Parva.Adhyaya 6.27

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससियच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्

saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasiyacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam

श्रीभगवानुवाचसंन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौतयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते

śrībhagavānuvācasaṃnyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhautayostu karmasaṃnyāsātkarmayogo viśiṣyate

ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षतिनिर्द्वंद्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते

jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣatinirdvaṃdvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate

सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताःएकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्

sāṃkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam

यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यतेएकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति

yatsāṃkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyateekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati

संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतःयोगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति

saṃnyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥyogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati

योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियःसर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते

yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥsarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate

नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्पश्यञ्शृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन्

naiva kiṃcitkaromīti yukto manyeta tattvavitpaśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan

प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपिइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्

pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapiindriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan

ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यःलिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा

brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥlipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपियोगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये

kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapiyoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते

yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīmayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate

सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशीनवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्

sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśīnavadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan

न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुःन कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते

na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥna karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate

नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुःअज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः

nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ

ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनःतेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्

jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥteṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam

तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाःगच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः

tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥgacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ

विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनिशुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः

vidyāvinayasaṃpanne brāhmaṇe gavi hastiniśuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ

इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनःनिर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः

ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥnirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi te sthitāḥ

न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः

na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyamsthirabuddhirasaṃmūḍho brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ

बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते

bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukhamsa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव तेआद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः

ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva teādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ

शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः

śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇātkāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ

योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यःस योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति

yo'ntaḥsukho'ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥsa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati

लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाःछिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः

labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥchinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ

कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्

kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasāmabhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām

स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोःप्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ

sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥprāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau

यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणःविगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः

yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥvigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ

भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति

bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaramsuhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati