Loading
Valmiki Ramayana · 18 verses
Read this chapter as a bookआश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तम: ।उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वच:॥
āśvāsayantaṃ bharataṃ jābālirbrāhmaṇottama: |uvāca rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpetamidaṃ vaca: ||
साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विन:॥
sādhu rāghava mābhūtte buddhirevaṃ nirarthikā |prākṛtasya narasyeva hyāryabuddhermanasvina: ||
क: कस्य पुरुषो बन्धु: किमाप्यं कस्य केनचित् ।यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति॥
ka: kasya puruṣo bandhu: kimāpyaṃ kasya kenacit |yadeko jāyate jantureka eva vinaśyati ||
तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नर: ।उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित्॥
tasmānmātā pitā ceti rāma sajjetayo nara: |unmatta iva sa jñeyo nāsti kaściddhi kasyacit ||
यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नर: कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि॥
yathā grāmāntaraṃ gacchan nara: kaścit kvacidvaset |utsṛjya ca tamāvāsaṃ pratiṣṭhetāpare 'hani ||
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जना:॥
evameva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gṛhaṃ vasu |āvāsamātraṃ kākutstha sajjante nātra sajjanā: ||
पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।आस्थातुं कापथं दु:खं विषमं बहुकण्टकम्॥
pitryaṃ rājyaṃ parityajya sa nārhasi narottama |āsthātuṃ kāpathaṃ du:khaṃ viṣamaṃ bahukaṇṭakam ||
समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते॥
samṛddhāyāmayodhyāyāmātmānamabhiṣecaya |ekaveṇī dharā hi tvāṃ nagarī sampratīkṣate ||
राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे॥
rājabhogānanubhavan mahārhān pārthivātmaja |vihara tvamayodhyāyāṃ yathā śakrastriviṣṭape ||
न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।अन्यो राजा त्वमन्य: स तस्मात् कुरु यदुच्यते॥
na te kaściddaśarathastvaṃ ca tasya na kaścana |anyo rājā tvamanya: sa tasmāt kuru yaducyate ||
बीजमात्रं पिता जन्तो: शुक्लं रुधिरमेव च ।संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत्॥
bījamātraṃ pitā janto: śuklaṃ rudhirameva ca |saṃyuktamṛtumanmātrā puruṣasyeha janma tat ||
गत: स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे॥
gata: sa nṛpatistatra gantavyaṃ yatra tena vai |pravṛttireṣā marttyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyase ||
अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।ते हि दु:खमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे॥
arthadharmaparā ye ye tāṃstān śocāmi netarān |te hi du:khamiha prāpya vināśaṃ pretya bhejire ||
अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जन: ।अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति॥
aṣṭakā pitṛdaivatyamityayaṃ prasṛto jana: |annasyopadravaṃ paśya mṛto hi kimaśiṣyati ||
यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।दद्यात् प्रवसत: श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत्॥
yadi bhuktamihānyena dehamanyasya gacchati |dadyāt pravasata: śrāddhaṃ na tat pathyaśanaṃ bhavet ||
दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभि: कृता: ।यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज॥
dānasaṃvananā hyete granthā medhāvibhi: kṛtā: |yajasva dehi dīkṣasva tapastapyasva santyaja ||
स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठत: कुरु॥
sa nāsti paramityeva kuru buddhiṃ mahāmate |pratyakṣaṃ yattadātiṣṭha parokṣaṃ pṛṣṭhata: kuru ||
स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादित:॥
sa tāṃ buddhiṃ puraskṛtya sarvalokanidarśinīm |rājyaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva bharatena prasādita: ||