पर्व.अध्याय 2.70

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्मिन्संप्रस्थिते कृष्णा पृथां प्राप्य यशस्विनीम्आपृच्छद्भृशदुःखार्ता याश्चान्यास्तत्र योषितः

tasminsaṃprasthite kṛṣṇā pṛthāṃ prāpya yaśasvinīmāpṛcchadbhṛśaduḥkhārtā yāścānyāstatra yoṣitaḥ

यथार्हं वन्दनाश्लेषान्कृत्वा गन्तुमियेष साततो निनादः सुमहान्पाण्डवान्तःपुरेऽभवत्

yathārhaṃ vandanāśleṣānkṛtvā gantumiyeṣa sātato ninādaḥ sumahānpāṇḍavāntaḥpure'bhavat

कुन्ती च भृशसंतप्ता द्रौपदीं प्रेक्ष्य गच्छतीम्शोकविह्वलया वाचा कृच्छ्राद्वचनमब्रवीत्

kuntī ca bhṛśasaṃtaptā draupadīṃ prekṣya gacchatīmśokavihvalayā vācā kṛcchrādvacanamabravīt

वत्से शोको न ते कार्यः प्राप्येदं व्यसनं महत्स्त्रीधर्माणामभिज्ञासि शीलाचारवती तथा

vatse śoko na te kāryaḥ prāpyedaṃ vyasanaṃ mahatstrīdharmāṇāmabhijñāsi śīlācāravatī tathā

न त्वां संदेष्टुमर्हामि भर्तॄन्प्रति शुचिस्मितेसाध्वीगुणसमाधानैर्भूषितं ते कुलद्वयम्

na tvāṃ saṃdeṣṭumarhāmi bhartṝnprati śucismitesādhvīguṇasamādhānairbhūṣitaṃ te kuladvayam

सभाग्याः कुरवश्चेमे ये न दग्धास्त्वयानघेअरिष्टं व्रज पन्थानं मदनुध्यानबृंहिता

sabhāgyāḥ kuravaśceme ye na dagdhāstvayānagheariṣṭaṃ vraja panthānaṃ madanudhyānabṛṃhitā

भाविन्यर्थे हि सत्स्त्रीणां वैक्लव्यं नोपजायतेगुरुधर्माभिगुप्ता च श्रेयः क्षिप्रमवाप्स्यसि

bhāvinyarthe hi satstrīṇāṃ vaiklavyaṃ nopajāyategurudharmābhiguptā ca śreyaḥ kṣipramavāpsyasi

सहदेवश्च मे पुत्रः सदावेक्ष्यो वने वसन्यथेदं व्यसनं प्राप्य नास्य सीदेन्महन्मनः

sahadevaśca me putraḥ sadāvekṣyo vane vasanyathedaṃ vyasanaṃ prāpya nāsya sīdenmahanmanaḥ

तथेत्युक्त्वा तु सा देवी स्रवन्नेत्रजलाविलाशोणिताक्तैकवसना मुक्तकेश्यभिनिर्ययौ

tathetyuktvā tu sā devī sravannetrajalāvilāśoṇitāktaikavasanā muktakeśyabhiniryayau

तां क्रोशन्तीं पृथा दुःखादनुवव्राज गच्छतीम्अथापश्यत्सुतान्सर्वान्हृताभरणवाससः

tāṃ krośantīṃ pṛthā duḥkhādanuvavrāja gacchatīmathāpaśyatsutānsarvānhṛtābharaṇavāsasaḥ

रुरुचर्मावृततनून्ह्रिया किंचिदवाङ्मुखान्परैः परीतान्संहृष्टैः सुहृद्भिश्चानुशोचितान्

rurucarmāvṛtatanūnhriyā kiṃcidavāṅmukhānparaiḥ parītānsaṃhṛṣṭaiḥ suhṛdbhiścānuśocitān

तदवस्थान्सुतान्सर्वानुपसृत्यातिवत्सलासस्वजानावदच्छोकात्तत्तद्विलपती बहु

tadavasthānsutānsarvānupasṛtyātivatsalāsasvajānāvadacchokāttattadvilapatī bahu

कथं सद्धर्मचारित्रवृत्तस्थितिविभूषितान्अक्षुद्रान्दृढभक्तांश्च दैवतेज्यापरान्सदा

kathaṃ saddharmacāritravṛttasthitivibhūṣitānakṣudrāndṛḍhabhaktāṃśca daivatejyāparānsadā

व्यसनं वः समभ्यागात्कोऽयं विधिविपर्ययःकस्यापध्यानजं चेदमागः पश्यामि वो धिया

vyasanaṃ vaḥ samabhyāgātko'yaṃ vidhiviparyayaḥkasyāpadhyānajaṃ cedamāgaḥ paśyāmi vo dhiyā

स्यात्तु मद्भाग्यदोषोऽयं याहं युष्मानजीजनम्दुःखायासभुजोऽत्यर्थं युक्तानप्युत्तमैर्गुणैः

syāttu madbhāgyadoṣo'yaṃ yāhaṃ yuṣmānajījanamduḥkhāyāsabhujo'tyarthaṃ yuktānapyuttamairguṇaiḥ

कथं वत्स्यथ दुर्गेषु वनेष्वृद्धिविनाकृताःवीर्यसत्त्वबलोत्साहतेजोभिरकृशाः कृशाः

kathaṃ vatsyatha durgeṣu vaneṣvṛddhivinākṛtāḥvīryasattvabalotsāhatejobhirakṛśāḥ kṛśāḥ

यद्येतदहमज्ञास्यं वनवासो हि वो ध्रुवम्शतशृङ्गान्मृते पाण्डौ नागमिष्यं गजाह्वयम्

yadyetadahamajñāsyaṃ vanavāso hi vo dhruvamśataśṛṅgānmṛte pāṇḍau nāgamiṣyaṃ gajāhvayam

धन्यं वः पितरं मन्ये तपोमेधान्वितं तथायः पुत्राधिमसंप्राप्य स्वर्गेच्छामकरोत्प्रियाम्

dhanyaṃ vaḥ pitaraṃ manye tapomedhānvitaṃ tathāyaḥ putrādhimasaṃprāpya svargecchāmakarotpriyām

धन्यां चातीन्द्रियज्ञानामिमां प्राप्तां परां गतिम्मन्येऽद्य माद्रीं धर्मज्ञां कल्याणीं सर्वथैव हि

dhanyāṃ cātīndriyajñānāmimāṃ prāptāṃ parāṃ gatimmanye'dya mādrīṃ dharmajñāṃ kalyāṇīṃ sarvathaiva hi

रत्या मत्या च गत्या च ययाहमभिसंधिताजीवितप्रियतां मह्यं धिगिमां क्लेशभागिनीम्

ratyā matyā ca gatyā ca yayāhamabhisaṃdhitājīvitapriyatāṃ mahyaṃ dhigimāṃ kleśabhāginīm

एवं विलपतीं कुन्तीमभिसान्त्व्य प्रणम्य चपाण्डवा विगतानन्दा वनायैव प्रवव्रजुः

evaṃ vilapatīṃ kuntīmabhisāntvya praṇamya capāṇḍavā vigatānandā vanāyaiva pravavrajuḥ

विदुरादयश्च तामार्तां कुन्तीमाश्वास्य हेतुभिःप्रावेशयन्गृहं क्षत्तुः स्वयमार्ततराः शनैः

vidurādayaśca tāmārtāṃ kuntīmāśvāsya hetubhiḥprāveśayangṛhaṃ kṣattuḥ svayamārtatarāḥ śanaiḥ

राजा च धृतराष्ट्रः स शोकाकुलितचेतनःक्षत्तुः संप्रेषयामास शीघ्रमागम्यतामिति

rājā ca dhṛtarāṣṭraḥ sa śokākulitacetanaḥkṣattuḥ saṃpreṣayāmāsa śīghramāgamyatāmiti

ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम्तं पर्यपृच्छत्संविग्नो धृतराष्ट्रो नराधिपः

tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭraniveśanamtaṃ paryapṛcchatsaṃvigno dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ