Loading
वाल्मीकि रामायण · 20 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंसुर कार्यम् इदम् रंभे कर्तव्यम् सुमहत् त्वया ।लोभनम् कौशिकस्य इह काम मोह समन्वितम्॥
sura kāryam idam raṃbhe kartavyam sumahat tvayā |lobhanam kauśikasya iha kāma moha samanvitam ||
तथा उक्ता स अप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता ।व्रीडिता प्रांजलिः वाक्यम् प्रत्युवाच सुर ईश्वरम्॥
tathā uktā sa apsarā rāma sahasrākṣeṇa dhīmatā |vrīḍitā prāṃjaliḥ vākyam pratyuvāca sura īśvaram ||
अयम् सुर पते घोरो विश्वामित्रो महामुनिः ।क्रोधम् उत्स्रच्यते घोरम् मयि देव न संशयः॥
ayam sura pate ghoro viśvāmitro mahāmuniḥ |krodham utsracyate ghoram mayi deva na saṃśayaḥ ||
ततो हि मे भयम् देव प्रसादम् कर्तुम् अर्हसि ।एवम् उक्तः तया राम स भयम् भीतया तदा॥
tato hi me bhayam deva prasādam kartum arhasi |evam uktaḥ tayā rāma sa bhayam bhītayā tadā ||
ताम् उवाच सहस्राक्षो वेपमानाम् कृतांजलिम् ।मा भैषी रंभे भद्रम् ते कुरुष्व मम शासनम्॥
tām uvāca sahasrākṣo vepamānām kṛtāṃjalim |mā bhaiṣī raṃbhe bhadram te kuruṣva mama śāsanam ||
कोकिलो हृदय ग्राही माधवे रुचिर द्रुमे ।अहम् कंदर्प सहितः स्थास्यामि तव पार्श्वतः॥
kokilo hṛdaya grāhī mādhave rucira drume |aham kaṃdarpa sahitaḥ sthāsyāmi tava pārśvataḥ ||
त्वम् हि रूपम् बहु गुणम् कृत्वा परम भास्वरम् ।तम् ऋषिम् कौशिकम् रंभे भेदयस्व तपस्विनम्॥
tvam hi rūpam bahu guṇam kṛtvā parama bhāsvaram |tam ṛṣim kauśikam raṃbhe bhedayasva tapasvinam ||
सा श्रुत्वा वचनम् तस्य कृत्वा रूपम् अनुत्तमम् ।लोभयामास ललिता विश्वामित्रम् शुचि स्मिता॥
sā śrutvā vacanam tasya kṛtvā rūpam anuttamam |lobhayāmāsa lalitā viśvāmitram śuci smitā ||
कोकिलस्य तु शुश्राव वल्गु व्याहरतः स्वनम् ।संप्रहृष्टेन मनसा स एनाम् अन्वैक्षत॥
kokilasya tu śuśrāva valgu vyāharataḥ svanam |saṃprahṛṣṭena manasā sa enām anvaikṣata ||
अथ तस्य च शब्देन गीतेन अप्रतिमेन च ।दर्शनेन च रंभाया मुनिः संदेहम् आगतः॥
atha tasya ca śabdena gītena apratimena ca |darśanena ca raṃbhāyā muniḥ saṃdeham āgataḥ ||
सहस्राक्षस्य तत् कर्म विज्ञाय मुनिपुंगवः ।रंभाम् क्रोध समाविष्टः शशाप कुशिक आत्मजः॥
sahasrākṣasya tat karma vijñāya munipuṃgavaḥ |raṃbhām krodha samāviṣṭaḥ śaśāpa kuśika ātmajaḥ ||
यत् माम् लोभयसे रंभे काम क्रोध जय एषिणम् ।दश वर्ष सहस्राणि शैली स्थास्यसि दुर्भगे॥
yat mām lobhayase raṃbhe kāma krodha jaya eṣiṇam |daśa varṣa sahasrāṇi śailī sthāsyasi durbhage ||
ब्राह्मणः सुमहातेजाः तपो बल समन्वितः ।उद्धरिष्यति रंभे त्वाम् मत् क्रोध कलुषी कृताम्॥
brāhmaṇaḥ sumahātejāḥ tapo bala samanvitaḥ |uddhariṣyati raṃbhe tvām mat krodha kaluṣī kṛtām ||
एवम् उक्त्वा महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।अशक्नुवन् धारयितुम् कोपम् संतापम् आगतः॥
evam uktvā mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |aśaknuvan dhārayitum kopam saṃtāpam āgataḥ ||
तस्य शापेन महता रम्भा शैली तदा अभवत् ।वचः श्रुत्वा च कन्दर्पो महर्षेः स च निर्गतः॥
tasya śāpena mahatā rambhā śailī tadā abhavat |vacaḥ śrutvā ca kandarpo maharṣeḥ sa ca nirgataḥ ||
कोपेन स महातेजाः तपो अपहरणे कृते ।इन्द्रियैर् अजितै राम न लेभे शान्तिम् आत्मनः॥
kopena sa mahātejāḥ tapo apaharaṇe kṛte |indriyair ajitai rāma na lebhe śāntim ātmanaḥ ||
बभूव अस्य मनः चिंता तपो अपहरणे कृते ।न एव क्रोधम् गमिष्यामि न च वक्ष्ये कथंचन॥
babhūva asya manaḥ ciṃtā tapo apaharaṇe kṛte |na eva krodham gamiṣyāmi na ca vakṣye kathaṃcana ||
अथवा न उच्छासिष्यामि संवत्स्र शतानि अपि ।अहम् हि शोषयिष्यामि आत्मानम् विजितेन्द्रियः॥
athavā na ucchāsiṣyāmi saṃvatsra śatāni api |aham hi śoṣayiṣyāmi ātmānam vijitendriyaḥ ||
तावत् यावत् हि मे प्राप्तम् ब्राह्मण्यम् तपसा आर्जितम् ।अनुच्छ्वसन् अभुंजाः तिष्ठेयम् शाश्वती समाः॥
tāvat yāvat hi me prāptam brāhmaṇyam tapasā ārjitam |anucchvasan abhuṃjāḥ tiṣṭheyam śāśvatī samāḥ ||
न हि मे तप्यमानस्य क्षयम् यास्यन्ति मूर्तयः ।एवम् वेअर्ष शस्रस्य दीक्षाम् स मुनिपुंगवः ।चकार प्रतिमाम् लोके प्रतिज्ञाम् रघुनंदन॥
na hi me tapyamānasya kṣayam yāsyanti mūrtayaḥ |evam vearṣa śasrasya dīkṣām sa munipuṃgavaḥ |cakāra pratimām loke pratijñām raghunaṃdana ||