Parva.Adhyaya 5.170

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

किमर्थं भरतश्रेष्ठ न हन्यास्त्वं शिखण्डिनम्उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा समरेष्वाततायिनम्

kimarthaṃ bharataśreṣṭha na hanyāstvaṃ śikhaṇḍinamudyateṣumatho dṛṣṭvā samareṣvātatāyinam

पूर्वमुक्त्वा महाबाहो पाण्डवान्सह सोमकैःवधिष्यामीति गाङ्गेय तन्मे ब्रूहि पितामह

pūrvamuktvā mahābāho pāṇḍavānsaha somakaiḥvadhiṣyāmīti gāṅgeya tanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

शृणु दुर्योधन कथां सहैभिर्वसुधाधिपैःयदर्थं युधि संप्रेक्ष्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम्

śṛṇu duryodhana kathāṃ sahaibhirvasudhādhipaiḥyadarthaṃ yudhi saṃprekṣya nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam

महाराजो मम पिता शंतनुर्भरतर्षभःदिष्टान्तं प्राप धर्मात्मा समये पुरुषर्षभ

mahārājo mama pitā śaṃtanurbharatarṣabhaḥdiṣṭāntaṃ prāpa dharmātmā samaye puruṣarṣabha

ततोऽहं भरतश्रेष्ठ प्रतिज्ञां परिपालयन्चित्राङ्गदं भ्रातरं वै महाराज्येऽभ्यषेचयम्

tato'haṃ bharataśreṣṭha pratijñāṃ paripālayancitrāṅgadaṃ bhrātaraṃ vai mahārājye'bhyaṣecayam

तस्मिंश्च निधनं प्राप्ते सत्यवत्या मते स्थितःविचित्रवीर्यं राजानमभ्यषिञ्चं यथाविधि

tasmiṃśca nidhanaṃ prāpte satyavatyā mate sthitaḥvicitravīryaṃ rājānamabhyaṣiñcaṃ yathāvidhi

मयाभिषिक्तो राजेन्द्र यवीयानपि धर्मतःविचित्रवीर्यो धर्मात्मा मामेव समुदैक्षत

mayābhiṣikto rājendra yavīyānapi dharmataḥvicitravīryo dharmātmā māmeva samudaikṣata

तस्य दारक्रियां तात चिकीर्षुरहमप्युतअनुरूपादिव कुलादिति चिन्त्य मनो दधे

tasya dārakriyāṃ tāta cikīrṣurahamapyutaanurūpādiva kulāditi cintya mano dadhe

तथाश्रौषं महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वयंवरेरूपेणाप्रतिमाः सर्वाः काशिराजसुतास्तदाअम्बा चैवाम्बिका चैव तथैवाम्बालिकापरा

tathāśrauṣaṃ mahābāho tisraḥ kanyāḥ svayaṃvarerūpeṇāpratimāḥ sarvāḥ kāśirājasutāstadāambā caivāmbikā caiva tathaivāmbālikāparā

राजानश्च समाहूताः पृथिव्यां भरतर्षभअम्बा ज्येष्ठाभवत्तासामम्बिका त्वथ मध्यमाअम्बालिका च राजेन्द्र राजकन्या यवीयसी

rājānaśca samāhūtāḥ pṛthivyāṃ bharatarṣabhaambā jyeṣṭhābhavattāsāmambikā tvatha madhyamāambālikā ca rājendra rājakanyā yavīyasī

सोऽहमेकरथेनैव गतः काशिपतेः पुरीम्अपश्यं ता महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वलंकृताःराज्ञश्चैव समावृत्तान्पार्थिवान्पृथिवीपते

so'hamekarathenaiva gataḥ kāśipateḥ purīmapaśyaṃ tā mahābāho tisraḥ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥrājñaścaiva samāvṛttānpārthivānpṛthivīpate

ततोऽहं तान्नृपान्सर्वानाहूय समरे स्थितान्रथमारोपयां चक्रे कन्यास्ता भरतर्षभ

tato'haṃ tānnṛpānsarvānāhūya samare sthitānrathamāropayāṃ cakre kanyāstā bharatarṣabha

वीर्यशुल्काश्च ता ज्ञात्वा समारोप्य रथं तदाअवोचं पार्थिवान्सर्वानहं तत्र समागतान्भीष्मः शांतनवः कन्या हरतीति पुनः पुनः

vīryaśulkāśca tā jñātvā samāropya rathaṃ tadāavocaṃ pārthivānsarvānahaṃ tatra samāgatānbhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kanyā haratīti punaḥ punaḥ

ते यतध्वं परं शक्त्या सर्वे मोक्षाय पार्थिवाःप्रसह्य हि नयाम्येष मिषतां वो नराधिपाः

te yatadhvaṃ paraṃ śaktyā sarve mokṣāya pārthivāḥprasahya hi nayāmyeṣa miṣatāṃ vo narādhipāḥ

ततस्ते पृथिवीपालाः समुत्पेतुरुदायुधाःयोगो योग इति क्रुद्धाः सारथींश्चाप्यचोदयन्

tataste pṛthivīpālāḥ samutpeturudāyudhāḥyogo yoga iti kruddhāḥ sārathīṃścāpyacodayan

ते रथैर्मेघसंकाशैर्गजैश्च गजयोधिनःपृष्ठ्यैश्चाश्वैर्महीपालाः समुत्पेतुरुदायुधाः

te rathairmeghasaṃkāśairgajaiśca gajayodhinaḥpṛṣṭhyaiścāśvairmahīpālāḥ samutpeturudāyudhāḥ

ततस्ते मां महीपालाः सर्व एव विशां पतेरथव्रातेन महता सर्वतः पर्यवारयन्

tataste māṃ mahīpālāḥ sarva eva viśāṃ paterathavrātena mahatā sarvataḥ paryavārayan

तानहं शरवर्षेण महता प्रत्यवारयम्सर्वान्नृपांश्चाप्यजयं देवराडिव दानवान्

tānahaṃ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayamsarvānnṛpāṃścāpyajayaṃ devarāḍiva dānavān

तेषामापततां चित्रान्ध्वजान्हेमपरिष्कृतान्एकैकेन हि बाणेन भूमौ पातितवानहम्

teṣāmāpatatāṃ citrāndhvajānhemapariṣkṛtānekaikena hi bāṇena bhūmau pātitavānaham

हयांश्चैषां गजांश्चैव सारथींश्चाप्यहं रणेअपातयं शरैर्दीप्तैः प्रहसन्पुरुषर्षभ

hayāṃścaiṣāṃ gajāṃścaiva sārathīṃścāpyahaṃ raṇeapātayaṃ śarairdīptaiḥ prahasanpuruṣarṣabha

ते निवृत्ताश्च भग्नाश्च दृष्ट्वा तल्लाघवं ममअथाहं हास्तिनपुरमायां जित्वा महीक्षितः

te nivṛttāśca bhagnāśca dṛṣṭvā tallāghavaṃ mamaathāhaṃ hāstinapuramāyāṃ jitvā mahīkṣitaḥ

अतोऽहं ताश्च कन्या वै भ्रातुरर्थाय भारततच्च कर्म महाबाहो सत्यवत्यै न्यवेदयम्

ato'haṃ tāśca kanyā vai bhrāturarthāya bhāratatacca karma mahābāho satyavatyai nyavedayam