Valmiki Ramayana · 20 verses
Read this chapter as a bookकथां कथयतां तेषां जयं चाकाङ्क्षतां शुभम् ।व्यतीता रजनी शीघ्रं शत्रुघ्नस्य महात्मनः॥
kathāṃ kathayatāṃ teṣāṃ jayaṃ cākāṅkṣatāṃ śubham |vyatītā rajanī śīghraṃ śatrughnasya mahātmanaḥ ||
ततः प्रभाते विमले तस्मिन्काले स राक्षसः ।निर्गतस्तु पुराद्धीरो भक्ष्याहारप्रचोदितः॥
tataḥ prabhāte vimale tasminkāle sa rākṣasaḥ |nirgatastu purāddhīro bhakṣyāhārapracoditaḥ ||
एतस्मिन्नन्तरे वीरः शत्रुघ्नो यमुनां नदीम् ।तीर्त्वा मधुपुरद्वारि धनुष्पाणिरतिष्ठत॥
etasminnantare vīraḥ śatrughno yamunāṃ nadīm |tīrtvā madhupuradvāri dhanuṣpāṇiratiṣṭhata ||
ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते क्रूरकर्मा स राक्षसः ।आगच्छद्बहुसाहस्रं प्राणिनां भारमुद्वहन्॥
tato 'rdhadivase prāpte krūrakarmā sa rākṣasaḥ |āgacchadbahusāhasraṃ prāṇināṃ bhāramudvahan ||
ततो ददर्श शत्रुघ्नं स्थितं द्वारि धृतायुधम् ।तमुवाच ततो रक्षः किमनेन करिष्यसि॥
tato dadarśa śatrughnaṃ sthitaṃ dvāri dhṛtāyudham |tamuvāca tato rakṣaḥ kimanena kariṣyasi ||
ईदृशानां सहस्राणि सायुधानां नराधम ।भक्षितानि मया रोषात्कालमाकाङ्क्षसे नु किम्॥
īdṛśānāṃ sahasrāṇi sāyudhānāṃ narādhama |bhakṣitāni mayā roṣātkālamākāṅkṣase nu kim ||
आहारश्चास्य सम्पूर्णो ममायं पुरुषाधम ।स्वयं प्रविष्टो ऽद्य मुखं कथमासाद्य दुर्मते॥
āhāraścāsya sampūrṇo mamāyaṃ puruṣādhama |svayaṃ praviṣṭo 'dya mukhaṃ kathamāsādya durmate ||
तस्यैवं भाषमाणस्य हसतश्च मुहुर्मुहुः ।शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो रोषादश्रूण्यवासृजत्॥
tasyaivaṃ bhāṣamāṇasya hasataśca muhurmuhuḥ |śatrughno vīryasampanno roṣādaśrūṇyavāsṛjat ||
तस्य रोषाभिभूतस्य शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।तेजोमया मरीच्यस्तु सर्वगात्रैर्विनिष्पतन्॥
tasya roṣābhibhūtasya śatrughnasya mahātmanaḥ |tejomayā marīcyastu sarvagātrairviniṣpatan ||
उवाच च सुसङ्क्रुद्धः शत्रुघ्नस्तं निशाचरम् ।योद्धुमिच्छामि दुर्बुद्धे द्वन्द्वयुद्धं त्वया सह॥
uvāca ca susaṅkruddhaḥ śatrughnastaṃ niśācaram |yoddhumicchāmi durbuddhe dvandvayuddhaṃ tvayā saha ||
पुत्रो दशरथस्याहं भ्राता रामस्य धीमतः ।शत्रुघ्नो नित्यशत्रुघ्नो वधाकाङ्क्षी तवागतः॥
putro daśarathasyāhaṃ bhrātā rāmasya dhīmataḥ |śatrughno nityaśatrughno vadhākāṅkṣī tavāgataḥ ||
तस्य मे युद्धकामस्य द्वन्द्वयुद्धं प्रदीयताम् ।शत्रुस्त्वं सर्वभूतानां न मे जीवन्गमिष्यसि॥
tasya me yuddhakāmasya dvandvayuddhaṃ pradīyatām |śatrustvaṃ sarvabhūtānāṃ na me jīvangamiṣyasi ||
तस्मिंस्तथा ब्रुवाणे तु राक्षसः प्रहसन्निव ।प्रत्युवाच नरश्रेष्ठं दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि दुर्मते॥
tasmiṃstathā bruvāṇe tu rākṣasaḥ prahasanniva |pratyuvāca naraśreṣṭhaṃ diṣṭyā prāpto 'si durmate ||
मम मातृष्वसुर्भ्राता रावणो राक्षसाधिपः ।हतो रामेण दुर्बुद्धे स्त्रीहेतोः पुरुषाधम॥
mama mātṛṣvasurbhrātā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |hato rāmeṇa durbuddhe strīhetoḥ puruṣādhama ||
तच्च सर्वं मया क्षान्तं रावणस्य कुलक्षयम् ।अवज्ञां पुरतः कृत्वा मया यूयं विशेषतः॥
tacca sarvaṃ mayā kṣāntaṃ rāvaṇasya kulakṣayam |avajñāṃ purataḥ kṛtvā mayā yūyaṃ viśeṣataḥ ||
निहताश्च हि मे सर्वे परिभूतास्तृणं यथा ।भूताश्चैव भविष्याश्च यूयं च पुरुषाधमाः॥
nihatāśca hi me sarve paribhūtāstṛṇaṃ yathā |bhūtāścaiva bhaviṣyāśca yūyaṃ ca puruṣādhamāḥ ||
तस्य ते युद्धकामस्य युद्धं दास्यामि दुर्मते ।तिष्ठं त्वं च मुहूर्तं तु यावदायुधमानये ।ईप्सितं यादृशं तुभ्यं सज्जये यावदायुधम्॥
tasya te yuddhakāmasya yuddhaṃ dāsyāmi durmate |tiṣṭhaṃ tvaṃ ca muhūrtaṃ tu yāvadāyudhamānaye |īpsitaṃ yādṛśaṃ tubhyaṃ sajjaye yāvadāyudham ||
तमुवाचाशु शत्रुघ्नः क्व मे जीवन्गमिष्यसि ।शत्रुर्यदृच्छया दृष्टो न मोक्तव्यः कृतात्मना॥
tamuvācāśu śatrughnaḥ kva me jīvangamiṣyasi |śatruryadṛcchayā dṛṣṭo na moktavyaḥ kṛtātmanā ||
यो हि विक्लवया बुद्ध्या प्रसरं शत्रवे ददौ ।स हतो मन्दबुद्धित्वाद्यथा कापुरुषस्तथा॥
yo hi viklavayā buddhyā prasaraṃ śatrave dadau |sa hato mandabuddhitvādyathā kāpuruṣastathā ||
तस्मात्सुदृष्टं कुरु जीवलोकं शरैः शितैस्त्वां विविधैर्नयामि ।यमस्य गेहाभिमुखं हि पापं रिपुं त्रिलोकस्य च राघवस्य॥
tasmātsudṛṣṭaṃ kuru jīvalokaṃ śaraiḥ śitaistvāṃ vividhairnayāmi |yamasya gehābhimukhaṃ hi pāpaṃ ripuṃ trilokasya ca rāghavasya ||