Kanda.Sarga 7.93

वर्तमाने तथाभूते यज्ञे च परमाद्भुते ।सशिष्य आजगामाशु वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवः॥

vartamāne tathābhūte yajñe ca paramādbhute |saśiṣya ājagāmāśu vālmīkirmunipuṅgavaḥ ||

स दृष्ट्वा दिव्यसङ्काशं यज्ञमद्भुतदर्शनम् ।एकान्ते ऋषिवाटानां चकार उटजाञ्छुभान्॥

sa dṛṣṭvā divyasaṅkāśaṃ yajñamadbhutadarśanam |ekānte ṛṣivāṭānāṃ cakāra uṭajāñchubhān ||

शकटांश्च बहून्पूर्णान्फलमूलैश्च शोभनान् ।वाल्मीकिवाटे रुचिरे स्थापयन्नविदूरतः॥

śakaṭāṃśca bahūnpūrṇānphalamūlaiśca śobhanān |vālmīkivāṭe rucire sthāpayannavidūrataḥ ||

आसीत्सुपूजितो राज्ञा मुनिभिश्च महात्मभिः ।वाल्मीकिः सुमहातेजा न्यवसत्परमात्मवान्॥

āsītsupūjito rājñā munibhiśca mahātmabhiḥ |vālmīkiḥ sumahātejā nyavasatparamātmavān ||

स शिष्यावब्रवीद्धृष्टौ युवां गत्वा समाहितौ ।कृत्स्नं रामायणं काव्यं गायेथां परया मुदा॥

sa śiṣyāvabravīddhṛṣṭau yuvāṃ gatvā samāhitau |kṛtsnaṃ rāmāyaṇaṃ kāvyaṃ gāyethāṃ parayā mudā ||

ऋषिवाटेषु पुण्येषु ब्राह्मणावसथेषु च ।रथ्यासु राजमार्गेषु पार्थिवानां गृहेषु च॥

ṛṣivāṭeṣu puṇyeṣu brāhmaṇāvasatheṣu ca |rathyāsu rājamārgeṣu pārthivānāṃ gṛheṣu ca ||

रामस्य भवनद्वारि यत्र कर्म च कुर्वते ।ऋत्विजामग्रतश्चैव तत्र गेयं विशेषतः॥

rāmasya bhavanadvāri yatra karma ca kurvate |ṛtvijāmagrataścaiva tatra geyaṃ viśeṣataḥ ||

इमानि च फलान्यत्र स्वादूनि विविधानि च ।जातानि पर्वताग्रेषु चास्वाद्यास्वाद्य गायताम्॥

imāni ca phalānyatra svādūni vividhāni ca |jātāni parvatāgreṣu cāsvādyāsvādya gāyatām ||

न यास्यथः श्रमं वत्सौ भक्षयित्वा फलानि वै ।मूलानि च सुमृष्टानि नगराद्बहिरास्यथः॥

na yāsyathaḥ śramaṃ vatsau bhakṣayitvā phalāni vai |mūlāni ca sumṛṣṭāni nagarādbahirāsyathaḥ ||

यदि शब्दापयेद्रामः श्रवणाय महीपतिः ।ऋषीणामुपविष्टानां ततो गेयं प्रवर्तताम्॥

yadi śabdāpayedrāmaḥ śravaṇāya mahīpatiḥ |ṛṣīṇāmupaviṣṭānāṃ tato geyaṃ pravartatām ||

दिवसे विंशतिः सर्गा गेया मधुरया गिरा ।प्रमाणैर्बहुभिस्तत्र यथोद्दिष्टा मया पुरा॥

divase viṃśatiḥ sargā geyā madhurayā girā |pramāṇairbahubhistatra yathoddiṣṭā mayā purā ||

लोभश्चापि न कर्तव्यः स्वल्पो ऽपि धनकाङ्क्षया ।किं धनेनाश्रमस्थानां फलमूलोपजीविना॥

lobhaścāpi na kartavyaḥ svalpo 'pi dhanakāṅkṣayā |kiṃ dhanenāśramasthānāṃ phalamūlopajīvinā ||

यदि पृच्छेत्स काकुत्स्थो युवां कस्येति दारकौ ।आवां वाल्मीकिशिष्यौ स्वो ब्रूतमेवं नराधिपम्॥

yadi pṛcchetsa kākutstho yuvāṃ kasyeti dārakau |āvāṃ vālmīkiśiṣyau svo brūtamevaṃ narādhipam ||

इमास्तन्त्रीः सुमधुराः स्थानं वा ऽपूर्वदर्शनम् ।मूर्च्छयित्वा सुमधुरं गायतां विगतज्वरौ॥

imāstantrīḥ sumadhurāḥ sthānaṃ vā 'pūrvadarśanam |mūrcchayitvā sumadhuraṃ gāyatāṃ vigatajvarau ||

आदिप्रभृति गेयं स्यान्न चावज्ञाय पार्थिवम् ।पिता हि सर्वभूतानां राजा भविति धर्मतः॥

ādiprabhṛti geyaṃ syānna cāvajñāya pārthivam |pitā hi sarvabhūtānāṃ rājā bhaviti dharmataḥ ||

तद्युवां हृष्टमनसौ श्वः प्रभाते समास्थितौ ।गायेथां मधुरं गेयं तन्त्रीलयसमन्वितम्॥

tadyuvāṃ hṛṣṭamanasau śvaḥ prabhāte samāsthitau |gāyethāṃ madhuraṃ geyaṃ tantrīlayasamanvitam ||

इति सन्दिश्य बहुशो मुनिः प्राचेतसस्तदा ।वाल्मीकिः परमोदारस्तूष्णीमासीन्महायशाः॥

iti sandiśya bahuśo muniḥ prācetasastadā |vālmīkiḥ paramodārastūṣṇīmāsīnmahāyaśāḥ ||

सन्दिष्टौ मुनिना तेन तावुभौ मैथिलीसुतौ ।तथैव करवावेति निर्जग्मतुररिन्दमौ॥

sandiṣṭau muninā tena tāvubhau maithilīsutau |tathaiva karavāveti nirjagmaturarindamau ||

तामद्भुतां तौ हृदये कुमारौ निवेश्य वाणीमृषिभाषितां तदा ।समुत्सुकौ तौ सममूषतुर्निशां यथा ऽश्विनौ भार्गवनीतिसंहिताम्॥

tāmadbhutāṃ tau hṛdaye kumārau niveśya vāṇīmṛṣibhāṣitāṃ tadā |samutsukau tau samamūṣaturniśāṃ yathā 'śvinau bhārgavanītisaṃhitām ||