Valmiki Ramayana · 24 verses
Read this chapter as a bookएतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पितामहसमीरितम् ।अङ्केनादाय वैदेहीमुत्पपात विभावसुः॥
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ pitāmahasamīritam |aṅkenādāya vaidehīmutpapāta vibhāvasuḥ ||
स विधूय चितां तां तु वैदेहीं हव्यवाहनः ।उत्तस्थौ मूर्तिमानाशु गृहीत्वा जनकात्मजाम्॥
sa vidhūya citāṃ tāṃ tu vaidehīṃ havyavāhanaḥ |uttasthau mūrtimānāśu gṛhītvā janakātmajām ||
तरुणादित्यसङ्काशां तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।रक्ताम्बरधरां बालां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्॥
taruṇādityasaṅkāśāṃ taptakāñcanabhūṣaṇām |raktāmbaradharāṃ bālāṃ nīlakuñcitamūrdhajām ||
अक्लिष्टमाल्याभरणां तथारूपां मनस्विनीम् ।ददौ रामाय वैदेहीमङ्के कृत्वा विभावसुः॥
akliṣṭamālyābharaṇāṃ tathārūpāṃ manasvinīm |dadau rāmāya vaidehīmaṅke kṛtvā vibhāvasuḥ ||
अब्रवीच्च तदा रामं साक्षी लोकस्य पावकः॥
abravīcca tadā rāmaṃ sākṣī lokasya pāvakaḥ ||
एषा ते राम वैदेही पापमस्यां न विद्यते॥
eṣā te rāma vaidehī pāpamasyāṃ na vidyate ||
नैव वाचा न मनसा नानुध्यानान्न चक्षुषा ।सुवृत्ता वृत्तशौण्डीर न त्वामतिचचार ह॥
naiva vācā na manasā nānudhyānānna cakṣuṣā |suvṛttā vṛttaśauṇḍīra na tvāmaticacāra ha ||
रावणेनापनीतैषा वीर्योत्सिक्तेन रक्षसा ।त्वया विरहिता दीना विवशा निर्जनाद्वनात्॥
rāvaṇenāpanītaiṣā vīryotsiktena rakṣasā |tvayā virahitā dīnā vivaśā nirjanādvanāt ||
रुद्धा चान्तःपुरे गुप्ता त्वच्चित्ता त्वत्परायणा ।रक्षिता राक्षसीसङ्घैर्विकृतैर्घोरदर्शनैः॥
ruddhā cāntaḥpure guptā tvaccittā tvatparāyaṇā |rakṣitā rākṣasīsaṅghairvikṛtairghoradarśanaiḥ ||
प्रलोभ्यमाना विविधं भर्त्स्यमाना च मैथिली ।नाचिन्तयत तद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना॥
pralobhyamānā vividhaṃ bhartsyamānā ca maithilī |nācintayata tadrakṣastvadgatenāntarātmanā ||
विशुद्धभावां निष्पापां पतिगृह्णीष्व राघव ।न किञ्चिदभिधातव्यमहमाज्ञापयामि ते॥
viśuddhabhāvāṃ niṣpāpāṃ patigṛhṇīṣva rāghava |na kiñcidabhidhātavyamahamājñāpayāmi te ||
ततः प्रीतमना रामः श्रुत्वैतद्वदतां वरः ।दध्यौ मुहूर्तं धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः॥
tataḥ prītamanā rāmaḥ śrutvaitadvadatāṃ varaḥ |dadhyau muhūrtaṃ dharmātmā bāṣpavyākulalocanaḥ ||
एवमुक्तो महातेजा द्युतिमान् दृढविक्रमः ।अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठं रामो धर्मभृतां वरः॥
evamukto mahātejā dyutimān dṛḍhavikramaḥ |abravīt tridaśaśreṣṭhaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
अवश्यं त्रिषु लोकेषु न सीता पापमर्हति ।दीर्घकालोषिता हीयं रावणान्तःपुरे शुभा॥
avaśyaṃ triṣu lokeṣu na sītā pāpamarhati |dīrghakāloṣitā hīyaṃ rāvaṇāntaḥpure śubhā ||
बालिशः खलु कामात्मा रामो दशरथात्मजः ।इति वक्ष्यन्ति मां सन्तो जानकीमविशोध्य हि॥
bāliśaḥ khalu kāmātmā rāmo daśarathātmajaḥ |iti vakṣyanti māṃ santo jānakīmaviśodhya hi ||
अनन्यहृदयां भक्तां मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।अहमप्यवगच्छामि मैथिलीं जनकात्मजाम्॥
ananyahṛdayāṃ bhaktāṃ maccittaparivartinīm |ahamapyavagacchāmi maithilīṃ janakātmajām ||
प्रत्ययार्थं तु लोकानां त्रयाणां सत्यसंश्रयः ।उपेक्षे चापि वैदेहीं प्रविशन्तीं हुताशनम्॥
pratyayārthaṃ tu lokānāṃ trayāṇāṃ satyasaṃśrayaḥ |upekṣe cāpi vaidehīṃ praviśantīṃ hutāśanam ||
इमामपि विशालाक्षीं रक्षितां स्वेन तेजसा ।रावणो नातिवर्तेत वेलामिव महोदधिः॥
imāmapi viśālākṣīṃ rakṣitāṃ svena tejasā |rāvaṇo nātivarteta velāmiva mahodadhiḥ ||
न हि शक्तः स दुष्टात्मा मनसा ऽपि हि मैथिलीम् ।प्रधर्षयितुमप्राप्तां दीप्तामग्निशिखामिव॥
na hi śaktaḥ sa duṣṭātmā manasā 'pi hi maithilīm |pradharṣayitumaprāptāṃ dīptāmagniśikhāmiva ||
नेयमर्हति चैश्वर्यं रावणान्तःपुरे शुभा ।अनन्या हि मया सीता भास्करेण प्रभा यथा॥
neyamarhati caiśvaryaṃ rāvaṇāntaḥpure śubhā |ananyā hi mayā sītā bhāskareṇa prabhā yathā ||
विशुद्धा त्रिषु लोकेषु मैथिली जनकात्मजा ।न हि हातुमियं शक्या कीर्तिरात्मवता यथा॥
viśuddhā triṣu lokeṣu maithilī janakātmajā |na hi hātumiyaṃ śakyā kīrtirātmavatā yathā ||
अवश्यं तु मया कार्यं सर्वेषां वो वचः शुभम् ।स्निग्धानां लोकमान्यानामेवं च ब्रुवतां हितम्॥
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ sarveṣāṃ vo vacaḥ śubham |snigdhānāṃ lokamānyānāmevaṃ ca bruvatāṃ hitam ||
इतीदमुक्त्वा विदितं महाबलैः प्रशस्यमानः स्वकृतेन कर्मणा ।समेत्य रामः प्रियया महाबलः सुखं सुखार्हो ऽनुबभूव राघवः॥
itīdamuktvā viditaṃ mahābalaiḥ praśasyamānaḥ svakṛtena karmaṇā |sametya rāmaḥ priyayā mahābalaḥ sukhaṃ sukhārho 'nubabhūva rāghavaḥ ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे एकविंशत्युत्तरशततमः सर्गः॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe ekaviṃśatyuttaraśatatamaḥ sargaḥ ||