Valmiki Ramayana · 29 verses
Read this chapter as a bookतस्य तद्वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः ।आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā sītā raudrasya rakṣasaḥ |ārtā dīnasvarā dīnaṃ pratyuvāca śanairvacaḥ ||
दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी ।चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता॥
duḥkhārtā rudatī sītā vepamānā tapasvinī |cintayantī varārohā patimeva pativratā ||
तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता ।निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः॥
tṛṇamantarataḥ kṛtvā pratyuvāca śucismitā |nivartaya mano mattaḥ svajane kriyatāṃ manaḥ ||
न मां प्रार्थयितुं युक्तस्त्वं सिद्धिमिव पापकृत् ।अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ।कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया॥
na māṃ prārthayituṃ yuktastvaṃ siddhimiva pāpakṛt |akāryaṃ na mayā kāryamekapatnyā vigarhitam |kulaṃ samprāptayā puṇyaṃ kule mahati jātayā ||
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ।राक्षसं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत्॥
evamuktvā tu vaidehī rāvaṇaṃ taṃ yaśasvinī |rākṣasaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā bhūyo vacanamabravīt ||
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ।साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर॥
nāhamaupayikī bhāryā parabhāryā satī tava |sādhu dharmamavekṣasva sādhu sādhuvrataṃ cara ||
यथा तव तथान्येषां रक्ष्या दारा निशाचर ।आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम्॥
yathā tava tathānyeṣāṃ rakṣyā dārā niśācara |ātmānamupamāṃ kṛtvā sveṣu dāreṣu ramyatām ||
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् ।नयन्ति निकृतिप्रज्ञां परदाराः पराभवम्॥
atuṣṭaṃ sveṣu dāreṣu capalaṃ calitendriyam |nayanti nikṛtiprajñāṃ paradārāḥ parābhavam ||
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे ।वचो मिथ्या प्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः॥
iha santo na vā santi sato vā nānuvartase |vaco mithyā praṇītātmā pathyamuktaṃ vicakṣaṇaiḥ ||
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ।समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च॥
akṛtātmānamāsādya rājānamanaye ratam |samṛddhāni vinaśyanti rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca ||
तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघ सङ्कुला ।अपराधात्तवैकस्य नचिराद्विनशिष्यति॥
tatheyaṃ tvāṃ samāsādya laṅkā ratnaugha saṅkulā |aparādhāttavaikasya nacirādvinaśiṣyati ||
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः ।अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः॥
svakṛtairhanyamānasya rāvaṇādīrghadarśinaḥ |abhinandanti bhūtāni vināśe pāpakarmaṇaḥ ||
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः ।दिष्ट्यैतद्व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः॥
evaṃ tvāṃ pāpakarmāṇaṃ vakṣyanti nikṛtā janāḥ |diṣṭyaitadvyasanaṃ prāpto raudra ityeva harṣitāḥ ||
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा ।अनन्या राघवेणाहं भास्करेण प्रभा यथा॥
śakyā lobhayituṃ nāhamaiśvaryeṇa dhanena vā |ananyā rāghaveṇāhaṃ bhāskareṇa prabhā yathā ||
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् ।कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्य चित्॥
upadhāya bhujaṃ tasya lokanāthasya satkṛtam |kathaṃ nāmopadhāsyāmi bhujamanyasya kasya cit ||
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः ।व्रतस्नातस्य विप्रस्य विद्येव विदितात्मनः॥
ahamaupayikī bhāryā tasyaiva vasudhāpateḥ |vratasnātasya viprasya vidyeva viditātmanaḥ ||
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् ।वने वाशितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम्॥
sādhu rāvaṇa rāmeṇa māṃ samānaya duḥkhitām |vane vāśitayā sārdhaṃ kareṇveva gajādhipam ||
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ।वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः॥
mitramaupayikaṃ kartuṃ rāmaḥ sthānaṃ parīpsatā |vadhaṃ cānicchatā ghoraṃ tvayāsau puruṣarṣabhaḥ ||
वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश् चिरम् ।त्वद्विधं न तु सङ्क्रुद्धो लोकनाथः स राघवः॥
varjayedvajramutsṛṣṭaṃ varjayedantakaś ciram |tvadvidhaṃ na tu saṅkruddho lokanāthaḥ sa rāghavaḥ ||
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् ।शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव॥
rāmasya dhanuṣaḥ śabdaṃ śroṣyasi tvaṃ mahāsvanam |śatakratuvisṛṣṭasya nirghoṣamaśaneriva ||
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः ।इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षणाः॥
iha śīghraṃ suparvāṇo jvalitāsyā ivoragāḥ |iṣavo nipatiṣyanti rāmalakṣmaṇalakṣaṇāḥ ||
रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः ।असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः॥
rakṣāṃsi parinighnantaḥ puryāmasyāṃ samantataḥ |asampātaṃ kariṣyanti patantaḥ kaṅkavāsasaḥ ||
राक्षसेन्द्रमहासर्पान्स रामगरुडो महान् ।उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान्॥
rākṣasendramahāsarpānsa rāmagaruḍo mahān |uddhariṣyati vegena vainateya ivoragān ||
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः ।असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः॥
apaneṣyati māṃ bhartā tvattaḥ śīghramarindamaḥ |asurebhyaḥ śriyaṃ dīptāṃ viṣṇustribhiriva kramaiḥ ||
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले ।अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै॥
janasthāne hatasthāne nihate rakṣasāṃ bale |aśaktena tvayā rakṣaḥ kṛtametadasādhu vai ||
आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः ।गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम॥
āśramaṃ tu tayoḥ śūnyaṃ praviśya narasiṃhayoḥ |gocaraṃ gatayorbhrātrorapanītā tvayādhama ||
न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया ।शक्यं सन्दर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव॥
na hi gandhamupāghrāya rāmalakṣmaṇayostvayā |śakyaṃ sandarśane sthātuṃ śunā śārdūlayoriva ||
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् ।वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य निग्रहः॥
tasya te vigrahe tābhyāṃ yugagrahaṇamasthiram |vṛtrasyevendrabāhubhyāṃ bāhorekasya nigrahaḥ ||
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह ।तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः॥
kṣipraṃ tava sa nātho me rāmaḥ saumitriṇā saha |toyamalpamivādityaḥ prāṇānādāsyate śaraiḥ ||