Parva.Adhyaya 3.155

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

निहते राक्षसे तस्मिन्पुनर्नारायणाश्रमम्अभ्येत्य राजा कौन्तेयो निवासमकरोत्प्रभुः

nihate rākṣase tasminpunarnārāyaṇāśramamabhyetya rājā kaunteyo nivāsamakarotprabhuḥ

स समानीय तान्सर्वान्भ्रातॄनित्यब्रवीद्वचःद्रौपद्या सहितान्काले संस्मरन्भ्रातरं जयम्

sa samānīya tānsarvānbhrātṝnityabravīdvacaḥdraupadyā sahitānkāle saṃsmaranbhrātaraṃ jayam

समाश्चतस्रोऽभिगताः शिवेन चरतां वनेकृतोद्देशश्च बीभत्सुः पञ्चमीमभितः समाम्

samāścatasro'bhigatāḥ śivena caratāṃ vanekṛtoddeśaśca bībhatsuḥ pañcamīmabhitaḥ samām

प्राप्य पर्वतराजानं श्वेतं शिखरिणां वरम्तत्रापि च कृतोद्देशः समागमदिदृक्षुभिः

prāpya parvatarājānaṃ śvetaṃ śikhariṇāṃ varamtatrāpi ca kṛtoddeśaḥ samāgamadidṛkṣubhiḥ

कृतश्च समयस्तेन पार्थेनामिततेजसापञ्च वर्षाणि वत्स्यामि विद्यार्थीति पुरा मयि

kṛtaśca samayastena pārthenāmitatejasāpañca varṣāṇi vatsyāmi vidyārthīti purā mayi

तत्र गाण्डीवधन्वानमवाप्तास्त्रमरिंदमम्देवलोकादिमं लोकं द्रक्ष्यामः पुनरागतम्

tatra gāṇḍīvadhanvānamavāptāstramariṃdamamdevalokādimaṃ lokaṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam

इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्सर्वानामन्त्रयत पाण्डवःकारणं चैव तत्तेषामाचचक्षे तपस्विनाम्

ityuktvā brāhmaṇānsarvānāmantrayata pāṇḍavaḥkāraṇaṃ caiva tatteṣāmācacakṣe tapasvinām

तमुग्रतपसः प्रीताः कृत्वा पार्थं प्रदक्षिणम्ब्राह्मणास्तेऽन्वमोदन्त शिवेन कुशलेन च

tamugratapasaḥ prītāḥ kṛtvā pārthaṃ pradakṣiṇambrāhmaṇāste'nvamodanta śivena kuśalena ca

सुखोदर्कमिमं क्लेशमचिराद्भरतर्षभक्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ तीर्त्वा गां पालयिष्यसि

sukhodarkamimaṃ kleśamacirādbharatarṣabhakṣatradharmeṇa dharmajña tīrtvā gāṃ pālayiṣyasi

तत्तु राजा वचस्तेषां प्रतिगृह्य तपस्विनाम्प्रतस्थे सह विप्रैस्तैर्भ्रातृभिश्च परंतपः

tattu rājā vacasteṣāṃ pratigṛhya tapasvināmpratasthe saha vipraistairbhrātṛbhiśca paraṃtapaḥ

द्रौपद्या सहितः श्रीमान्हैडिम्बेयादिभिस्तथाराक्षसैरनुयातश्च लोमशेनाभिरक्षितः

draupadyā sahitaḥ śrīmānhaiḍimbeyādibhistathārākṣasairanuyātaśca lomaśenābhirakṣitaḥ

क्वचिज्जगाम पद्भ्यां तु राक्षसैरुह्यते क्वचित्तत्र तत्र महातेजा भ्रातृभिः सह सुव्रतः

kvacijjagāma padbhyāṃ tu rākṣasairuhyate kvacittatra tatra mahātejā bhrātṛbhiḥ saha suvrataḥ

ततो युधिष्ठिरो राजा बहून्क्लेशान्विचिन्तयन्सिंहव्याघ्रगजाकीर्णामुदीचीं प्रययौ दिशम्

tato yudhiṣṭhiro rājā bahūnkleśānvicintayansiṃhavyāghragajākīrṇāmudīcīṃ prayayau diśam

अवेक्षमाणः कैलासं मैनाकं चैव पर्वतम्गन्धमादनपादांश्च मेरुं चापि शिलोच्चयम्

avekṣamāṇaḥ kailāsaṃ mainākaṃ caiva parvatamgandhamādanapādāṃśca meruṃ cāpi śiloccayam

उपर्युपरि शैलस्य बह्वीश्च सरितः शिवाःप्रस्थं हिमवतः पुण्यं ययौ सप्तदशेऽहनि

uparyupari śailasya bahvīśca saritaḥ śivāḥprasthaṃ himavataḥ puṇyaṃ yayau saptadaśe'hani

ददृशुः पाण्डवा राजन्गन्धमादनमन्तिकात्पृष्ठे हिमवतः पुण्ये नानाद्रुमलतायुते

dadṛśuḥ pāṇḍavā rājangandhamādanamantikātpṛṣṭhe himavataḥ puṇye nānādrumalatāyute

सलिलावर्तसंजातैः पुष्पितैश्च महीरुहैःसमावृतं पुण्यतममाश्रमं वृषपर्वणः

salilāvartasaṃjātaiḥ puṣpitaiśca mahīruhaiḥsamāvṛtaṃ puṇyatamamāśramaṃ vṛṣaparvaṇaḥ

तमुपक्रम्य राजर्षिं धर्मात्मानमरिंदमाःपाण्डवा वृषपर्वाणमवन्दन्त गतक्लमाः

tamupakramya rājarṣiṃ dharmātmānamariṃdamāḥpāṇḍavā vṛṣaparvāṇamavandanta gataklamāḥ

अभ्यनन्दत्स राजर्षिः पुत्रवद्भरतर्षभान्पूजिताश्चावसंस्तत्र सप्तरात्रमरिंदमाः

abhyanandatsa rājarṣiḥ putravadbharatarṣabhānpūjitāścāvasaṃstatra saptarātramariṃdamāḥ

अष्टमेऽहनि संप्राप्ते तमृषिं लोकविश्रुतम्आमन्त्र्य वृषपर्वाणं प्रस्थानं समरोचयन्

aṣṭame'hani saṃprāpte tamṛṣiṃ lokaviśrutamāmantrya vṛṣaparvāṇaṃ prasthānaṃ samarocayan

एकैकशश्च तान्विप्रान्निवेद्य वृषपर्वणेन्यासभूतान्यथाकालं बन्धूनिव सुसत्कृतान्

ekaikaśaśca tānviprānnivedya vṛṣaparvaṇenyāsabhūtānyathākālaṃ bandhūniva susatkṛtān

ततस्ते वरवस्त्राणि शुभान्याभरणानि चन्यदधुः पाण्डवास्तस्मिन्नाश्रमे वृषपर्वणः

tataste varavastrāṇi śubhānyābharaṇāni canyadadhuḥ pāṇḍavāstasminnāśrame vṛṣaparvaṇaḥ

अतीतानागते विद्वान्कुशलः सर्वधर्मवित्अन्वशासत्स धर्मज्ञः पुत्रवद्भरतर्षभान्

atītānāgate vidvānkuśalaḥ sarvadharmavitanvaśāsatsa dharmajñaḥ putravadbharatarṣabhān

तेऽनुज्ञाता महात्मानः प्रययुर्दिशमुत्तराम्कृष्णया सहिता वीरा ब्राह्मणैश्च महात्मभिःतान्प्रस्थितानन्वगच्छद्वृषपर्वा महीपतिः

te'nujñātā mahātmānaḥ prayayurdiśamuttarāmkṛṣṇayā sahitā vīrā brāhmaṇaiśca mahātmabhiḥtānprasthitānanvagacchadvṛṣaparvā mahīpatiḥ

उपन्यस्य महातेजा विप्रेभ्यः पाण्डवांस्तदाअनुसंसाध्य कौन्तेयानाशीर्भिरभिनन्द्य चवृषपर्वा निववृते पन्थानमुपदिश्य च

upanyasya mahātejā viprebhyaḥ pāṇḍavāṃstadāanusaṃsādhya kaunteyānāśīrbhirabhinandya cavṛṣaparvā nivavṛte panthānamupadiśya ca

नानामृगगणैर्जुष्टं कौन्तेयः सत्यविक्रमःपदातिर्भ्रातृभिः सार्धं प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः

nānāmṛgagaṇairjuṣṭaṃ kaunteyaḥ satyavikramaḥpadātirbhrātṛbhiḥ sārdhaṃ prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ

नानाद्रुमनिरोधेषु वसन्तः शैलसानुषुपर्वतं विविशुः श्वेतं चतुर्थेऽहनि पाण्डवाः

nānādrumanirodheṣu vasantaḥ śailasānuṣuparvataṃ viviśuḥ śvetaṃ caturthe'hani pāṇḍavāḥ

महाभ्रघनसंकाशं सलिलोपहितं शुभम्मणिकाञ्चनरम्यं च शैलं नानासमुच्छ्रयम्

mahābhraghanasaṃkāśaṃ salilopahitaṃ śubhammaṇikāñcanaramyaṃ ca śailaṃ nānāsamucchrayam

ते समासाद्य पन्थानं यथोक्तं वृषपर्वणाअनुसस्रुर्यथोद्देशं पश्यन्तो विविधान्नगान्

te samāsādya panthānaṃ yathoktaṃ vṛṣaparvaṇāanusasruryathoddeśaṃ paśyanto vividhānnagān

उपर्युपरि शैलस्य गुहाः परमदुर्गमाःसुदुर्गमांस्ते सुबहून्सुखेनैवाभिचक्रमुः

uparyupari śailasya guhāḥ paramadurgamāḥsudurgamāṃste subahūnsukhenaivābhicakramuḥ

धौम्यः कृष्णा च पार्थाश्च लोमशश्च महानृषिःअगमन्सहितास्तत्र न कश्चिदवहीयते

dhaumyaḥ kṛṣṇā ca pārthāśca lomaśaśca mahānṛṣiḥagamansahitāstatra na kaścidavahīyate

ते मृगद्विजसंघुष्टं नानाद्विजसमाकुलम्शाखामृगगणैश्चैव सेवितं सुमनोहरम्

te mṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ nānādvijasamākulamśākhāmṛgagaṇaiścaiva sevitaṃ sumanoharam

पुण्यं पद्मसरोपेतं सपल्वलमहावनम्उपतस्थुर्महावीर्या माल्यवन्तं महागिरिम्

puṇyaṃ padmasaropetaṃ sapalvalamahāvanamupatasthurmahāvīryā mālyavantaṃ mahāgirim

ततः किंपुरुषावासं सिद्धचारणसेवितम्ददृशुर्हृष्टरोमाणः पर्वतं गन्धमादनम्

tataḥ kiṃpuruṣāvāsaṃ siddhacāraṇasevitamdadṛśurhṛṣṭaromāṇaḥ parvataṃ gandhamādanam

विद्याधरानुचरितं किंनरीभिस्तथैव चगजसिंहसमाकीर्णमुदीर्णशरभायुतम्

vidyādharānucaritaṃ kiṃnarībhistathaiva cagajasiṃhasamākīrṇamudīrṇaśarabhāyutam

उपेतमन्यैश्च तदा मृगैर्मृदुनिनादिभिःते गन्धमादनवनं तन्नन्दनवनोपमम्

upetamanyaiśca tadā mṛgairmṛduninādibhiḥte gandhamādanavanaṃ tannandanavanopamam

मुदिताः पाण्डुतनया मनोहृदयनन्दनम्विविशुः क्रमशो वीरा अरण्यं शुभकाननम्

muditāḥ pāṇḍutanayā manohṛdayanandanamviviśuḥ kramaśo vīrā araṇyaṃ śubhakānanam

द्रौपदीसहिता वीरास्तैश्च विप्रैर्महात्मभिःशृण्वन्तः प्रीतिजननान्वल्गून्मदकलाञ्शुभान्श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्शब्दान्खगमुखेरितान्

draupadīsahitā vīrāstaiśca viprairmahātmabhiḥśṛṇvantaḥ prītijananānvalgūnmadakalāñśubhānśrotraramyānsumadhurāñśabdānkhagamukheritān

सर्वर्तुफलभाराढ्यान्सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलान्पश्यन्तः पादपांश्चापि फलभारावनामितान्

sarvartuphalabhārāḍhyānsarvartukusumojjvalānpaśyantaḥ pādapāṃścāpi phalabhārāvanāmitān

आम्रानाम्रातकान्फुल्लान्नारिकेलान्सतिन्दुकान्अजातकांस्तथा जीरान्दाडिमान्बीजपूरकान्

āmrānāmrātakānphullānnārikelānsatindukānajātakāṃstathā jīrāndāḍimānbījapūrakān

पनसाँल्लिकुचान्मोचान्खर्जूरानाम्रवेतसान्पारावतांस्तथा क्षौद्रान्नीपांश्चापि मनोरमान्

panasām̐llikucānmocānkharjūrānāmravetasānpārāvatāṃstathā kṣaudrānnīpāṃścāpi manoramān

बिल्वान्कपित्थाञ्जम्बूंश्च काश्मरीर्बदरीस्तथाप्लक्षानुदुम्बरवटानश्वत्थान्क्षीरिणस्तथाभल्लातकानामलकान्हरीतकबिभीतकान्

bilvānkapitthāñjambūṃśca kāśmarīrbadarīstathāplakṣānudumbaravaṭānaśvatthānkṣīriṇastathābhallātakānāmalakānharītakabibhītakān

इङ्गुदान्करवीरांश्च तिन्दुकांश्च महाफलान्एतानन्यांश्च विविधान्गन्धमादनसानुषु

iṅgudānkaravīrāṃśca tindukāṃśca mahāphalānetānanyāṃśca vividhāngandhamādanasānuṣu

फलैरमृतकल्पैस्तानाचितान्स्वादुभिस्तरून्तथैव चम्पकाशोकान्केतकान्बकुलांस्तथा

phalairamṛtakalpaistānācitānsvādubhistarūntathaiva campakāśokānketakānbakulāṃstathā

पुंनागान्सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान्सकेतकान्पाटलान्कुटजान्रम्यान्मन्दारेन्दीवरांस्तथा

puṃnāgānsaptaparṇāṃśca karṇikārānsaketakānpāṭalānkuṭajānramyānmandārendīvarāṃstathā

पारिजातान्कोविदारान्देवदारुतरूंस्तथाशालांस्तालांस्तमालांश्च प्रियालान्बकुलांस्तथाशाल्मलीः किंशुकाशोकाञ्शिंशपांस्तरलांस्तथा

pārijātānkovidārāndevadārutarūṃstathāśālāṃstālāṃstamālāṃśca priyālānbakulāṃstathāśālmalīḥ kiṃśukāśokāñśiṃśapāṃstaralāṃstathā

चकोरैः शतपत्रैश्च भृङ्गराजैस्तथा शुकैःकोकिलैः कलविङ्कैश्च हारीतैर्जीवजीवकैः

cakoraiḥ śatapatraiśca bhṛṅgarājaistathā śukaiḥkokilaiḥ kalaviṅkaiśca hārītairjīvajīvakaiḥ

प्रियव्रतैश्चातकैश्च तथान्यैर्विविधैः खगैःश्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश्चाप्यधिष्ठितान्

priyavrataiścātakaiśca tathānyairvividhaiḥ khagaiḥśrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūjadbhiścāpyadhiṣṭhitān

सरांसि च विचित्राणि प्रसन्नसलिलानि चकुमुदैः पुण्डरीकैश्च तथा कोकनदोत्पलैःकह्लारैः कमलैश्चैव आचितानि समन्ततः

sarāṃsi ca vicitrāṇi prasannasalilāni cakumudaiḥ puṇḍarīkaiśca tathā kokanadotpalaiḥkahlāraiḥ kamalaiścaiva ācitāni samantataḥ

कदम्बैश्चक्रवाकैश्च कुररैर्जलकुक्कुटैःकारण्डवैः प्लवैर्हंसैर्बकैर्मद्गुभिरेव चएतैश्चान्यैश्च कीर्णानि समन्ताज्जलचारिभिः

kadambaiścakravākaiśca kurarairjalakukkuṭaiḥkāraṇḍavaiḥ plavairhaṃsairbakairmadgubhireva caetaiścānyaiśca kīrṇāni samantājjalacāribhiḥ

हृष्टैस्तथा तामरसरसासवमदालसैःपद्मोदरच्युतरजःकिञ्जल्कारुणरञ्जितैः

hṛṣṭaistathā tāmarasarasāsavamadālasaiḥpadmodaracyutarajaḥkiñjalkāruṇarañjitaiḥ

मधुरस्वरैर्मधुकरैर्विरुतान्कमलाकरान्पश्यन्तस्ते मनोरम्यान्गन्धमादनसानुषु

madhurasvarairmadhukarairvirutānkamalākarānpaśyantaste manoramyāngandhamādanasānuṣu

तथैव पद्मषण्डैश्च मण्डितेषु समन्ततःशिखण्डिनीभिः सहिताँल्लतामण्डपकेषु चमेघतूर्यरवोद्दाममदनाकुलितान्भृशम्

tathaiva padmaṣaṇḍaiśca maṇḍiteṣu samantataḥśikhaṇḍinībhiḥ sahitām̐llatāmaṇḍapakeṣu cameghatūryaravoddāmamadanākulitānbhṛśam

कृत्वैव केकामधुरं संगीतमधुरस्वरम्चित्रान्कलापान्विस्तीर्य सविलासान्मदालसान्मयूरान्ददृशुश्चित्रान्नृत्यतो वनलासकान्

kṛtvaiva kekāmadhuraṃ saṃgītamadhurasvaramcitrānkalāpānvistīrya savilāsānmadālasānmayūrāndadṛśuścitrānnṛtyato vanalāsakān

कान्ताभिः सहितानन्यानपश्यन्रमतः सुखम्वल्लीलतासंकटेषु कटकेषु स्थितांस्तथा

kāntābhiḥ sahitānanyānapaśyanramataḥ sukhamvallīlatāsaṃkaṭeṣu kaṭakeṣu sthitāṃstathā

कांश्चिच्छकुनजातांश्च विटपेषूत्कटानपिकलापरचिताटोपान्विचित्रमुकुटानिवविवरेषु तरूणां च मुदितान्ददृशुश्च ते

kāṃścicchakunajātāṃśca viṭapeṣūtkaṭānapikalāparacitāṭopānvicitramukuṭānivavivareṣu tarūṇāṃ ca muditāndadṛśuśca te

सिन्धुवारानथोद्दामान्मन्मथस्येव तोमरान्सुवर्णकुसुमाकीर्णान्गिरीणां शिखरेषु च

sindhuvārānathoddāmānmanmathasyeva tomarānsuvarṇakusumākīrṇāngirīṇāṃ śikhareṣu ca

कर्णिकारान्विरचितान्कर्णपूरानिवोत्तमान्अथापश्यन्कुरबकान्वनराजिषु पुष्पितान्कामवश्योत्सुककरान्कामस्येव शरोत्करान्

karṇikārānviracitānkarṇapūrānivottamānathāpaśyankurabakānvanarājiṣu puṣpitānkāmavaśyotsukakarānkāmasyeva śarotkarān

तथैव वनराजीनामुदारान्रचितानिवविराजमानांस्तेऽपश्यंस्तिलकांस्तिलकानिव

tathaiva vanarājīnāmudārānracitānivavirājamānāṃste'paśyaṃstilakāṃstilakāniva

तथानङ्गशराकारान्सहकारान्मनोरमान्अपश्यन्भ्रमरारावान्मञ्जरीभिर्विराजितान्

tathānaṅgaśarākārānsahakārānmanoramānapaśyanbhramarārāvānmañjarībhirvirājitān

हिरण्यसदृशैः पुष्पैर्दावाग्निसदृशैरपिलोहितैरञ्जनाभैश्च वैडूर्यसदृशैरपि

hiraṇyasadṛśaiḥ puṣpairdāvāgnisadṛśairapilohitairañjanābhaiśca vaiḍūryasadṛśairapi

तथा शालांस्तमालांश्च पाटल्यो बकुलानि चमाला इव समासक्ताः शैलानां शिखरेषु च

tathā śālāṃstamālāṃśca pāṭalyo bakulāni camālā iva samāsaktāḥ śailānāṃ śikhareṣu ca

एवं क्रमेण ते वीरा वीक्षमाणाः समन्ततःगजसंघसमाबाधं सिंहव्याघ्रसमायुतम्

evaṃ krameṇa te vīrā vīkṣamāṇāḥ samantataḥgajasaṃghasamābādhaṃ siṃhavyāghrasamāyutam

शरभोन्नादसंघुष्टं नानारावनिनादितम्सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं गन्धमादनसानुषु

śarabhonnādasaṃghuṣṭaṃ nānārāvanināditamsarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ gandhamādanasānuṣu

पीता भास्वरवर्णाभा बभूवुर्वनराजयःनात्र कण्टकिनः केचिन्नात्र केचिदपुष्पिताःस्निग्धपत्रफला वृक्षा गन्धमादनसानुषु

pītā bhāsvaravarṇābhā babhūvurvanarājayaḥnātra kaṇṭakinaḥ kecinnātra kecidapuṣpitāḥsnigdhapatraphalā vṛkṣā gandhamādanasānuṣu

विमलस्फटिकाभानि पाण्डुरच्छदनैर्द्विजैःराजहंसैरुपेतानि सारसाभिरुतानि चसरांसि सरितः पार्थाः पश्यन्तः शैलसानुषु

vimalasphaṭikābhāni pāṇḍuracchadanairdvijaiḥrājahaṃsairupetāni sārasābhirutāni casarāṃsi saritaḥ pārthāḥ paśyantaḥ śailasānuṣu

पद्मोत्पलविचित्राणि सुखस्पर्शजलानि चगन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि चअतीव वृक्षा राजन्ते पुष्पिताः शैलसानुषु

padmotpalavicitrāṇi sukhasparśajalāni cagandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni caatīva vṛkṣā rājante puṣpitāḥ śailasānuṣu

एते चान्ये च बहवस्तत्र काननजा द्रुमाःलताश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलोच्चयाः

ete cānye ca bahavastatra kānanajā drumāḥlatāśca vividhākārāḥ patrapuṣpaphaloccayāḥ

युधिष्ठिरस्तु तान्वृक्षान्पश्यमानो नगोत्तमेभीमसेनमिदं वाक्यमब्रवीन्मधुराक्षरम्

yudhiṣṭhirastu tānvṛkṣānpaśyamāno nagottamebhīmasenamidaṃ vākyamabravīnmadhurākṣaram

पश्य भीम शुभान्देशान्देवाक्रीडान्समन्ततःअमानुषगतिं प्राप्ताः संसिद्धाः स्म वृकोदर

paśya bhīma śubhāndeśāndevākrīḍānsamantataḥamānuṣagatiṃ prāptāḥ saṃsiddhāḥ sma vṛkodara

लताभिश्चैव बह्वीभिः पुष्पिताः पादपोत्तमाःसंश्लिष्टाः पार्थ शोभन्ते गन्धमादनसानुषु

latābhiścaiva bahvībhiḥ puṣpitāḥ pādapottamāḥsaṃśliṣṭāḥ pārtha śobhante gandhamādanasānuṣu

शिखण्डिनीभिश्चरतां सहितानां शिखण्डिनाम्नर्दतां शृणु निर्घोषं भीम पर्वतसानुषु

śikhaṇḍinībhiścaratāṃ sahitānāṃ śikhaṇḍināmnardatāṃ śṛṇu nirghoṣaṃ bhīma parvatasānuṣu

चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलशारिकाःपत्रिणः पुष्पितानेतान्संश्लिष्यन्ति महाद्रुमान्

cakorāḥ śatapatrāśca mattakokilaśārikāḥpatriṇaḥ puṣpitānetānsaṃśliṣyanti mahādrumān

रक्तपीतारुणाः पार्थ पादपाग्रगता द्विजाःपरस्परमुदीक्षन्ते बहवो जीवजीवकाः

raktapītāruṇāḥ pārtha pādapāgragatā dvijāḥparasparamudīkṣante bahavo jīvajīvakāḥ

हरितारुणवर्णानां शाद्वलानां समन्ततःसारसाः प्रतिदृश्यन्ते शैलप्रस्रवणेष्वपि

haritāruṇavarṇānāṃ śādvalānāṃ samantataḥsārasāḥ pratidṛśyante śailaprasravaṇeṣvapi

वदन्ति मधुरा वाचः सर्वभूतमनोनुगाःभृङ्गराजोपचक्राश्च लोहपृष्ठाश्च पत्रिणः

vadanti madhurā vācaḥ sarvabhūtamanonugāḥbhṛṅgarājopacakrāśca lohapṛṣṭhāśca patriṇaḥ

चतुर्विषाणाः पद्माभाः कुञ्जराः सकरेणवःएते वैडूर्यवर्णाभं क्षोभयन्ति महत्सरः

caturviṣāṇāḥ padmābhāḥ kuñjarāḥ sakareṇavaḥete vaiḍūryavarṇābhaṃ kṣobhayanti mahatsaraḥ

बहुतालसमुत्सेधाः शैलशृङ्गात्परिच्युताःनानाप्रस्रवणेभ्यश्च वारिधाराः पतन्त्यमूः

bahutālasamutsedhāḥ śailaśṛṅgātparicyutāḥnānāprasravaṇebhyaśca vāridhārāḥ patantyamūḥ

भास्कराभप्रभा भीम शारदाभ्रघनोपमाःशोभयन्ति महाशैलं नानारजतधातवः

bhāskarābhaprabhā bhīma śāradābhraghanopamāḥśobhayanti mahāśailaṃ nānārajatadhātavaḥ

क्वचिदञ्जनवर्णाभाः क्वचित्काञ्चनसंनिभाःधातवो हरितालस्य क्वचिद्धिङ्गुलकस्य च

kvacidañjanavarṇābhāḥ kvacitkāñcanasaṃnibhāḥdhātavo haritālasya kvaciddhiṅgulakasya ca

मनःशिलागुहाश्चैव संध्याभ्रनिकरोपमाःशशलोहितवर्णाभाः क्वचिद्गैरिकधातवः

manaḥśilāguhāścaiva saṃdhyābhranikaropamāḥśaśalohitavarṇābhāḥ kvacidgairikadhātavaḥ

सितासिताभ्रप्रतिमा बालसूर्यसमप्रभाःएते बहुविधाः शैलं शोभयन्ति महाप्रभाः

sitāsitābhrapratimā bālasūryasamaprabhāḥete bahuvidhāḥ śailaṃ śobhayanti mahāprabhāḥ

गन्धर्वाः सह कान्ताभिर्यथोक्तं वृषपर्वणादृश्यन्ते शैलशृङ्गेषु पार्थ किंपुरुषैः सह

gandharvāḥ saha kāntābhiryathoktaṃ vṛṣaparvaṇādṛśyante śailaśṛṅgeṣu pārtha kiṃpuruṣaiḥ saha

गीतानां तलतालानां यथा साम्नां च निस्वनःश्रूयते बहुधा भीम सर्वभूतमनोहरः

gītānāṃ talatālānāṃ yathā sāmnāṃ ca nisvanaḥśrūyate bahudhā bhīma sarvabhūtamanoharaḥ

महागङ्गामुदीक्षस्व पुण्यां देवनदीं शुभाम्कलहंसगणैर्जुष्टामृषिकिंनरसेविताम्

mahāgaṅgāmudīkṣasva puṇyāṃ devanadīṃ śubhāmkalahaṃsagaṇairjuṣṭāmṛṣikiṃnarasevitām

धातुभिश्च सरिद्भिश्च किंनरैर्मृगपक्षिभिःगन्धर्वैरप्सरोभिश्च काननैश्च मनोरमैः

dhātubhiśca saridbhiśca kiṃnarairmṛgapakṣibhiḥgandharvairapsarobhiśca kānanaiśca manoramaiḥ

व्यालैश्च विविधाकारैः शतशीर्षैः समन्ततःउपेतं पश्य कौन्तेय शैलराजमरिंदम

vyālaiśca vividhākāraiḥ śataśīrṣaiḥ samantataḥupetaṃ paśya kaunteya śailarājamariṃdama

ते प्रीतमनसः शूराः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम्नातृप्यन्पर्वतेन्द्रस्य दर्शनेन परंतपाः

te prītamanasaḥ śūrāḥ prāptā gatimanuttamāmnātṛpyanparvatendrasya darśanena paraṃtapāḥ

उपेतमथ माल्यैश्च फलवद्भिश्च पादपैःआर्ष्टिषेणस्य राजर्षेराश्रमं ददृशुस्तदा

upetamatha mālyaiśca phalavadbhiśca pādapaiḥārṣṭiṣeṇasya rājarṣerāśramaṃ dadṛśustadā

ततस्तं तीव्रतपसं कृशं धमनिसंततम्पारगं सर्वधर्माणामार्ष्टिषेणमुपागमन्

tatastaṃ tīvratapasaṃ kṛśaṃ dhamanisaṃtatampāragaṃ sarvadharmāṇāmārṣṭiṣeṇamupāgaman