Kanda.Sarga 1.63

पूर्णे वर्ष सहस्रे तु व्रत स्नातम् महामुनिम् ।अभ्यागच्चन् सुराः सर्वे तपः फल चिकीर्षवः॥

pūrṇe varṣa sahasre tu vrata snātam mahāmunim |abhyāgaccan surāḥ sarve tapaḥ phala cikīrṣavaḥ ||

अब्रवीत् सु महातेजा ब्रह्मा सु रुचिरम् वचः ।ऋषिः त्वम् असि भद्रम् ते स्व अर्जितैः कर्मभिः शुभैः॥

abravīt su mahātejā brahmā su ruciram vacaḥ |ṛṣiḥ tvam asi bhadram te sva arjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ ||

तम् एवम् उक्त्वा देवेशः त्रिदिवम् पुनः अभ्यगात् ।विश्वामित्रो महातेजा भूयः तेपे महत् तपः॥

tam evam uktvā deveśaḥ tridivam punaḥ abhyagāt |viśvāmitro mahātejā bhūyaḥ tepe mahat tapaḥ ||

ततः कालेन महता मेनका परम अप्सराः ।पुष्करेषु नर श्रेष्ठ स्नातुम् समुपचक्रमे॥

tataḥ kālena mahatā menakā parama apsarāḥ |puṣkareṣu nara śreṣṭha snātum samupacakrame ||

ताम् ददर्श महातेजा मेनकाम् कुशिक आत्मजः ।रूपेण अप्रतिमाम् तत्र विद्युतम् जलदे यथा॥

tām dadarśa mahātejā menakām kuśika ātmajaḥ |rūpeṇa apratimām tatra vidyutam jalade yathā ||

दृष्ट्वा कन्दर्प वशगो मुनिः ताम् इदम् अब्रवीत् ।अप्सरः स्वागतम् ते अस्तु वस च इह मम आश्रमे॥

dṛṣṭvā kandarpa vaśago muniḥ tām idam abravīt |apsaraḥ svāgatam te astu vasa ca iha mama āśrame ||

अनुगृह्णीष्व भद्रम् ते मदनेन सु मोहितम् ।इति उक्ता सा वरारोहा तत्र वासम् अथ अकरोत्॥

anugṛhṇīṣva bhadram te madanena su mohitam |iti uktā sā varārohā tatra vāsam atha akarot ||

तपसो हि महाविघ्नो विश्वामित्रम् उपागतम् ।तस्याम् वसन्त्याम् वर्षाणि पंच पंच च राघव॥

tapaso hi mahāvighno viśvāmitram upāgatam |tasyām vasantyām varṣāṇi paṃca paṃca ca rāghava ||

विश्वामित्र आश्रमे सौम्य सुखेन व्यतिचक्रमुः ।अथ काले गते तस्मिन् विश्वामित्रो महामुनिः॥

viśvāmitra āśrame saumya sukhena vyaticakramuḥ |atha kāle gate tasmin viśvāmitro mahāmuniḥ ||

स व्रीड इव संवृत्तः चिन्ता शोक परायणः ।बुद्धिर् मुनेः समुत्पन्ना स अमर्षा रघुनंदन॥

sa vrīḍa iva saṃvṛttaḥ cintā śoka parāyaṇaḥ |buddhir muneḥ samutpannā sa amarṣā raghunaṃdana ||

सर्वम् सुराणाम् कर्म एतत् तपो अपहरणम् महत् ।अहो रात्रा अपदेशेन गताः संवत्सरा दश॥

sarvam surāṇām karma etat tapo apaharaṇam mahat |aho rātrā apadeśena gatāḥ saṃvatsarā daśa ||

काम मोह अभिभूतस्य विघ्नो अयम् प्रत्युपस्थितः ।स विनिःश्वसन् मुनिवरः पश्चात्तापेन दुःखितः॥

kāma moha abhibhūtasya vighno ayam pratyupasthitaḥ |sa viniḥśvasan munivaraḥ paścāttāpena duḥkhitaḥ ||

भीताम् अप्सरसम् दृष्ट्वा वेपन्तीम् प्रांजलिम् स्थिताम् ।मेनकाम् मधुरैः वाक्यैः विसृज्य कुशिक आत्मजः॥

bhītām apsarasam dṛṣṭvā vepantīm prāṃjalim sthitām |menakām madhuraiḥ vākyaiḥ visṛjya kuśika ātmajaḥ ||

उत्तरम् पर्वतम् राम विश्वामित्रो जगाम ह ।स कृत्वा नैष्ठिकीम् बुद्धिम् जेतु कामो महायशाः॥

uttaram parvatam rāma viśvāmitro jagāma ha |sa kṛtvā naiṣṭhikīm buddhim jetu kāmo mahāyaśāḥ ||

कौशिकी तीरम् आसाद्य तपः तेपे दुरासदम् ।तस्य वर्ष सहस्राणि घोरम् तप उपासतः॥

kauśikī tīram āsādya tapaḥ tepe durāsadam |tasya varṣa sahasrāṇi ghoram tapa upāsataḥ ||

उत्तरे पर्वते राम देवतानाम् अभूत् भयम् ।अमंत्रयन् समागम्य सर्वे स ऋषि गणाः सुराः॥

uttare parvate rāma devatānām abhūt bhayam |amaṃtrayan samāgamya sarve sa ṛṣi gaṇāḥ surāḥ ||

महर्षि शब्दम् लभताम् साधु अयम् कुशिक आत्मजः ।देवतानाम् वचः श्रुत्वा सर्व लोक पितामहः॥

maharṣi śabdam labhatām sādhu ayam kuśika ātmajaḥ |devatānām vacaḥ śrutvā sarva loka pitāmahaḥ ||

अब्रवीत् मधुरम् वाक्यम् विश्वामित्रम् तपो धनम् ।महर्षे स्वागतम् वत्स तपसा उग्रेण तोषितः॥

abravīt madhuram vākyam viśvāmitram tapo dhanam |maharṣe svāgatam vatsa tapasā ugreṇa toṣitaḥ ||

महत्त्वम् ऋषि मुख्यत्वम् ददामि तव कौशिक ।ब्रह्मणः स वचः श्रुत्वा विश्वामित्रः तपो धनः॥

mahattvam ṛṣi mukhyatvam dadāmi tava kauśika |brahmaṇaḥ sa vacaḥ śrutvā viśvāmitraḥ tapo dhanaḥ ||

प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम् ।ब्रह्मर्षि शब्दम् अतुलम् स्व अर्जितैः कर्मभिः शुभैः॥

prāṃjaliḥ praṇato bhūtvā pratyuvāca pitāmaham |brahmarṣi śabdam atulam sva arjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ ||

यदि मे भगवान् आह ततो अहम् विजित इन्द्रियः ।तम् उवाच ततो ब्रह्मा न तावत् त्वम् जित इन्द्रियः॥

yadi me bhagavān āha tato aham vijita indriyaḥ |tam uvāca tato brahmā na tāvat tvam jita indriyaḥ ||

यतस्व मुनि शार्दूल इति उक्त्वा त्रिदिवम् गतः ।विप्रस्थितेषु देवेषु विश्वामित्रो महामुनिः॥

yatasva muni śārdūla iti uktvā tridivam gataḥ |viprasthiteṣu deveṣu viśvāmitro mahāmuniḥ ||

ऊर्ध्व बाहुः निरालंबो वायु भक्षः तपः चरन् ।धर्मे पंच तपा भूत्वा वर्षासु आकाश संश्रयः॥

ūrdhva bāhuḥ nirālaṃbo vāyu bhakṣaḥ tapaḥ caran |dharme paṃca tapā bhūtvā varṣāsu ākāśa saṃśrayaḥ ||

शिशिरे सलिले शायी रात्रि अहानि तपो धनः ।एवम् वर्ष सहस्रम् हि तपो घोरम् उपागमत्॥

śiśire salile śāyī rātri ahāni tapo dhanaḥ |evam varṣa sahasram hi tapo ghoram upāgamat ||

तस्मिन् संतप्यमाने तु विश्वामित्रे महामुनौ ।संतापः सुमहान् आसीत् सुराणाम् वासवस्य च॥

tasmin saṃtapyamāne tu viśvāmitre mahāmunau |saṃtāpaḥ sumahān āsīt surāṇām vāsavasya ca ||

रंभाम् अप्सरसम् शक्रः सह सर्वैः मरुत् गणैः ।उवाच आत्म हितम् वाक्यम् अहितम् कौशिकस्य च॥

raṃbhām apsarasam śakraḥ saha sarvaiḥ marut gaṇaiḥ |uvāca ātma hitam vākyam ahitam kauśikasya ca ||