Loading
वाल्मीकि रामायण · 28 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंराम दाशरथे वीर वीर्यम् ते श्रूयते अद्भुतम् ।धनुषो भेदनम् चैव निखिलेन मया श्रुतम्॥
rāma dāśarathe vīra vīryam te śrūyate adbhutam |dhanuṣo bhedanam caiva nikhilena mayā śrutam ||
तत् अद्भुतम् अचिंत्यम् च भेदनम् धनुषः तथा ।तत् श्रुत्वा अहम् अनुप्राप्तो धनुर् गृह्य अपरम् शुभम्॥
tat adbhutam aciṃtyam ca bhedanam dhanuṣaḥ tathā |tat śrutvā aham anuprāpto dhanur gṛhya aparam śubham ||
तत् इदम् घोर संकाशम् जामदग्न्यम् महत् धनुः ।पूरयस्व शरेण एव स्व बलम् दर्शयस्व च॥
tat idam ghora saṃkāśam jāmadagnyam mahat dhanuḥ |pūrayasva śareṇa eva sva balam darśayasva ca ||
तत् अहम् ते बलम् दृष्ट्वा धनुषो अपि अस्य पूरणे ।द्वंद्व युद्धम् प्रदास्यामि वीर्य श्लाघ्यम् अहम् तव॥
tat aham te balam dṛṣṭvā dhanuṣo api asya pūraṇe |dvaṃdva yuddham pradāsyāmi vīrya ślāghyam aham tava ||
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राजा दशरथः तदा ।विषण्ण वदनो दीनः प्रांजलिः वाक्यम् अब्रवीत्॥
tasya tat vacanam śrutvā rājā daśarathaḥ tadā |viṣaṇṇa vadano dīnaḥ prāṃjaliḥ vākyam abravīt ||
क्षत्र रोषात् प्रशांतः त्वम् ब्राह्मणः च महातपाः ।बालानाम् मम पुत्राणाम् अभयम् दातुम् अर्हसि॥
kṣatra roṣāt praśāṃtaḥ tvam brāhmaṇaḥ ca mahātapāḥ |bālānām mama putrāṇām abhayam dātum arhasi ||
भार्गवाणाम् कुले जातः स्वाध्याय व्रत शालिनाम् ।सहस्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रम् प्रक्ष्द् इप्तवान् असि॥
bhārgavāṇām kule jātaḥ svādhyāya vrata śālinām |sahasrākṣe pratijñāya śastram prakṣd iptavān asi ||
स त्वम् धर्म परो भूत्वा काश्यपाय वसुंधराम् ।दत्त्वा वनम् उपागम्य महेन्द्र कृत केतनः॥
sa tvam dharma paro bhūtvā kāśyapāya vasuṃdharām |dattvā vanam upāgamya mahendra kṛta ketanaḥ ||
मम सर्व विनाशाय संप्राप्तः त्वम् महामुने ।न च एकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम्॥
mama sarva vināśāya saṃprāptaḥ tvam mahāmune |na ca ekasmin hate rāme sarve jīvāmahe vayam ||
ब्रुवति एवम् दशरथे जामदग्न्यः प्रतापवान् ।अनादृत्य तु तत् वाक्यम् रामम् एव अभ्यभाषत॥
bruvati evam daśarathe jāmadagnyaḥ pratāpavān |anādṛtya tu tat vākyam rāmam eva abhyabhāṣata ||
इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोक अभिपूजिते ।दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा॥
ime dve dhanuṣī śreṣṭhe divye loka abhipūjite |dṛḍhe balavatī mukhye sukṛte viśvakarmaṇā ||
अनिसृष्टम् सुरैः एकम् त्र्यम्बकाय युयुत्सवे ।त्रिपुर घ्नम् नरश्रेष्ठ भग्नम् काकुत्स्थ यत् त्वया॥
anisṛṣṭam suraiḥ ekam tryambakāya yuyutsave |tripura ghnam naraśreṣṭha bhagnam kākutstha yat tvayā ||
इदम् द्वितीयम् दुर्धर्षम् विष्णोर् दत्तम् सुरोत्तमैः ।तत् इदम् वैष्णवम् राम धनुः पर पुरम् जयम्॥
idam dvitīyam durdharṣam viṣṇor dattam surottamaiḥ |tat idam vaiṣṇavam rāma dhanuḥ para puram jayam ||
समान सारम् काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा तु इदम् ।तदा तु देवताः सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम्॥
samāna sāram kākutstha raudreṇa dhanuṣā tu idam |tadā tu devatāḥ sarvāḥ pṛcchanti sma pitāmaham ||
शिति कण्ठस्य विष्णोः च बल अबल निरीक्षया ।अभिप्रायम् तु विज्ञाय देवतानाम् पितामहः॥
śiti kaṇṭhasya viṣṇoḥ ca bala abala nirīkṣayā |abhiprāyam tu vijñāya devatānām pitāmahaḥ ||
विरोधम् जनयामास तयोः सत्यवताम् वरः ।विरोधे तु महत् युद्धम् अभवत् रोम हर्षणम्॥
virodham janayāmāsa tayoḥ satyavatām varaḥ |virodhe tu mahat yuddham abhavat roma harṣaṇam ||
शिति कण्ठस्य विष्णोः च परस्पर जय एषिणोः ।तदा तु जृम्भितम् शैवम् धनुः भीम पराक्रमम्॥
śiti kaṇṭhasya viṣṇoḥ ca paraspara jaya eṣiṇoḥ |tadā tu jṛmbhitam śaivam dhanuḥ bhīma parākramam ||
हुम् कारेण महादेवः स्तम्भितो अथ त्रिलोचनः ।देवैः तदा समागम्य स ऋषि सन्घैः स चारणैः॥
hum kāreṇa mahādevaḥ stambhito atha trilocanaḥ |devaiḥ tadā samāgamya sa ṛṣi sanghaiḥ sa cāraṇaiḥ ||
याचितौ प्रशमम् तत्र जग्मतुः तौ सुर उत्तमौ ।जृम्भितम् तत् धनुः दृष्ट्वा शैवम् विष्णु पराक्रमैः॥
yācitau praśamam tatra jagmatuḥ tau sura uttamau |jṛmbhitam tat dhanuḥ dṛṣṭvā śaivam viṣṇu parākramaiḥ ||
अधिकम् मेनिरे विष्णुम् देवाः स ऋषि गणाः तदा ।धनू रुद्रः तु संक्रुद्धो विदेहेषु महायशाः॥
adhikam menire viṣṇum devāḥ sa ṛṣi gaṇāḥ tadā |dhanū rudraḥ tu saṃkruddho videheṣu mahāyaśāḥ ||
देवरातस्य राज ऋषेः ददौ हस्ते स सायकम् ।इदम् च वैष्णवम् राम धनुः पर पुरम् जयम्॥
devarātasya rāja ṛṣeḥ dadau haste sa sāyakam |idam ca vaiṣṇavam rāma dhanuḥ para puram jayam ||
ऋचीके भार्गवे प्रादात् विष्णुः स न्यासम् उत्तमम् ।ऋचीकः तु महातेजाः पुत्रस्य अप्रतिकर्मणः॥
ṛcīke bhārgave prādāt viṣṇuḥ sa nyāsam uttamam |ṛcīkaḥ tu mahātejāḥ putrasya apratikarmaṇaḥ ||
पितुः मम ददौ दिव्यम् जमदग्नेः महात्मनः ।न्यस्त शस्त्रे पितरि मे तपो बल समन्विते॥
pituḥ mama dadau divyam jamadagneḥ mahātmanaḥ |nyasta śastre pitari me tapo bala samanvite ||
अर्जुनो विदधे मृत्युम् प्राकृताम् बुद्धिम् आस्थितः ।वधम् अप्रतिरूपम् तु पितुः श्रुत्वा सु दारुणम् ।क्षत्रम् उत्सादयन् रोषात् जातम् जातम् अनेकशः॥
arjuno vidadhe mṛtyum prākṛtām buddhim āsthitaḥ |vadham apratirūpam tu pituḥ śrutvā su dāruṇam |kṣatram utsādayan roṣāt jātam jātam anekaśaḥ ||
पृथिवीम् च अखिलाम् प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्य अन्ते तदा राम दक्षिणाम् पुण्य कर्मणे॥
pṛthivīm ca akhilām prāpya kāśyapāya mahātmane |yajñasya ante tadā rāma dakṣiṇām puṇya karmaṇe ||
दत्त्वा महेन्द्र निलयः तपो बल समन्वितः ।श्रुत्वा तु धनुषो भेदम् ततो अहम् द्रुतम् आगतः॥
dattvā mahendra nilayaḥ tapo bala samanvitaḥ |śrutvā tu dhanuṣo bhedam tato aham drutam āgataḥ ||
तत् एवम् वैष्णवम् राम पितृ पैतामहम् महत् ।क्षत्र धर्मम् पुरस् कृत्य गृह्णीष्व धनुर् उत्तमम्॥
tat evam vaiṣṇavam rāma pitṛ paitāmaham mahat |kṣatra dharmam puras kṛtya gṛhṇīṣva dhanur uttamam ||
योजयस्व धनुः श्रेष्ठे शरम् पर पुरम् जयम् ।यदि शक्तः असि काकुत्स्थ द्वन्द्वम् दास्यामि ते ततः॥
yojayasva dhanuḥ śreṣṭhe śaram para puram jayam |yadi śaktaḥ asi kākutstha dvandvam dāsyāmi te tataḥ ||