Loading
वाल्मीकि रामायण · 25 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंएवं ब्रुवद्भिर्ऋषिभिः काकुत्स्थो वाक्यमब्रवीत् ।किं कार्यं ब्रूत मुनयो भयं तावदपैतु वः॥
evaṃ bruvadbhirṛṣibhiḥ kākutstho vākyamabravīt |kiṃ kāryaṃ brūta munayo bhayaṃ tāvadapaitu vaḥ ||
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे भार्गवो वाक्यमब्रवीत् ।भयानां शृणु यन्मूलं देशस्य च नरेश्वर॥
tathā bruvati kākutsthe bhārgavo vākyamabravīt |bhayānāṃ śṛṇu yanmūlaṃ deśasya ca nareśvara ||
पूर्वं कृतयुगे राजन्दैतेयः सुमहाबलः ।लोलापुत्रो ऽभवज्ज्येष्ठो मधुर्नाम महासुरः॥
pūrvaṃ kṛtayuge rājandaiteyaḥ sumahābalaḥ |lolāputro 'bhavajjyeṣṭho madhurnāma mahāsuraḥ ||
ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः ।सुरैश्च परमोदारैः प्रीतिस्तस्यातुला ऽभवत्॥
brahmaṇyaśca śaraṇyaśca buddhyā ca pariniṣṭhitaḥ |suraiśca paramodāraiḥ prītistasyātulā 'bhavat ||
स मधुर्वीर्यसम्पन्नो धर्मे च सुसमाहितः ।बहुवर्षसहस्राणि रुद्रप्रीत्या ऽकरोत्तपः॥
sa madhurvīryasampanno dharme ca susamāhitaḥ |bahuvarṣasahasrāṇi rudraprītyā 'karottapaḥ ||
रुद्रः प्रीतो ऽभवत्तस्मै वरं दातुं ययौ च सः ।बहुमानाच्च रुद्रेण दत्तस्तस्याद्भुतो वरः॥
rudraḥ prīto 'bhavattasmai varaṃ dātuṃ yayau ca saḥ |bahumānācca rudreṇa dattastasyādbhuto varaḥ ||
शूलं शूलाद्विनिष्कृष्य महावीर्यं महाप्रभम् ।ददौ महात्मा सुप्रीतो वाक्यं चैतदुवाच ह॥
śūlaṃ śūlādviniṣkṛṣya mahāvīryaṃ mahāprabham |dadau mahātmā suprīto vākyaṃ caitaduvāca ha ||
त्वयायमतुलो धर्मो मत्प्रसादकरः कृतः ।प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यायुधमुत्तमम्॥
tvayāyamatulo dharmo matprasādakaraḥ kṛtaḥ |prītyā paramayā yukto dadāmyāyudhamuttamam ||
यावत्सुरैश्च विप्रैश्च न विरुध्येर्महासुर ।तावच्छूलं तवेदं स्यादन्यथा नाशमेप्यति॥
yāvatsuraiśca vipraiśca na virudhyermahāsura |tāvacchūlaṃ tavedaṃ syādanyathā nāśamepyati ||
यश्च त्वामभियुञ्जीत युद्धाय विगतज्वरः ।तं शूलो भस्मसात्कृत्वा पुनरेष्यति ते करम्॥
yaśca tvāmabhiyuñjīta yuddhāya vigatajvaraḥ |taṃ śūlo bhasmasātkṛtvā punareṣyati te karam ||
एवं रुद्राद्वरं लब्ध्वा भूय एव महासुरः ।प्रणिपत्य महादेवं वाक्यमेतदुवाच ह॥
evaṃ rudrādvaraṃ labdhvā bhūya eva mahāsuraḥ |praṇipatya mahādevaṃ vākyametaduvāca ha ||
भगवन्मम वंशस्य शूलमेतदनुत्तमम् ।भवेत्तु सततं देव सुराणामीश्वरो ह्यसि॥
bhagavanmama vaṃśasya śūlametadanuttamam |bhavettu satataṃ deva surāṇāmīśvaro hyasi ||
तं ब्रुवाणं मधुं देवः सर्वभूतपतिः शिवः ।प्रत्युवाच महातेजा नैतदेवं भविष्यति॥
taṃ bruvāṇaṃ madhuṃ devaḥ sarvabhūtapatiḥ śivaḥ |pratyuvāca mahātejā naitadevaṃ bhaviṣyati ||
मा भूत्ते विफला वाणी मत्प्रसादकृता शुभा ।भवतः पुत्रमेकं तु शूलमेतद्भजिष्यते॥
mā bhūtte viphalā vāṇī matprasādakṛtā śubhā |bhavataḥ putramekaṃ tu śūlametadbhajiṣyate ||
यावत्करस्थः शूलो ऽयं भविष्यति सुतस्य ते ।अवध्यः सर्वभूतानां शूलहस्तो भविष्यति॥
yāvatkarasthaḥ śūlo 'yaṃ bhaviṣyati sutasya te |avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ śūlahasto bhaviṣyati ||
एवं मधुर्वरं लब्ध्वा देवात्सुमहदद्भुतम् ।भवनं सो ऽसुरश्रेष्ठः कारयामास सुप्रभम्॥
evaṃ madhurvaraṃ labdhvā devātsumahadadbhutam |bhavanaṃ so 'suraśreṣṭhaḥ kārayāmāsa suprabham ||
तस्य पत्नी महाभागा प्रिया कुम्भीनसीति या ।विश्वावसोरपत्यं सा ह्यनलायां महाप्रभा॥
tasya patnī mahābhāgā priyā kumbhīnasīti yā |viśvāvasorapatyaṃ sā hyanalāyāṃ mahāprabhā ||
तस्याः पुत्रो महावीर्यो लवणो नाम दारुणः ।बाल्यात्प्रभृति दुष्टात्मा पापान्येव समाचरत्॥
tasyāḥ putro mahāvīryo lavaṇo nāma dāruṇaḥ |bālyātprabhṛti duṣṭātmā pāpānyeva samācarat ||
तं पुत्रं दुर्विनीतं तु दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः ।मधुः स शोकमापेदे न चैनं किञ्चिदब्रवीत्॥
taṃ putraṃ durvinītaṃ tu dṛṣṭvā krodhasamanvitaḥ |madhuḥ sa śokamāpede na cainaṃ kiñcidabravīt ||
स विहाय त्विमं लोकं प्रविष्टो वरुणालयम् ।शूलं निवेश्य लवणे वरं तस्मै न्यवेदयत्॥
sa vihāya tvimaṃ lokaṃ praviṣṭo varuṇālayam |śūlaṃ niveśya lavaṇe varaṃ tasmai nyavedayat ||
स प्रभावेण शूलस्य दौरात्म्येनात्मनस्तथा ।सन्तापयति लोकांस्त्रीन्विशेषेण च तापसान्॥
sa prabhāveṇa śūlasya daurātmyenātmanastathā |santāpayati lokāṃstrīnviśeṣeṇa ca tāpasān ||
एवंप्रभावो लवणः शूलं चैव तथाविधम् ।श्रुत्वा प्रमाणं काकुत्स्थ त्वं हि नः परमा गतिः॥
evaṃprabhāvo lavaṇaḥ śūlaṃ caiva tathāvidham |śrutvā pramāṇaṃ kākutstha tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ ||
बहवः पार्थिवा राम भयार्तैर्ऋषिभिः पुरा ।अभयं याचिता वीर त्रातारं न च विद्महे॥
bahavaḥ pārthivā rāma bhayārtairṛṣibhiḥ purā |abhayaṃ yācitā vīra trātāraṃ na ca vidmahe ||
ते वयं रावणं श्रुत्वा हतं सबलवाहनम् ।त्रातारं विद्महे तात नान्यं भुवि नराधिपम् ।तत्परित्रातुमिच्छामो लवणाद्भयपीडितान्॥
te vayaṃ rāvaṇaṃ śrutvā hataṃ sabalavāhanam |trātāraṃ vidmahe tāta nānyaṃ bhuvi narādhipam |tatparitrātumicchāmo lavaṇādbhayapīḍitān ||
इति राम निवेदितं तु ते भयजं कारणमुत्थितं च यत् ।विनिवारयितुं भवान्क्षमः कुरु तं काममहीनविक्रम॥
iti rāma niveditaṃ tu te bhayajaṃ kāraṇamutthitaṃ ca yat |vinivārayituṃ bhavānkṣamaḥ kuru taṃ kāmamahīnavikrama ||