Loading
वाल्मीकि रामायण · 32 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ें॥ आदित्यहृदयप्रारम्भः ॥ततो युद्धपरिश्रन्तं समरे चिन्तया स्थितम् ।रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥
|| ādityahṛdayaprārambhaḥ ||tato yuddhapariśrantaṃ samare cintayā sthitam |rāvaṇaṃ cāgrato dṛṣṭvā yuddhāya samupasthitam ||
दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम् ।उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवानृषिः॥
daivataiśca samāgamya draṣṭumabhyāgato raṇam |upāgamyābravīdrāmamagastyo bhagavānṛṣiḥ ||
राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम् ।येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि॥
rāma rāma mahābāho śṛṇu guhyaṃ sanātanam |yena sarvānarīn vatsa samare vijayiṣyasi ||
आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् ।जयावहं जपेन्नित्यमक्षय्यं परमं शिवम्॥
ādityahṛdayaṃ puṇyaṃ sarvaśatruvināśanam |jayāvahaṃ japennityamakṣayyaṃ paramaṃ śivam ||
सर्वमङ्गलमङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम्॥
sarvamaṅgalamaṅgalyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |cintāśokapraśamanamāyurvardhanamuttamam ||
रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम् ।पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥
raśmimantaṃ samudyantaṃ devāsuranamaskṛtam |pūjayasva vivasvantaṃ bhāskaraṃ bhuvaneśvaram ||
सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः ।एष देवासुरगणान् लोकान् पाति गभिस्तिभिः॥
sarvadevātmako hyeṣa tejasvī raśmibhāvanaḥ |eṣa devāsuragaṇān lokān pāti gabhistibhiḥ ||
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः ।महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥
eṣa brahmā ca viṣṇuśca śivaḥ skandaḥ prajāpatiḥ |mahendro dhanadaḥ kālo yamaḥ somo hyapāṃ patiḥ ||
पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः ।वायुर्वह्निः प्रजापाण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥
pitaro vasavaḥ sādhyā hyaśvinau maruto manuḥ |vāyurvahniḥ prajāpāṇa ṛtukartā prabhākaraḥ ||
आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान् ।सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥
ādityaḥ savitā sūryaḥ khagaḥ pūṣā gabhastimān |suvarṇasadṛśo bhānurhiraṇyaretā divākaraḥ ||
हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान् ।तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्तण्ड अंशुमान्॥
haridaśvaḥ sahasrārciḥ saptasaptirmarīcimān |timironmathanaḥ śambhustvaṣṭā mārtaṇḍa aṃśumān ||
हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः ।अग्निगर्भो ऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥
hiraṇyagarbhaḥ śiśirastapano bhāskaro raviḥ |agnigarbho 'diteḥ putraḥ śaṅkhaḥ śiśiranāśanaḥ ||
व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुस्सामपारगः ।घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥
vyomanāthastamobhedī ṛgyajussāmapāragaḥ |ghanavṛṣṭirapāṃ mitro vindhyavīthīplavaṅgamaḥ ||
आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः ।कविर्विश्वो महातेजा रक्तः सर्वभवोद्भवः॥
ātapī maṇḍalī mṛtyuḥ piṅgalaḥ sarvatāpanaḥ |kavirviśvo mahātejā raktaḥ sarvabhavodbhavaḥ ||
नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः ।तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन्नमो ऽस्तु ते॥
nakṣatragrahatārāṇāmadhipo viśvabhāvanaḥ |tejasāmapi tejasvī dvādaśātmannamo 'stu te ||
नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमे गिरये नमः ।ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥
namaḥ pūrvāya giraye paścime giraye namaḥ |jyotirgaṇānāṃ pataye dinādhipataye namaḥ ||
जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः ।नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥
jayāya jayabhadrāya haryaśvāya namo namaḥ |namo namaḥ sahasrāṃśo ādityāya namo namaḥ ||
नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः ।नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥
nama ugrāya vīrāya sāraṅgāya namo namaḥ |namaḥ padmaprabodhāya mārtāṇḍāya namo namaḥ ||
ब्रह्मोशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे ।भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥
brahmośānācyuteśāya sūryāyādityavarcase |bhāsvate sarvabhakṣāya raudrāya vapuṣe namaḥ ||
तमोघ्नाय हिमध्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने ।कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥
tamoghnāya himadhnāya śatrughnāyāmitātmane |kṛtaghnaghnāya devāya jyotiṣāṃ pataye namaḥ ||
तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे ।नमस्तमोभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥
taptacāmīkarābhāya vahnaye viśvakarmaṇe |namastamobhinighnāya rucaye lokasākṣiṇe ||
नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः ।पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥
nāśayatyeṣa vai bhūtaṃ tadeva sṛjati prabhuḥ |pāyatyeṣa tapatyeṣa varṣatyeṣa gabhastibhiḥ ||
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः ।एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥
eṣa supteṣu jāgarti bhūteṣu pariniṣṭhitaḥ |eṣa evāgnihotraṃ ca phalaṃ caivāgnihotriṇām ||
वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च ।यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥
vedāśca kratavaścaiva kratūnāṃ phalameva ca |yāni kṛtyāni lokeṣu sarva eṣa raviḥ prabhuḥ ||
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च ।कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥
enamāpatsu kṛcchreṣu kāntāreṣu bhayeṣu ca |kīrtayan puruṣaḥ kaścinnāvasīdati rāghava ||
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम् ।एतत्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥
pūjayasvainamekāgro devadevaṃ jagatpatim |etatriguṇitaṃ japtvā yuddheṣu vijayiṣyasi ||
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि ।एवमुक्त्वा तदा ऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥
asmin kṣaṇe mahābāho rāvaṇaṃ tvaṃ vadhiṣyasi |evamuktvā tadā 'gastyo jagāma ca yathāgatam ||
एतच्छुत्वा महातेजा नष्टशोको ऽभवत्तदा ।धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥
etacchutvā mahātejā naṣṭaśoko 'bhavattadā |dhārayāmāsa suprīto rāghavaḥ prayatātmavān ||
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान् ।त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥
ādityaṃ prekṣya japtvā tu paraṃ harṣamavāptavān |trirācamya śucirbhūtvā dhanurādāya vīryavān ||
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत् ।सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतो ऽभवत्॥
rāvaṇaṃ prekṣya hṛṣṭātmā yuddhāya samupāgamat |sarvayatnena mahatā vadhe tasya dhṛto 'bhavat ||
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः ।निशिचरपतिसङ्क्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥
atha raviravadannirīkṣya rāmaṃ muditamanāḥ paramaṃ prahṛṣyamāṇaḥ |niśicarapatisaṅkṣayaṃ viditvā suragaṇamadhyagato vacastvareti ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्तोत्तरशततमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe saptottaraśatatamaḥ sargaḥ ||