayanaṃ caikapārśvena divasānekaviṃśatimakiṃciduktvā gamanaṃ bahiśca munipuṃgava

अन्तर्धानमकस्माच्च पुनरेव च दर्शनम्पुनश्च शयनं विप्र दिवसानेकविंशतिम्

antardhānamakasmācca punareva ca darśanampunaśca śayanaṃ vipra divasānekaviṃśatim

तैलाभ्यक्तस्य गमनं भोजनं च गृहे ममसमुपानीय विविधं यद्दग्धं जातवेदसानिर्याणं च रथेनाशु सहसा यत्कृतं त्वया

tailābhyaktasya gamanaṃ bhojanaṃ ca gṛhe mamasamupānīya vividhaṃ yaddagdhaṃ jātavedasāniryāṇaṃ ca rathenāśu sahasā yatkṛtaṃ tvayā

धनानां च विसर्गस्य वनस्यापि च दर्शनम्प्रासादानां बहूनां च काञ्चनानां महामुने

dhanānāṃ ca visargasya vanasyāpi ca darśanamprāsādānāṃ bahūnāṃ ca kāñcanānāṃ mahāmune

मणिविद्रुमपादानां पर्यङ्कानां च दर्शनम्पुनश्चादर्शनं तस्य श्रोतुमिच्छामि कारणम्

maṇividrumapādānāṃ paryaṅkānāṃ ca darśanampunaścādarśanaṃ tasya śrotumicchāmi kāraṇam

अतीव ह्यत्र मुह्यामि चिन्तयानो दिवानिशम्न चैवात्राधिगच्छामि सर्वस्यास्य विनिश्चयम्एतदिच्छामि कार्त्स्न्येन सत्यं श्रोतुं तपोधन

atīva hyatra muhyāmi cintayāno divāniśamna caivātrādhigacchāmi sarvasyāsya viniścayametadicchāmi kārtsnyena satyaṃ śrotuṃ tapodhana

च्यवन उवाच · cyavana uvāca

शृणु सर्वमशेषेण यदिदं येन हेतुनान हि शक्यमनाख्यातुमेवं पृष्टेन पार्थिव

śṛṇu sarvamaśeṣeṇa yadidaṃ yena hetunāna hi śakyamanākhyātumevaṃ pṛṣṭena pārthiva

पितामहस्य वदतः पुरा देवसमागमेश्रुतवानस्मि यद्राजंस्तन्मे निगदतः शृणु

pitāmahasya vadataḥ purā devasamāgameśrutavānasmi yadrājaṃstanme nigadataḥ śṛṇu

ब्रह्मक्षत्रविरोधेन भविता कुलसंकरःपौत्रस्ते भविता राजंस्तेजोवीर्यसमन्वितः

brahmakṣatravirodhena bhavitā kulasaṃkaraḥpautraste bhavitā rājaṃstejovīryasamanvitaḥ

ततः स्वकुलरक्षार्थमहं त्वा समुपागमम्चिकीर्षन्कुशिकोच्छेदं संदिधक्षुः कुलं तव

tataḥ svakularakṣārthamahaṃ tvā samupāgamamcikīrṣankuśikocchedaṃ saṃdidhakṣuḥ kulaṃ tava

ततोऽहमागम्य पुरा त्वामवोचं महीपतेनियमं कंचिदारप्स्ये शुश्रूषा क्रियतामिति

tato'hamāgamya purā tvāmavocaṃ mahīpateniyamaṃ kaṃcidārapsye śuśrūṣā kriyatāmiti

न च ते दुष्कृतं किंचिदहमासादयं गृहेतेन जीवसि राजर्षे न भवेथास्ततोऽन्यथा

na ca te duṣkṛtaṃ kiṃcidahamāsādayaṃ gṛhetena jīvasi rājarṣe na bhavethāstato'nyathā

एतां बुद्धिं समास्थाय दिवसानेकविंशतिम्सुप्तोऽस्मि यदि मां कश्चिद्बोधयेदिति पार्थिव

etāṃ buddhiṃ samāsthāya divasānekaviṃśatimsupto'smi yadi māṃ kaścidbodhayediti pārthiva

यदा त्वया सभार्येण संसुप्तो न प्रबोधितःअहं तदैव ते प्रीतो मनसा राजसत्तम

yadā tvayā sabhāryeṇa saṃsupto na prabodhitaḥahaṃ tadaiva te prīto manasā rājasattama

उत्थाय चास्मि निष्क्रान्तो यदि मां त्वं महीपतेपृच्छेः क्व यास्यसीत्येवं शपेयं त्वामिति प्रभो

utthāya cāsmi niṣkrānto yadi māṃ tvaṃ mahīpatepṛccheḥ kva yāsyasītyevaṃ śapeyaṃ tvāmiti prabho

अन्तर्हितश्चास्मि पुनः पुनरेव च ते गृहेयोगमास्थाय संविष्टो दिवसानेकविंशतिम्

antarhitaścāsmi punaḥ punareva ca te gṛheyogamāsthāya saṃviṣṭo divasānekaviṃśatim

क्षुधितो मामसूयेथाः श्रमाद्वेति नराधिपएतां बुद्धिं समास्थाय कर्शितौ वां मया क्षुधा

kṣudhito māmasūyethāḥ śramādveti narādhipaetāṃ buddhiṃ samāsthāya karśitau vāṃ mayā kṣudhā

न च तेऽभूत्सुसूक्ष्मोऽपि मन्युर्मनसि पार्थिवसभार्यस्य नरश्रेष्ठ तेन ते प्रीतिमानहम्

na ca te'bhūtsusūkṣmo'pi manyurmanasi pārthivasabhāryasya naraśreṣṭha tena te prītimānaham

भोजनं च समानाय्य यत्तदादीपितं मयाक्रुध्येथा यदि मात्सर्यादिति तन्मर्षितं च ते

bhojanaṃ ca samānāyya yattadādīpitaṃ mayākrudhyethā yadi mātsaryāditi tanmarṣitaṃ ca te

ततोऽहं रथमारुह्य त्वामवोचं नराधिपसभार्यो मां वहस्वेति तच्च त्वं कृतवांस्तथा

tato'haṃ rathamāruhya tvāmavocaṃ narādhipasabhāryo māṃ vahasveti tacca tvaṃ kṛtavāṃstathā

अविशङ्को नरपते प्रीतोऽहं चापि तेन तेधनोत्सर्गेऽपि च कृते न त्वां क्रोधः प्रधर्षयत्

aviśaṅko narapate prīto'haṃ cāpi tena tedhanotsarge'pi ca kṛte na tvāṃ krodhaḥ pradharṣayat

ततः प्रीतेन ते राजन्पुनरेतत्कृतं तवसभार्यस्य वनं भूयस्तद्विद्धि मनुजाधिप

tataḥ prītena te rājanpunaretatkṛtaṃ tavasabhāryasya vanaṃ bhūyastadviddhi manujādhipa

प्रीत्यर्थं तव चैतन्मे स्वर्गसंदर्शनं कृतम्यत्ते वनेऽस्मिन्नृपते दृष्टं दिव्यं निदर्शनम्

prītyarthaṃ tava caitanme svargasaṃdarśanaṃ kṛtamyatte vane'sminnṛpate dṛṣṭaṃ divyaṃ nidarśanam

स्वर्गोद्देशस्त्वया राजन्सशरीरेण पार्थिवमुहूर्तमनुभूतोऽसौ सभार्येण नृपोत्तम

svargoddeśastvayā rājansaśarīreṇa pārthivamuhūrtamanubhūto'sau sabhāryeṇa nṛpottama

निदर्शनार्थं तपसो धर्मस्य च नराधिपतत्र यासीत्स्पृहा राजंस्तच्चापि विदितं मम

nidarśanārthaṃ tapaso dharmasya ca narādhipatatra yāsītspṛhā rājaṃstaccāpi viditaṃ mama

ब्राह्मण्यं काङ्क्षसे हि त्वं तपश्च पृथिवीपतेअवमन्य नरेन्द्रत्वं देवेन्द्रत्वं च पार्थिव

brāhmaṇyaṃ kāṅkṣase hi tvaṃ tapaśca pṛthivīpateavamanya narendratvaṃ devendratvaṃ ca pārthiva

एवमेतद्यथात्थ त्वं ब्राह्मण्यं तात दुर्लभम्ब्राह्मण्ये सति चर्षित्वमृषित्वे च तपस्विता

evametadyathāttha tvaṃ brāhmaṇyaṃ tāta durlabhambrāhmaṇye sati carṣitvamṛṣitve ca tapasvitā

भविष्यत्येष ते कामः कुशिकात्कौशिको द्विजःतृतीयं पुरुषं प्राप्य ब्राह्मणत्वं गमिष्यति

bhaviṣyatyeṣa te kāmaḥ kuśikātkauśiko dvijaḥtṛtīyaṃ puruṣaṃ prāpya brāhmaṇatvaṃ gamiṣyati

वंशस्ते पार्थिवश्रेष्ठ भृगूणामेव तेजसापौत्रस्ते भविता विप्र तपस्वी पावकद्युतिः

vaṃśaste pārthivaśreṣṭha bhṛgūṇāmeva tejasāpautraste bhavitā vipra tapasvī pāvakadyutiḥ

यः स देवमनुष्याणां भयमुत्पादयिष्यतित्रयाणां चैव लोकानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

yaḥ sa devamanuṣyāṇāṃ bhayamutpādayiṣyatitrayāṇāṃ caiva lokānāṃ satyametadbravīmi te

वरं गृहाण राजर्षे यस्ते मनसि वर्ततेतीर्थयात्रां गमिष्यामि पुरा कालोऽतिवर्तते

varaṃ gṛhāṇa rājarṣe yaste manasi vartatetīrthayātrāṃ gamiṣyāmi purā kālo'tivartate

कुशिक उवाच · kuśika uvāca

एष एव वरो मेऽद्य यत्त्वं प्रीतो महामुनेभवत्वेतद्यथात्थ त्वं तपः पौत्रे ममानघब्राह्मण्यं मे कुलस्यास्तु भगवन्नेष मे वरः

eṣa eva varo me'dya yattvaṃ prīto mahāmunebhavatvetadyathāttha tvaṃ tapaḥ pautre mamānaghabrāhmaṇyaṃ me kulasyāstu bhagavanneṣa me varaḥ

पुनश्चाख्यातुमिच्छामि भगवन्विस्तरेण वैकथमेष्यति विप्रत्वं कुलं मे भृगुनन्दनकश्चासौ भविता बन्धुर्मम कश्चापि संमतः

punaścākhyātumicchāmi bhagavanvistareṇa vaikathameṣyati vipratvaṃ kulaṃ me bhṛgunandanakaścāsau bhavitā bandhurmama kaścāpi saṃmataḥ