Kanda.Sarga 2.115

ततो निक्षिप्य मातऽ: स अयोध्यायां दृढव्रत: ।भरत: शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत्॥

tato nikṣipya māta': sa ayodhyāyāṃ dṛḍhavrata: |bharata: śokasantapto gurūnidamathābravīt ||

नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रये ऽद्य व: ।तत्र दु:खमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना॥

nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye 'dya va: |tatra du:khamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā ||

गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशा:॥

gataśca hi divaṃ rājā vanasthaśca gururmama |rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśā: ||

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मन: ।अब्रुवन् मन्त्रिण: सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहित:॥

etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmana: |abruvan mantriṇa: sarve vasiṣṭhaśca purohita: ||

सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत्॥

subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā |vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat ||

नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत क: पुमान्॥

nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde |āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta ka: pumān ||

मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति॥

mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam |abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti ||

प्रहृष्टवदन: सर्वा मातऽ: समभिवाद्य स: ।आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वित:॥

prahṛṣṭavadana: sarvā māta': samabhivādya sa: |āruroha rathaṃ śrīmān śatrughnena samanvita: ||

आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।ययतु: परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितै:॥

āruhya ca rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau |yayatu: paramaprītau vṛtau mantripurohitai: ||

अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजा: ।प्रययु: प्राङ्मुखा: सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत्॥

agrato guravastatra vasiṣṭhapramukhā dvijā: |prayayu: prāṅmukhā: sarve nandigrāmo yato 'bhavat ||

बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिन:॥

balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam |prayayau bharate yāte sarve ca puravāsina: ||

रथस्थ: स हि धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सल: ।नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके॥

rathastha: sa hi dharmātmā bharato bhrātṛvatsala: |nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādhāya pāduke ||

ततस्तु भरत: क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य स: ।अवतीर्य्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह॥

tatastu bharata: kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya sa: |avatīryya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha ||

एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम् ।योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते॥

etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ saṃnyāsavat svayam |yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite ||

भरत: शिरसा कृत्वा संन्यासं पादुके तत: ।अब्रवीद्दु:खसन्तप्त: सर्वं प्रकृतिमण्डलम्॥

bharata: śirasā kṛtvā saṃnyāsaṃ pāduke tata: |abravīddu:khasantapta: sarvaṃ prakṛtimaṇḍalam ||

छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।आभ्यां राज्ये स्थितो धर्म: पादुकाभ्यां गुरोर्मम॥

chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau |ābhyāṃ rājye sthito dharma: pādukābhyāṃ gurormama ||

भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्त: सौहृदादयम् ।तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति॥

bhrātrā hi mayi saṃnyāso nikṣipta: sauhṛdādayam |tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati ||

क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुन: स्वयम् ।चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ॥

kṣipraṃ saṃyojayitvā tu rāghavasya puna: svayam |caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau ||

ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागत: ।निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम्॥

tato nikṣiptabhāro 'haṃ rāghaveṇa samāgata: |nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām ||

राघवाय च संन्यासं दत्त्वे मे वरपादुके ।राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च॥

rāghavāya ca saṃnyāsaṃ dattve me varapāduke |rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca ||

अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम्॥

abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane |prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam ||

एवं तु विलपन् दीनो भरत: स महायशा: ।नन्दिग्रामे ऽकरोद्राज्यं दु:खितो मन्त्रिभि: सह॥

evaṃ tu vilapan dīno bharata: sa mahāyaśā: |nandigrāme 'karodrājyaṃ du:khito mantribhi: saha ||

स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधर: प्रभु: ।नन्दिग्रामे ऽवसद्वीर: ससैन्यो भरतस्तदा॥

sa valkalajaṭādhārī muniveṣadhara: prabhu: |nandigrāme 'vasadvīra: sasainyo bharatastadā ||

रामागमनमाकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सल: ।भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा॥

rāmāgamanamākāṅkṣan bharato bhrātṛvatsala: |bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastathā ||

पादुके त्वभिषिच्याथ नन्द्रिग्रामे ऽवसत्तदा ।भरत: शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत्॥

pāduke tvabhiṣicyātha nandrigrāme 'vasattadā |bharata: śāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nyavedayat ||

ततस्तु भरत: श्रीमानभिषिच्यार्य्यपादुके ।तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा॥

tatastu bharata: śrīmānabhiṣicyāryyapāduke |tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā ||

तदा हि यत्कार्य्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत्॥

tadā hi yatkāryyamupaiti kiñcidupāyanaṃ copahṛtaṃ mahārham |sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivedya cakāra paścādbharato yathāvat ||