Kanda.Sarga 7.12

राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा ।ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत्॥

rākṣasendro 'bhiṣiktastu bhrātṛbhyāṃ sahitastadā |tataḥ pradānaṃ rākṣasyā bhaginyāḥ samacintayat ||

स्वसारं कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् ।ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः॥

svasāraṃ kālakeyāya dānavendrāya rākṣasīm |dadau śūrpaṇakhāṃ nāma vidyujjihvāya nāmataḥ ||

अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मृगयामटते स्म तत् ।तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम्॥

atha dattvā svayaṃ rakṣo mṛgayāmaṭate sma tat |tatrāpaśyattato rāma mayaṃ nāma diteḥ sutam ||

कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः ।अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने ।अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि॥

kanyāsahāyaṃ taṃ dṛṣṭvā daśagrīvo niśācaraḥ |apṛcchatko bhavāneko nirmanuṣyamṛge vane |anayā mṛgaśāvākṣyā kimarthaṃ saha tiṣṭhasi ||

मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् ।श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम॥

mayastathābravīdrāma pṛcchantaṃ taṃ niśācaram |śrūyatāṃ sarvamākhyāsye yathāvṛttamidaṃ mama ||

हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया ।दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः॥

hemā nāmāpsarāstāta śrutapūrvā yadi tvayā |daivatairmama sā dattā paulomīva śatakratoḥ ||

तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् ।सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः॥

tasyāṃ saktamanāstāta pañcavarṣaśatānyaham |sā ca daivatakāryeṇa trayodaśa samā gatāḥ ||

वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् ।वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया॥

varṣaṃ caturdaśaṃ caiva tato hemamayaṃ puram |vajravaiḍūryacitraṃ ca māyayā nirmitaṃ mayā ||

तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः सुदुःखितः॥

tatrāhamavasaṃ dīnastayā hīnaḥ suduḥkhitaḥ ||

तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः ।इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता॥

tasmātpurādduhitaraṃ gṛhītvā vanamāgataḥ |iyaṃ mamātmajā rājaṃstasyāḥ kukṣau vivardhitā ||

भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् ।कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम्॥

bhartāramanayā sārdhamasyāḥ prāpto 'smi mārgitum |kanyāpitṛtvaṃ duḥkhaṃ hi sarveṣāṃ mānakāṅkṣiṇām ||

कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति ।पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह॥

kanyā hi dve kule nityaṃ saṃśaye sthāpya tiṣṭhati |putradvayaṃ mamāpyasyāṃ bhāryāyāṃ sambabhūva ha ||

मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः ।एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः॥

māyāvī prathamastāta dundubhistadanantaraḥ |evaṃ te sarvamākhyātaṃ yāthātathyena pṛcchataḥ ||

त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति ।एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत्॥

tvāmidānīṃ kathaṃ tāta jānīyāṃ ko bhavāniti |evamuktastu tadrakṣo vinītamidamabravīt ||

अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः ।मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत्॥

ahaṃ paulastyatanayo daśagrīvaśca nāmataḥ |munerviśravaso yastu tṛtīyo brahmaṇo 'bhavat ||

एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः ।महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः ।दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै॥

evamuktastadā rāma rākṣasendreṇa dānavaḥ |maharṣestanayaṃ jñātvā mayo harṣamupāgataḥ |dātuṃ duhitaraṃ tasmai rocayāmāsa yatra vai ||

करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा ।प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः॥

kareṇa tu karaṃ tasyā grāhayitvā mayastadā |prahasanprāha daityendro rākṣasendramidaṃ vacaḥ ||

इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता ।कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम्॥

iyaṃ mamātmajā rājanhemayā 'psarasā dhṛtā |kanyā mandodarī nāma patnyarthaṃ pratigṛhyatām ||

बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत ।प्रज्चाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसङ्ग्रहम्॥

bāḍhamityeva taṃ rāma daśagrīvo 'bhyabhāṣata |prajcālya tatra caivāgnimakarotpāṇisaṅgraham ||

स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् ।विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम्॥

sa hi tasya mayo rāma śāpābhijñastapodhanāt |viditvā tena sā dattā tasya paitāmahaṃ kulam ||

अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् ।परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया॥

amoghāṃ tasya śaktiṃ ca pradadau paramādbhutām |pareṇa tapasā labdhāṃ jaghnivām̐llakṣmaṇaṃ yayā ||

एवं सीकृतदारो वै लङ्काया ईश्वरः प्रभुः ।गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत्॥

evaṃ sīkṛtadāro vai laṅkāyā īśvaraḥ prabhuḥ |gatvā tu nagarīṃ bhārye bhrātṛbhyāṃ samupāharat ||

वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः ।तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समकल्पयत्॥

vairocanasya dauhitrīṃ vajrajvāleti nāmataḥ |tāṃ bhāryāṃ kumbhakarṇasya rāvaṇaḥ samakalpayat ||

गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः ।सरमां नाम धर्मज्ञां लेभे भार्यां विभीषणः॥

gandharvarājasya sutāṃ śailūṣasya mahātmanaḥ |saramāṃ nāma dharmajñāṃ lebhe bhāryāṃ vibhīṣaṇaḥ ||

तीरे तु सरसो वै तु सञ्जज्ञे मानसस्य हि ।सरस्तदा मानसं तु ववृधे जलदागमे॥

tīre tu saraso vai tu sañjajñe mānasasya hi |sarastadā mānasaṃ tu vavṛdhe jaladāgame ||

मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः ।सरो मा वर्धयस्वेति ततः सा सरमा ऽभवत्॥

mātrā tu tasyāḥ kanyāyāḥ snehenākranditaṃ vacaḥ |saro mā vardhayasveti tataḥ sā saramā 'bhavat ||

एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः ।स्वां स्वां भार्यामुपागम्य गन्धर्वा इव नन्दने॥

evaṃ te kṛtadārā vai remire tatra rākṣasāḥ |svāṃ svāṃ bhāryāmupāgamya gandharvā iva nandane ||

ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमजीजनत् ।स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते॥

tato mandodarī putraṃ meghanādamajījanat |sa eṣa indrajinnāma yuṣmābhirabhidhīyate ||

जातमात्रेण हि पुरा तेन रावणसूनुना ।रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः॥

jātamātreṇa hi purā tena rāvaṇasūnunā |rudatā sumahānmukto nādo jaladharopamaḥ ||

जडीकृता च सा लङ्का तस्य नादेन राघव ।पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम्॥

jaḍīkṛtā ca sā laṅkā tasya nādena rāghava |pitā tasyākaronnāma meghanāda iti svayam ||

सो ऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे ।रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः॥

so 'vardhata tadā rāma rāvaṇāntaḥpure śubhe |rakṣyamāṇo varastrībhiśchannaḥ kāṣṭhairivānalaḥ ||

मातापित्रोर्महाहर्षं जनयन्रावणात्मजः॥

mātāpitrormahāharṣaṃ janayanrāvaṇātmajaḥ ||