Kanda.Sarga 7.46

ततो रजन्यां व्युष्टायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।सुमन्त्रमब्रवीद्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता॥

tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ lakṣmaṇo dīnacetanaḥ |sumantramabravīdvākyaṃ mukhena pariśuṣyatā ||

सारथे तुरगाञ्छीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे ।स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं कुरु॥

sārathe turagāñchīghraṃ yojayasva rathottame |svāstīrṇaṃ rājabhavanātsītāyāścāsanaṃ kuru ||

सीता हि राजवचनादाश्रमं पुण्यकर्मणाम् ।मया नेया महर्षीणां श्रीघ्रमानीयतां रथः॥

sītā hi rājavacanādāśramaṃ puṇyakarmaṇām |mayā neyā maharṣīṇāṃ śrīghramānīyatāṃ rathaḥ ||

सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः ।रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं सुखशय्यया॥

sumantrastu tathetyuktvā yuktaṃ paramavājibhiḥ |rathaṃ suruciraprakhyaṃ svāstīrṇaṃ sukhaśayyayā ||

आनीयोवाच सौमित्रिं मित्राणां मानवर्धनम् ।रथो ऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो॥

ānīyovāca saumitriṃ mitrāṇāṃ mānavardhanam |ratho 'yaṃ samanuprāpto yatkāryaṃ kriyatāṃ prabho ||

एवमुक्तः सुमन्त्रेण राजवेश्मनि लक्ष्मणः ।प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार नरर्षभः॥

evamuktaḥ sumantreṇa rājaveśmani lakṣmaṇaḥ |praviśya sītāmāsādya vyājahāra nararṣabhaḥ ||

त्वया किलैष नृपतिर्वरं वै याचितः प्रभुः ।नृपेण च प्रतिज्ञातमाज्ञप्तश्चाश्रमं प्रति॥

tvayā kilaiṣa nṛpatirvaraṃ vai yācitaḥ prabhuḥ |nṛpeṇa ca pratijñātamājñaptaścāśramaṃ prati ||

गङ्गीतीरे मया देवि ऋषीणामाश्रमाञ्छुभान् ।शीघ्रं गत्वा तु वैदेहि शासनात्पार्थिवस्य नः ।अरण्ये मुनिभिर्जुष्टे अपनेया भविष्यसि॥

gaṅgītīre mayā devi ṛṣīṇāmāśramāñchubhān |śīghraṃ gatvā tu vaidehi śāsanātpārthivasya naḥ |araṇye munibhirjuṣṭe apaneyā bhaviṣyasi ||

एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना ।प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाप्यरोचयत्॥

evamuktā tu vaidehī lakṣmaṇena mahātmanā |praharṣamatulaṃ lebhe gamanaṃ cāpyarocayat ||

वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ।गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे॥

vāsāṃsi ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca |gṛhītvā tāni vaidehī gamanāyopacakrame ||

इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्हम् ।वस्त्राणि च महार्हाणि धनानि विविधानि च॥

imāni munipatnīnāṃ dāsyāmyābharaṇānham |vastrāṇi ca mahārhāṇi dhanāni vividhāni ca ||

सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य मैथिलीम् ।प्रययौ शीघ्रतुरगै रामस्याज्ञामनुस्मरन्॥

saumitristu tathetyuktvā rathamāropya maithilīm |prayayau śīghraturagai rāmasyājñāmanusmaran ||

अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ।अशुभानि बहून्येव पश्यामि रघुनन्दन॥

abravīcca tadā sītā lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam |aśubhāni bahūnyeva paśyāmi raghunandana ||

नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते ।हृदयं चैव सौमित्रे अस्वस्थमिव लक्षये॥

nayanaṃ me sphuratyadya gātrotkampaśca jāyate |hṛdayaṃ caiva saumitre asvasthamiva lakṣaye ||

औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम ।शून्यामेव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन॥

autsukyaṃ paramaṃ cāpi adhṛtiśca parā mama |śūnyāmeva ca paśyāmi pṛthivīṃ pṛthulocana ||

अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते भ्रातृवत्सल ।श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः॥

api svasti bhavettasya bhrātuste bhrātṛvatsala |śvaśrūṇāṃ caiva me vīra sarvāsāmaviśeṣataḥ ||

पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि ।इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत॥

pure janapade caiva kuśalaṃ prāṇināmapi |ityañjalikṛtā sītā devatā abhyayācata ||

लक्ष्मणो ऽर्थं ततः श्रुत्वा शिरसा वन्द्य मैथिलीम् ।शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन विशुष्यता॥

lakṣmaṇo 'rthaṃ tataḥ śrutvā śirasā vandya maithilīm |śivamityabravīddhṛṣṭo hṛdayena viśuṣyatā ||

ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे ।प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत्॥

tato vāsamupāgamya gomatītīra āśrame |prabhāte punarutthāya saumitriḥ sūtamabravīt ||

योजयस्व रथं शीघ्रमद्य भागीरथीजलम् ।शिरसा धारयिष्यामि त्र्यम्बकः पर्वते यथा॥

yojayasva rathaṃ śīghramadya bhāgīrathījalam |śirasā dhārayiṣyāmi tryambakaḥ parvate yathā ||

सो ऽश्वान् रज्वाथ चतुरो रथे युङ्क्त्वा मनोजवान् ।आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत्॥

so 'śvān rajvātha caturo rathe yuṅktvā manojavān |ārohasveti vaidehīṃ sūtaḥ prāñjalirabravīt ||

सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम् ।सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च धीमता॥

sā tu sūtasya vacanādāruroha rathottamam |sītā saumitriṇā sārdhaṃ sumantreṇa ca dhīmatā ||

आससाद विशालाक्षी गङ्गां पापविनाशिनीम् ।अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम्॥

āsasāda viśālākṣī gaṅgāṃ pāpavināśinīm |athārdhadivasaṃ gatvā bhāgīrathyā jalāśayam ||

निरीक्ष्य लक्ष्मणो दीनः प्ररुरोद महास्वनः॥

nirīkṣya lakṣmaṇo dīnaḥ praruroda mahāsvanaḥ ||

सीता तु परमायत्ता दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम् ।उवाच वाक्यं धर्मज्ञा किमिदं रुद्यते त्वया॥

sītā tu paramāyattā dṛṣṭvā lakṣmaṇamāturam |uvāca vākyaṃ dharmajñā kimidaṃ rudyate tvayā ||

जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम ।हर्षकाले किमर्थं मां विषादयसि लक्ष्मण॥

jāhnavītīramāsādya cirābhilaṣitaṃ mama |harṣakāle kimarthaṃ māṃ viṣādayasi lakṣmaṇa ||

नित्यं त्वं रामपार्श्वेषु वर्तसे पुरुषर्षभ ।कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रं शोकमागतः॥

nityaṃ tvaṃ rāmapārśveṣu vartase puruṣarṣabha |kaccidvinākṛtastena dvirātraṃ śokamāgataḥ ||

ममापि दयितो रामो जीवितादपि लक्ष्मण ।न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव॥

mamāpi dayito rāmo jīvitādapi lakṣmaṇa |na cāhamevaṃ śocāmi maivaṃ tvaṃ bāliśo bhava ||

तारयस्व च मां गङ्गां दर्शयस्व च तापसान् ।ततो मुनिभ्यो दास्यामि वांसास्याभरणानि च॥

tārayasva ca māṃ gaṅgāṃ darśayasva ca tāpasān |tato munibhyo dāsyāmi vāṃsāsyābharaṇāni ca ||

ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम् ।तत्र चैकां निशामुष्य यास्यामस्तां पुरीं पुनः॥

tataḥ kṛtvā maharṣīṇāṃ yathārhamabhivādanam |tatra caikāṃ niśāmuṣya yāsyāmastāṃ purīṃ punaḥ ||

ममापि पद्मपत्राक्षं सिंहोरस्कं कृशोदरम् ।त्वरते हि मनो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम्॥

mamāpi padmapatrākṣaṃ siṃhoraskaṃ kṛśodaram |tvarate hi mano draṣṭuṃ rāmaṃ ramayatāṃ varam ||

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रमृज्य नयने शुभे ।नाविकानाह्वयामास लक्ष्मणः परवीरहा॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā pramṛjya nayane śubhe |nāvikānāhvayāmāsa lakṣmaṇaḥ paravīrahā ||

इयं च सज्जा नौश्चेति दाशाः प्राञ्जलयो ऽब्रुवन्॥

iyaṃ ca sajjā nauśceti dāśāḥ prāñjalayo 'bruvan ||

तितीर्षुर्लक्ष्मणो गङ्गां शुभां नावमुपारुहत् ।गङ्गां सन्तारयामास लक्ष्मणस्तां समाहितः॥

titīrṣurlakṣmaṇo gaṅgāṃ śubhāṃ nāvamupāruhat |gaṅgāṃ santārayāmāsa lakṣmaṇastāṃ samāhitaḥ ||