Loading
Valmiki Ramayana · 32 verses
Read this chapter as a bookतथा विप्रेक्षमाणस्य वनम् पुष्पितपादपम् ।विचिन्वतश्च वैदेहीम् किंचिच्चेषा निशाभवत्॥
tathā viprekṣamāṇasya vanam puṣpitapādapam |vicinvataśca vaidehīm kiṃcicceṣā niśābhavat ||
षडङ्गवेदविदुषाम् क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम्॥
ṣaḍaṅgavedaviduṣām kratupravarayājinām |śuśrāva brahmaghoṣān sa virātre brahmarakṣasām ||
अथ मङ्गलवादित्रशब्दैः श्रुतिमनोहरैः ।प्रबुध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः॥
atha maṅgalavāditraśabdaiḥ śrutimanoharaiḥ |prabudhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ ||
विबुध्य तु यथाकालम् राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयात्॥
vibudhya tu yathākālam rākṣasendraḥ pratāpavān |srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayāt ||
भृशं नियुक्तस्तस्याम् च मदनेन मदोत्कटः ।न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम्॥
bhṛśaṃ niyuktastasyām ca madanena madotkaṭaḥ |na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum ||
स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभच्छ्रियमनुत्तमाम् ।तां नगैर्बहुभिर्जुष्टाम् सर्वपुष्पफलोपगैः॥
sa sarvābharaṇairyukto bibhacchriyamanuttamām |tāṃ nagairbahubhirjuṣṭām sarvapuṣpaphalopagaiḥ ||
वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।सदामदैश्च विहगैर्विचित्राम् परमाद्भुताम्॥
vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |sadāmadaiśca vihagairvicitrām paramādbhutām ||
ईहामृगैश्च विविधैर्जुष्टां डृष्टिमनोहरैः ।वीथीः संप्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः॥
īhāmṛgaiśca vividhairjuṣṭāṃ ḍṛṣṭimanoharaiḥ |vīthīḥ saṃprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ ||
नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।अशोकवनकामेव प्राविशत्संततद्रुमाम्॥
nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |aśokavanakāmeva prāviśatsaṃtatadrumām ||
अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत् ।महेन्द्रमिव पौलस्त्यम्ं देवगन्धर्वयोषितः॥
aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajat |mahendramiva paulastyamṃ devagandharvayoṣitaḥ ||
दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः॥
dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ ||
काञ्चनैरपि भृङ्गारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।मण्डलागान् ब्रुसींश्चापि गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः॥
kāñcanairapi bhṛṅgārairjahruḥ salilamagrataḥ |maṇḍalāgān brusīṃścāpi gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ ||
काचिद्रत्नमयीं स्थालीं पूर्णां पानस्य ब्राजतम् ।दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना॥
kācidratnamayīṃ sthālīṃ pūrṇāṃ pānasya brājatam |dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā ||
राजहंसप्रतीकाशं चत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ॥
rājahaṃsapratīkāśaṃ catraṃ pūrṇaśaśiprabham |sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau ||
निद्रामदपरीताक्ष्यो रावनस्योत्तमाः स्त्रियः ।अनुजग्मुः पतिं वीरम् घनम् विद्युल्लता इव॥
nidrāmadaparītākṣyo rāvanasyottamāḥ striyaḥ |anujagmuḥ patiṃ vīram ghanam vidyullatā iva ||
व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।समागळितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा॥
vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |samāgaḷitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā ||
घोर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।स्वेदक्लिष्टाङ्गकुसुमाः सुमाल्याकुलमूर्धजाः॥
ghorṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |svedakliṣṭāṅgakusumāḥ sumālyākulamūrdhajāḥ ||
प्रयान्तं नैरृतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।बहुमानाच्च कामाच्च प्रिया भार्यास्तमन्वयुः॥
prayāntaṃ nairṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |bahumānācca kāmācca priyā bhāryāstamanvayuḥ ||
स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ॥
sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau ||
ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणाम् च निस्वनम् ।शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर्मारुतात्मजः॥
tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇām ca nisvanam |śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapirmārutātmajaḥ ||
तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः॥
taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ ||
दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।गन्धतैलावसिक्ताभिर्द्रियमाणाभिरग्रतः॥
dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |gandhatailāvasiktābhirdriyamāṇābhiragrataḥ ||
कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।समक्षमिव कन्दर्पमपविद्धशरासनम्॥
kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |samakṣamiva kandarpamapaviddhaśarāsanam ||
मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।सलीलमनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमङ्गदे॥
mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |salīlamanukarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṅgade ||
तं पत्रविटपे लीनः अत्रपुष्पघनावृतह् ।समीपमिव संक्रान्तं निध्यातुमुपचक्रमे॥
taṃ patraviṭape līnaḥ atrapuṣpaghanāvṛtah |samīpamiva saṃkrāntaṃ nidhyātumupacakrame ||
अवेक्षमाणस्तु ततो ददर्श कपिकुञ्जरः ।रूपयौवनसंपन्ना रावणस्य वरस्तियः॥
avekṣamāṇastu tato dadarśa kapikuñjaraḥ |rūpayauvanasaṃpannā rāvaṇasya varastiyaḥ ||
ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।तस्मृगद्विजसम्घष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम्॥
tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |tasmṛgadvijasamghaṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam ||
क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः॥
kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ ||
वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रामाः ।तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः॥
vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candrāmāḥ |taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ ||
रावणोऽयम् महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः ।अवप्लुतो महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः॥
rāvaṇo'yam mahābāhuriti saṃcintya vānaraḥ |avapluto mahātejā hanumānmārutātmajaḥ ||
स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा ।पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनुमान् संवृतोऽभवत्॥
sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |patraguhyāntare sakto hanumān saṃvṛto'bhavat ||
स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम् ।दिदृक्षुरसितापाङ्गमुपावर्तत रावणः॥
sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastanīm |didṛkṣurasitāpāṅgamupāvartata rāvaṇaḥ ||