Parva.Adhyaya 4.15

कीचक उवाच · kīcaka uvāca

स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी ममस्वामिनी त्वमनुप्राप्ता प्रकुरुष्व मम प्रियम्

svāgataṃ te sukeśānte suvyuṣṭā rajanī mamasvāminī tvamanuprāptā prakuruṣva mama priyam

सुवर्णमालाः कम्बूश्च कुण्डले परिहाटकेआहरन्तु च वस्त्राणि कौशिकान्यजिनानि च

suvarṇamālāḥ kambūśca kuṇḍale parihāṭakeāharantu ca vastrāṇi kauśikānyajināni ca

अस्ति मे शयनं शुभ्रं त्वदर्थमुपकल्पितम्एहि तत्र मया सार्धं पिबस्व मधुमाधवीम्

asti me śayanaṃ śubhraṃ tvadarthamupakalpitamehi tatra mayā sārdhaṃ pibasva madhumādhavīm

द्रौपद्युवाचअप्रैषीद्राजपुत्री मां सुराहारीं तवान्तिकम्पानमानय मे क्षिप्रं पिपासा मेति चाब्रवीत्

draupadyuvācaapraiṣīdrājaputrī māṃ surāhārīṃ tavāntikampānamānaya me kṣipraṃ pipāsā meti cābravīt

कीचक उवाच · kīcaka uvāca

अन्या भद्रे नयिष्यन्ति राजपुत्र्याः परिस्रुतम्

anyā bhadre nayiṣyanti rājaputryāḥ parisrutam

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्येनां दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत्सा गृहीता विधुन्वाना भूमावाक्षिप्य कीचकम्सभां शरणमाधावद्यत्र राजा युधिष्ठिरः

ityenāṃ dakṣiṇe pāṇau sūtaputraḥ parāmṛśatsā gṛhītā vidhunvānā bhūmāvākṣipya kīcakamsabhāṃ śaraṇamādhāvadyatra rājā yudhiṣṭhiraḥ

तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत्अथैनां पश्यतो राज्ञः पातयित्वा पदावधीत्

tāṃ kīcakaḥ pradhāvantīṃ keśapakṣe parāmṛśatathaināṃ paśyato rājñaḥ pātayitvā padāvadhīt

ततो योऽसौ तदार्केण राक्षसः संनियोजितःस कीचकमपोवाह वातवेगेन भारत

tato yo'sau tadārkeṇa rākṣasaḥ saṃniyojitaḥsa kīcakamapovāha vātavegena bhārata

स पपात ततो भूमौ रक्षोबलसमाहतःविघूर्णमानो निश्चेष्टश्छिन्नमूल इव द्रुमः

sa papāta tato bhūmau rakṣobalasamāhataḥvighūrṇamāno niśceṣṭaśchinnamūla iva drumaḥ

तां चासीनौ ददृशतुर्भीमसेनयुधिष्ठिरौअमृष्यमाणौ कृष्णायाः कीचकेन पदा वधम्

tāṃ cāsīnau dadṛśaturbhīmasenayudhiṣṭhirauamṛṣyamāṇau kṛṣṇāyāḥ kīcakena padā vadham

तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनःदन्तैर्दन्तांस्तदा रोषान्निष्पिपेष महामनाः

tasya bhīmo vadhaprepsuḥ kīcakasya durātmanaḥdantairdantāṃstadā roṣānniṣpipeṣa mahāmanāḥ

अथाङ्गुष्ठेनावमृद्नादङ्गुष्ठं तस्य धर्मराट्प्रबोधनभयाद्राजन्भीमस्य प्रत्यषेधयत्

athāṅguṣṭhenāvamṛdnādaṅguṣṭhaṃ tasya dharmarāṭprabodhanabhayādrājanbhīmasya pratyaṣedhayat

सा सभाद्वारमासाद्य रुदती मत्स्यमब्रवीत्अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस्तान्दीनचेतसः

sā sabhādvāramāsādya rudatī matsyamabravītavekṣamāṇā suśroṇī patīṃstāndīnacetasaḥ

आकारमभिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंहिताम्दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा

ākāramabhirakṣantī pratijñāṃ dharmasaṃhitāmdahyamāneva raudreṇa cakṣuṣā drupadātmajā

द्रौपद्युवाचयेषां वैरी न स्वपिति पदा भूमिमुपस्पृशन्तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्

draupadyuvācayeṣāṃ vairī na svapiti padā bhūmimupaspṛśanteṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt

ये दद्युर्न च याचेयुर्ब्रह्मण्याः सत्यवादिनःतेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्

ye dadyurna ca yāceyurbrahmaṇyāḥ satyavādinaḥteṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt

येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयतेऽनिशम्तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्

yeṣāṃ dundubhinirghoṣo jyāghoṣaḥ śrūyate'niśamteṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt

ये ते तेजस्विनो दान्ता बलवन्तोऽभिमानिनःतेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्

ye te tejasvino dāntā balavanto'bhimāninaḥteṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt

सर्वलोकमिमं हन्युर्धर्मपाशसितास्तु येतेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्

sarvalokamimaṃ hanyurdharmapāśasitāstu yeteṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt

शरणं ये प्रपन्नानां भवन्ति शरणार्थिनाम्चरन्ति लोके प्रच्छन्नाः क्व नु तेऽद्य महारथाः

śaraṇaṃ ye prapannānāṃ bhavanti śaraṇārthināmcaranti loke pracchannāḥ kva nu te'dya mahārathāḥ

कथं ते सूतपुत्रेण वध्यमानां प्रियां सतीम्मर्षयन्ति यथा क्लीबा बलवन्तोऽमितौजसः

kathaṃ te sūtaputreṇa vadhyamānāṃ priyāṃ satīmmarṣayanti yathā klībā balavanto'mitaujasaḥ

क्व नु तेषाममर्षश्च वीर्यं तेजश्च वर्ततेन परीप्सन्ति ये भार्यां वध्यमानां दुरात्मना

kva nu teṣāmamarṣaśca vīryaṃ tejaśca vartatena parīpsanti ye bhāryāṃ vadhyamānāṃ durātmanā

मयात्र शक्यं किं कर्तुं विराटे धर्मदूषणम्यः पश्यन्मां मर्षयति वध्यमानामनागसम्

mayātra śakyaṃ kiṃ kartuṃ virāṭe dharmadūṣaṇamyaḥ paśyanmāṃ marṣayati vadhyamānāmanāgasam

न राजन्राजवत्किंचित्समाचरसि कीचकेदस्यूनामिव धर्मस्ते न हि संसदि शोभते

na rājanrājavatkiṃcitsamācarasi kīcakedasyūnāmiva dharmaste na hi saṃsadi śobhate

न कीचकः स्वधर्मस्थो न च मत्स्यः कथंचनसभासदोऽप्यधर्मज्ञा य इमं पर्युपासते

na kīcakaḥ svadharmastho na ca matsyaḥ kathaṃcanasabhāsado'pyadharmajñā ya imaṃ paryupāsate

नोपालभे त्वां नृपते विराट जनसंसदिनाहमेतेन युक्ता वै हन्तुं मत्स्य तवान्तिकेसभासदस्तु पश्यन्तु कीचकस्य व्यतिक्रमम्

nopālabhe tvāṃ nṛpate virāṭa janasaṃsadināhametena yuktā vai hantuṃ matsya tavāntikesabhāsadastu paśyantu kīcakasya vyatikramam

विराट उवाच · virāṭa uvāca

परोक्षं नाभिजानामि विग्रहं युवयोरहम्अर्थतत्त्वमविज्ञाय किं नु स्यात्कुशलं मम

parokṣaṃ nābhijānāmi vigrahaṃ yuvayorahamarthatattvamavijñāya kiṃ nu syātkuśalaṃ mama

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततस्तु सभ्या विज्ञाय कृष्णां भूयोऽभ्यपूजयन्साधु साध्विति चाप्याहुः कीचकं च व्यगर्हयन्

tatastu sabhyā vijñāya kṛṣṇāṃ bhūyo'bhyapūjayansādhu sādhviti cāpyāhuḥ kīcakaṃ ca vyagarhayan

सभ्या ऊचुःयस्येयं चारुसर्वाङ्गी भार्या स्यादायतेक्षणापरो लाभश्च तस्य स्यान्न स शोचेत्कदाचन

sabhyā ūcuḥyasyeyaṃ cārusarvāṅgī bhāryā syādāyatekṣaṇāparo lābhaśca tasya syānna sa śocetkadācana

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं संपूजयंस्तत्र कृष्णां प्रेक्ष्य सभासदःयुधिष्ठिरस्य कोपात्तु ललाटे स्वेद आसजत्

evaṃ saṃpūjayaṃstatra kṛṣṇāṃ prekṣya sabhāsadaḥyudhiṣṭhirasya kopāttu lalāṭe sveda āsajat

अथाब्रवीद्राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम्गच्छ सैरन्ध्रि मात्र स्थाः सुदेष्णाया निवेशनम्

athābravīdrājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyāmgaccha sairandhri mātra sthāḥ sudeṣṇāyā niveśanam

भर्तारमनुरुध्यन्त्यः क्लिश्यन्ते वीरपत्नयःशुश्रूषया क्लिश्यमानाः पतिलोकं जयन्त्युत

bhartāramanurudhyantyaḥ kliśyante vīrapatnayaḥśuśrūṣayā kliśyamānāḥ patilokaṃ jayantyuta

मन्ये न कालं क्रोधस्य पश्यन्ति पतयस्तवतेन त्वां नाभिधावन्ति गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः

manye na kālaṃ krodhasya paśyanti patayastavatena tvāṃ nābhidhāvanti gandharvāḥ sūryavarcasaḥ

अकालज्ञासि सैरन्ध्रि शैलूषीव विधावसिविघ्नं करोषि मत्स्यानां दीव्यतां राजसंसदिगच्छ सैरन्ध्रि गन्धर्वाः करिष्यन्ति तव प्रियम्

akālajñāsi sairandhri śailūṣīva vidhāvasivighnaṃ karoṣi matsyānāṃ dīvyatāṃ rājasaṃsadigaccha sairandhri gandharvāḥ kariṣyanti tava priyam

द्रौपद्युवाचअतीव तेषां घृणिनामर्थेऽहं धर्मचारिणीतस्य तस्येह ते वध्या येषां ज्येष्ठोऽक्षदेविता

draupadyuvācaatīva teṣāṃ ghṛṇināmarthe'haṃ dharmacāriṇītasya tasyeha te vadhyā yeṣāṃ jyeṣṭho'kṣadevitā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा प्राद्रवत्कृष्णा सुदेष्णाया निवेशनम्केशान्मुक्त्वा तु सुश्रोणी संरम्भाल्लोहितेक्षणा

ityuktvā prādravatkṛṣṇā sudeṣṇāyā niveśanamkeśānmuktvā tu suśroṇī saṃrambhāllohitekṣaṇā

शुशुभे वदनं तस्या रुदन्त्या विरतं तदामेघलेखाविनिर्मुक्तं दिवीव शशिमण्डलम्

śuśubhe vadanaṃ tasyā rudantyā virataṃ tadāmeghalekhāvinirmuktaṃ divīva śaśimaṇḍalam

सुदेष्णोवाचकस्त्वावधीद्वरारोहे कस्माद्रोदिषि शोभनेकस्याद्य न सुखं भद्रे केन ते विप्रियं कृतम्

sudeṣṇovācakastvāvadhīdvarārohe kasmādrodiṣi śobhanekasyādya na sukhaṃ bhadre kena te vipriyaṃ kṛtam

द्रौपद्युवाचकीचको मावधीत्तत्र सुराहारीं गतां तवसभायां पश्यतो राज्ञो यथैव विजने तथा

draupadyuvācakīcako māvadhīttatra surāhārīṃ gatāṃ tavasabhāyāṃ paśyato rājño yathaiva vijane tathā

सुदेष्णोवाचघातयामि सुकेशान्ते कीचकं यदि मन्यसेयोऽसौ त्वां कामसंमत्तो दुर्लभामभिमन्यते

sudeṣṇovācaghātayāmi sukeśānte kīcakaṃ yadi manyaseyo'sau tvāṃ kāmasaṃmatto durlabhāmabhimanyate

द्रौपद्युवाचअन्ये वै तं वधिष्यन्ति येषामागः करोति सःमन्ये चाद्यैव सुव्यक्तं परलोकं गमिष्यति

draupadyuvācaanye vai taṃ vadhiṣyanti yeṣāmāgaḥ karoti saḥmanye cādyaiva suvyaktaṃ paralokaṃ gamiṣyati