Valmiki Ramayana · 17 verses
Read this chapter as a bookविशेषेण तु सुग्रीवो हनूमति अर्थम् उक्तवान् ।स हि तस्मिन् हरि श्रेष्ठे निश्चितार्थो अर्थ साधने॥
viśeṣeṇa tu sugrīvo hanūmati artham uktavān |sa hi tasmin hari śreṣṭhe niścitārtho artha sādhane ||
अब्रवीत् च हनूमंतम् विक्रंतम् अनिल आत्मजम् ।सुग्रीवः परम प्रीतः प्रभुः सर्व वन ओकसाम्॥
abravīt ca hanūmaṃtam vikraṃtam anila ātmajam |sugrīvaḥ parama prītaḥ prabhuḥ sarva vana okasām ||
न भूमौ न अंतरिक्षे वा न अंबरे न अमर आलये ।न अप्सु वा गति संगम् ते पश्यामि हरि पुम्गव॥
na bhūmau na aṃtarikṣe vā na aṃbare na amara ālaye |na apsu vā gati saṃgam te paśyāmi hari pumgava ||
स असुराः सह गंधर्वाः स नाग नर देवताः ।विदिताः सर्व लोकाः ते स सागर धरा धराः॥
sa asurāḥ saha gaṃdharvāḥ sa nāga nara devatāḥ |viditāḥ sarva lokāḥ te sa sāgara dharā dharāḥ ||
गतिः वेगः च तेजः च लाघवम् च महाकपे ।पितुः ते सदृशम् वीर मारुतस्य महा ओजसः॥
gatiḥ vegaḥ ca tejaḥ ca lāghavam ca mahākape |pituḥ te sadṛśam vīra mārutasya mahā ojasaḥ ||
तेजसा वा अपि ते भूतम् न समम् भुवि विद्यते ।तत् यथा लभ्यते सीता तत् त्वम् एव अनुचिंतय॥
tejasā vā api te bhūtam na samam bhuvi vidyate |tat yathā labhyate sītā tat tvam eva anuciṃtaya ||
त्वयि एव हनुमन् अस्ति बलम् बुद्धिः पराक्रमः ।देश काल अनुवृत्तिः च नयः च नय पण्डित॥
tvayi eva hanuman asti balam buddhiḥ parākramaḥ |deśa kāla anuvṛttiḥ ca nayaḥ ca naya paṇḍita ||
ततः कार्य समासंगम् अवगम्य हनूमति ।विदित्वा हनुमन्तम् च चिन्तयामास राघवः॥
tataḥ kārya samāsaṃgam avagamya hanūmati |viditvā hanumantam ca cintayāmāsa rāghavaḥ ||
सर्वथा निश्चित अर्थो अयम् हनूमति हरि ईश्वरः ।निश्चित अर्थतरः च अपि हनूमान् कार्य साधने॥
sarvathā niścita artho ayam hanūmati hari īśvaraḥ |niścita arthataraḥ ca api hanūmān kārya sādhane ||
तत् एवम् प्रस्थितस्य अस्य परिज्ञातस्य कर्मभिः ।भर्त्रा परिगृहीतस्य ध्रुवः कार्य फलोदयः॥
tat evam prasthitasya asya parijñātasya karmabhiḥ |bhartrā parigṛhītasya dhruvaḥ kārya phalodayaḥ ||
तम् समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरम् हरिम् ।कृतार्थ इव संहृष्टः प्रहृष्ट इन्द्रिय मानसः॥
tam samīkṣya mahātejā vyavasāyottaram harim |kṛtārtha iva saṃhṛṣṭaḥ prahṛṣṭa indriya mānasaḥ ||
ददौ तस्य ततः प्रीतः स्व नामांक उपशोभितम् ।अंगुलीयम् अभिज्ञानम् राजपुत्र्याः परंतपः॥
dadau tasya tataḥ prītaḥ sva nāmāṃka upaśobhitam |aṃgulīyam abhijñānam rājaputryāḥ paraṃtapaḥ ||
अनेन त्वाम् हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकाअत्मजा ।मत् सकाशात् अनुप्राप्तम् अनुद्विग्ना अनुपश्यति॥
anena tvām hariśreṣṭha cihnena janakāatmajā |mat sakāśāt anuprāptam anudvignā anupaśyati ||
व्यवसायः च ते वीर सत्त्व युक्तः च विक्रमः ।सुग्रीवस्य च संदेशः सिद्धिम् कथयति इव मे॥
vyavasāyaḥ ca te vīra sattva yuktaḥ ca vikramaḥ |sugrīvasya ca saṃdeśaḥ siddhim kathayati iva me ||
स तत् गृह्य हरिश्रेष्ठः स्थाप्य मूर्ध्नि कृतांजलिः ।वन्दित्वा चरणौ चैव प्रस्थितः प्लवगर्षभः॥
sa tat gṛhya hariśreṣṭhaḥ sthāpya mūrdhni kṛtāṃjaliḥ |vanditvā caraṇau caiva prasthitaḥ plavagarṣabhaḥ ||
स तत् प्रकर्षन् हरिणाम् महत् बलम्बभूव वीरः पवनात्मजः कपिः ।गत अंबुदे व्योम्नि विशुद्ध मण्डलःशशी इव नक्षत्र गणोपशोभितः॥
sa tat prakarṣan hariṇām mahat balambabhūva vīraḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |gata aṃbude vyomni viśuddha maṇḍalaḥśaśī iva nakṣatra gaṇopaśobhitaḥ ||
अतिबल बलम् आश्रितः तव अहम्हरि वर विक्रम विक्रमैः अनल्पैः ।पवन सुत यथा अधिगम्यते साजनक सुता हनुमन् तथा कुरुष्व॥
atibala balam āśritaḥ tava ahamhari vara vikrama vikramaiḥ analpaiḥ |pavana suta yathā adhigamyate sājanaka sutā hanuman tathā kuruṣva ||